معماری
الکلی

عوارض و راه ترک الکل

الکلی،راه درمان اعتیاد به الکل،مضرات مصرف الکل.از حدود ۱۰ هزار سال پیش شراب و آبجو برای رفع عطش و تشنگی به طور روزمره استفاده می‌شده است. حتی در عهد باستان از مصرف آب به دلیل آنکه آن را عامل بیماری می‌دانستند اجتناب می‌کردند. امروز نیز نوشیدن نوشابه‌های الکلی در بسیاری از فرهنگ‌ها عادتی شایع و قابل قبول تلقی می‌گردد. علی‌رغم اینکه مصرف الکل در ایران محدودتر از غرب می‌باشد، شناخت جامعه پزشکی از اختلالات وابسته به الکل و نحوه برخورد با آن ضروری به نظر می‌رسد.

اتانول CH3-CH2-OH ماده شیمیایی الکل خوراکی است. حدود ۱۰ درصد الکل مصرفی از معده و باقی آن از روده کوچک جذب می‌شود. اوج غلظت الکل در خون بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه پس از مصرف حاصل می‌شود. حدود ۹۰ درصد الکل جذب شده در کبد متابولیزه می‌گردد. الکل بوسیله دو آنزیم متابولیزه می‌شود؛ الکل‌دهیدروژناژ (ADH) و آلد‌ئیددهیدروژناژ (ALDH)، الکل‌دهیدروژناژ کاتالیزور تبدیل الکل به استالدئید است که ماده‌ای سمی است و آلدئید‌دهیدروژناژ کاتالیزور تبدیل استالدئید به اسید استیک است.

سطح ADH در زنان پائینتر است و به همین دلیل زنان به نسبت مردان با مصرف مقادیر یکسان دچار مسمومیت شدیدتری می‌شوند.

 

آثار رفتاری الکل

الکل تضعیف‌کننده دستگاه عصبی مرکزی است. وقتی غلظت الکل در خون به ۰۵/۰ درصد برسد تفکر، قضاوت و مهارها ضعیف می‌شود. در غلظت ۱/۰ درصد اعمال حرکتی ارادی به طرز مشهودی ناشیانه می‌شود. در غلظت ۲/۰ درصد عملکرد تمام ناحیه حرکتی مغز به طور چشمگیری تضعیف می‌شود و بخش‌هایی از مغز نیز که هیجان را کنترل می‌کنند تحت تأثیر قرار می‌گیرند. در غلظت ۳/۰ درصد شخص دچار اغتشاش شعور می‌گردد و ممکن است حالت بهت پیدا کند و در ۴/۰ تا ۵/۰ درصد فرد به حالت اغما فرو می‌رود. در غلظت‌های بالاتر مراکز ابتدایی مغز که تنفس و ضربان قلب را کنترل می‌کند تأثیر پذیرفته و مرگ به دلیل تضعیف مستقیم تنفس یا آسپیراسیون مواد استفراغی رخ می‌دهد.

 

عوارض جانبی

  • مغز:

اختلال فراموشی مداوم ناشی از الکل

خصوصیت اصلی آن، اختلال در حافظه کوتاه مدت است که بر اثر مصرف مفرط و طولانی‌مدت الکل روی می‌دهد و علت آن کمبود ویتامین می‌باشد. نام‌های کلاسیک این اختلال عبارتند از انسفالوپاتی ورنیکه (سندرمی از علائم حاد نورولوژیک) و سندرم کورساکوف.

انسفالوپاتی ‌ورنیکه: انسفالوپاتی الکلی نیز نامیده می‌شود. اختلال عصبی حادی است که مشخصات آن آتاکسی ، نیستاگموس، فلج عصب محرکه خارجی‌چشم، فلج congugate gaze و global confusion می‌باشد . انسفالوپاتی ورنیکه در مراحل اولیه به تیامین سریعاً پاسخ می‌دهد.

سندرم کورساکوف: اختلالی مزمن است که با آمنزی آنتروگراد و رتروگراد مشخص می‌شود. بیمار در عین حال غالباً افسانه‌سازی و عدم وقوف به زمان و مکان نیز دارد.

  • کبد: کبد چرب، هپاتیت الکلی، سیروز کبدی
  • دستگاه گوارش: ازوفاژیت، گاستریت، زخم معده، آکلریدریا، واریس مری، پانکراتیت، نارسائی پانکراس، سرطان پانکراس، اختلال جذب مواد غذائی، کمبود ویتامین B
  • قلبی- عروقی: افزایش فشار خون، بی‌نظمی لیپوپروتئینها و تری‌گلیسیریدها، افزایش خطر انفارکتوس قلبی و بیماریهای عروقی مغز
  • سرطان : سرطان مری، معده، کبد، کولون، ریه
  • اختلالات الکترولیتی: هیپوگلیسمی، هیپوناترمی، هیپرکلسمی، هیپومنیزیمی، هیپو فسفاتمی
  • آزمونهای آزمایشگاهی: افزایش mcv، اسید اوریک، تری‌گلیسیرید،SGOT، SGPT

 

ترک

پیدایش علائم ترک به دنبال قطع یا کاهش مصرف طولانی‌مدت و افراطی الکل است. علامت کلاسیک ترک الکل رعشه (tremulousness) است. رعشه ظرف ۶ تا ۸ ساعت پس از قطع مصرف الکل ظاهر می‌شود. سایر نشانه‌های ترک الکل عبارتند از تحریک‌پذیری کلی، نشانه‌های گوارشی مانند تهوع و استفراغ و علائم پرفعالیتی سیستم سمپاتیک از جمله اضطراب، برانگیختگی، تعریق، برافروختگی صورت، اتساع مردمک، تاکی‌کاردی و افزایش خفیف فشار خون.

علائم جدی‌تر عبارتند از حملات تشنجی و سندرم دلیریوم ترک الکل (دلیریوم ترمنس). ۲۵-۱۰ درصد بیماران در طی ترک دچار حملات تشنجی می‌شوند که اغلب به صورت گراندمال است و طی ۴۸ ساعت اول ترک روی می‌دهد. اغلب بیماران ۳ تا ۶ ساعت پس از نخستین حمله دچار حملات تشنجی دیگری نیز می‌شوند.

دلیریوم ترمنس: یک فوریت طبی است که می‌تواند به مرگ و میر قابل ملاحظه (۲۰%) منجر شود و پزشک باید در طول هفته اول ترک مراقب پیدایش آن باشد. علاوه بر نشانه‌های دلیریوم، سایر ویژگی‌های دلیریوم ترک الکل عبارتند از: ۱) بیش‌فعالی دستگاه خودمختار شامل تاکی‌کاردی، تعریق، تب، اضطراب، بی‌خوابی و افزایش فشار خون. ۲) دگرگونی‌های ادراکی که بیشتر به صورت توهمات بینایی یا لامسه تظاهر می‌کند. ۳) نوسان سطح فعالیت روانی- حرکتی از تحریک پذیری مفرط گرفته تا بی‌حالی.

 

درمان

سندرم ترک الکل را باید به سرعت تشخیص داده و برای رهایی از اضطراب، توهم (هالوسیناسیون) و به ویژه پیشگیری از تشنج ناشی از ترک یا دلیریوم ترمنس درمان نمود.

بنزودیازپین‌ها داروی اصلی ترک الکل هستند آنها باعث تخفیف علائم ترک می‌شوند و هم‌چنین خاصیت ضدتشنجی دارند از دیازپام، کلردیازپوکساید، لورازپام و اکسازپام می‌توان استفاده کرد (مثلا ۵۰-۲۵ میلی‌گرم کلردیازپوکساید هر ۴-۲ ساعت). بتابلوکرها مانند پروپرانولول و آتنولول و همچنین کلونیدین با کاهش علائم آدرنرژیک در بهبود علائم خفیف تا متوسط ترک موثر هستند ولی بر دلیریوم ترمنس تأثیری ندارند.

یکبار حمله تشنج نیاز به درمان طولانی مدت با داروهای ضدتشنجی ندارد. درمورد کسانیکه در حین ترک چندین تشنج دانسته‌اند یا سابقه اختلال تشنجی مزمن دارند باید از فنی‌توئین نیز استفاده نمود.

 

درمان دلیریوم ترمنس

  • تشخیص دلیریوم ترمنس را بر پایه تاریخچه و معاینه فیزیکی بگذارید، بیمار را بستری کنید. تست‌های آزمایشگاهی مرتبط را انجام دهید اگر بیمار تب دارد LP کنید.
  • بیمار را مرتباً زیر نظر داشته باشید، هر ۶ ساعت علائم حیاتی را چک کنید.
  • تحریک را به حداقل برسانید.
  • اگر بیمار دهیدراته است مایعات بدهید. عدم تعادل الکترولیت‌ها را اصلاح کنید.
  • هر ۵ دقیقه mg 10-5 دیازپام IV تزریق نمائید تا زمانی که بیمار بیدار ولی خواب آلوده باشد و یا mg 100-50 کلردیازپوکساید خوراکی هر ۶ ساعت بدهید.
  • تیامین را با دوز mg 100 خوراکی ۳-۲ بار در روزتجویز نمائید.
  • از رژیم غذائی پر کربو هیدرات وتقویت شده با مولتی‌ویتامین استفاده کنید.
  • پس از تثبیت وضع بیمار، کلردیازپوکساید را هر ۷-۵ روز،۲۰ درصد کم کنید.
  • از مهار فیزیکی بیماران اجتناب کنید زیرا این بیماران تا سرحد تحلیل قوا در مقابل مهار مقاومت خواهند کرد.
  • از تجویز داروهای آنتیسایکوتیک اجتناب کنید چون این داروها آستانه تشنج را پائین می‌آورند.

 

درمان اختلال فراموشی مداوم ناشی از الکل

انسفالوباتی ‌ورنیکه:

تیامین معمولاً با دوز ۱۰۰ میلی‌گرم دو تا سه بار در روز به مدت ۲-۱ هفته داده می‌شوند.

سندرم کورساکوف:

درمان تجویز تیامین به مقدار ۱۰۰ میلی‌گرم ۲ تا سه بار در روز و به مدت ۳ تا ۱۲ ماه است.

 

درمان وابستگی به الکل

درمان دارویی

دیسولفیرام: دی‌سولفیرام مهارکننده رقابتی آنزیم آلدئیددهیدروژناز است. لذا مصرف الکل به دلیل تجمع استالدئید موجب بروز واکنش سمی می‌گردد.و از طریق بیزارسازی به ترک کمک می‌کند. بیماران ممکن است حتی  به الکل موجود در سس یا سرکه  واکنش نشان دهند.

مصرف دارو باید حداقل ۲۴ ساعت پس از مصرف الکل صورت پذیرد وحتی ۲ هفته پس از قطع دارو نیز مصرف الکل می‌تواند منجر به بروز علائم گردد. لذا برای مصرف این دارو بیمار باید در تندرستی کامل بوده و همکاری و انگیزه بالایی داشته باشد .

نالترکسون: هرچند نالترکسون بیشتر در پیشگیری از عود مواد افیونی به کار رفته است اما اخیراً نشان داده شده است که در درمان الکلیسم نیز مؤثر است. مقدار مصرف معمولاً ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم یکبار در روز است.

سایر داروها: داروهای ضد اضطراب وضد افسردگی در درمان افسردگی و اضطراب افراد وابسته به الکل موثرند. مهارکننده‌های اختصاصی بازجذب سروتونین مانند فلوئکستین و آگونیستهای دوپامین مانند بروموکریپتین نیز در کاهش ولع مصرف موثرند.

 

رفتار درمانی

در این روش به آموزش آرمیدگی (relaxation training) (پیوست ۵)، جرئت‌آموزی (assertation training) (فصل پیشگیری)و مهارتهای خویشتنداری  (self-control skills) تاکید می‌گردد.

 

الکلی‌های گمنام AA (Alcoholics Anonymous)

اصول آن مشابه سایر گروههای همیاری از جملهNA  است.

پاسخ دهید