روان گردان ها (انواع،خطرات و عوارض،درمان و پیشگیری)

قرص روان گردان ترامادول,عکس قرص های روانگردان,نام قرص روان گردان,داروهای توهم زا,قرص های مخدر,قرص ال اس دی,گیاهان توهم زا در ایران,انواع مواد توهم زا,انواع قرص های روانگردان,اسامی گیاهان توهم زا,انواع گیاهان توهم زا,اسپند توهم زا,گیاهان توهم زا,داروهای گیاهی توهم زا,
قرص های روانگردان چیست,قرص ddp

از روزگاران کهن، مردم می‌خواسته‌اند به‌کمک داروها حالت هوشیاری خود را دگرگون کنند. برای مثال، برای تحریک‌شدن یا آرامش‌یابی، خوابیدن یا بیدار ماندن، حدت بخشیدن به ادراک‌های عادی، یا برای ایجاد توهم. داروهایی که بر رفتار، هوشیاری یا خلق‌‌و‌خو تاثیر می‌گذارند روان‌گردان نامیده می‌شوند. عبارت روان‌گردان عبارتی ناصحیح است چراکه این ترکیبات به ندرت توهم به معنای حقیقی ایجاد می‌کنند؛ اما مصرف‌کننده‌ها تصویری تغییر شکل یافته را از بدن خود و درک ناصحیح از حس و زمان تجربه می‌کنند که این در کنار تغییرات سریع در خلق، افزایش هرگونه احساسات و افزایش تلقین‌پذیری است.

این مواد توهم‌زا که در شکل‌های مختلف ساخته می‌شوند به دلیل تغییر الگوی مصرف مواد مخدر به وجود آمده‌اند و بیشتر ناشی از باور عمومی مبنی بر بی‌خطری روان‌گردان‌هاست، حال آنکه این دسته از مواد غیرقانونی می‌توانند تاثیرات فیزیولوژیک خطرناکی ایجاد کرده و باعث عوارض خطیری شوند. ناخالص بودن مواد روان‌گردان نیز مزید این مهم خواهد بود. این مواد در حال حاضر به صورت طبیعی و صنعتی در دسترس قرار دارند. متاسفانه در کشور ما، جوانان ۱۸ تا ۲۰ ساله بیشترین مصرف کنندگان این داروها از جمله قرص‌های اکستازی هستند و میانگین مصرف در این گروه سنی ۶ برابر بیشتر از گروه‌های سنی دیگر است.

باید به خاطر داشت که برخی شرایط بالینی دیگر نیز مسمومیت با روان‌گردان‌ها را تقلید می‌کنند از جمله محرومیت از بنزودیازپین‌ها و الکل، مسمومیت با آنتی‌کولینرژیک‌ها، تیروتوکسیکوز، عفونت دستگاه عصبی مرکزی، ضایعات ساختمانی مغز، سایکوز حاد، هیپوگلیسمی و هیپوکسی که در شرایط شک به مصرف روان‌گردان‌ها همواره باید مد نظر پزشکان معالج باشند.

انواع شایع داروهای روان گردان

LSD (Lysergic Acid Diethylamide): داروی روان‌گردان قوی‌ای است که اثرات خود را از طریق اثر آگونیستی روی گیرنده سروتونینی (۵-HT2) اعمال می‌کند. LSD ماده‌ای بی‌رنگ، بی‌مزه، بی‌بو و محلول در آبی است که اغلب به صورت قطعات کاغذی آغشته به این ماده که روی آنها تصاویری گرافیکی نقش بسته، تهیه می‌شود. هر قطعه کاغذی µg 20-80 ماده موثره دارد.

اثرات آن طی ۳۰ دقیقه بعد از مصرف خوراکی شروع و طی ۴ ساعت به حداکثر می‌رسد و ۸ تا ۱۲ ساعت ادامه خواهد داشت. اثرات سمپاتومیمتیکی شامل میدریاز، افزایش ضربان نبض، فشارخون و دمای بدن معمولا پیش از اثرات روان‌گردانی ظهور پیدا می‌کنند. سرخ شدن چهره، ناراحتی خفیف معده، سیخ‌شدن موهای بدن، افزایش انقباضات عضلانی و هیپررفلکسی ممکن است ایجاد شود. در مسمومیت‌های شدید مواردی از اختلالات انعقادی، هیپرترمی، تشنج، کوما و ایست تنفسی گزارش شده است. تاثیرات روان‌گردانی LSD به وضعیت خلقی قبلی فرد مصرف کننده و شرایط محیط اطراف بستگی دارد و ممکن است وحشت‌آور یا خوش‌آیند باشد. تغییر در درک محرک‌های حسی، زمان، احساسات و حافظه اتفاق افتاده، ممکن است مصرف کننده‌ها پارانویا، افسردگی، وحشت شدید یا واکنش‌های روانی حاد به عنوان واکنش ناخوش‌آیند یا «Bad trip» را تجربه کنند. گاهی فرد به خودش آسیب می‌زند یا اقدام به خودکشی می‌کند و گاهی سایکوزهای طول کشیده اتفاق می‌افتد که به آن «Flashbacks» یا «اختلال درک پایدار ناشی از روان‌گردان» اطلاق می‌شود.

تشخیص بر پایه شرح حال و سابقه بیمار، وجود علایم سمپاتیکی و گزارش نشانه‌های توهم‌زایی است. این دارو تا چندین روز بعد از مصرف قابل ردیابی در ادرار است. اعتمادبخشی و نگه‌داری بیمار در محیطی آرام و استفاده از بنزودیازپین‌ها به عنوان آرام‌بخش در بیماران شدیدا بی‌قرار با علایم سمپاتومیمتیک شدید توصیه می‌شود. بیمارانی که علایم سایکوز در آنها بیش از ۸ تا ۱۲ ساعت ادامه می‌یابد، ممکن است نیاز به بستری داشته باشند. در سایر عوارض ایجاد شده صرفا نیاز به اقدامات حمایتی است.

آمفتامین‌های روان گردان
بیش از ۵۰ نوع صناعی از این زیرشاخه وجود دارد و مهم‌ترین نوع شناخته شده آن Methylenedioxymethamphetamine است و معمولا به نام Ecstasy شناخته می‌شوند. این دارو تاثیرات پیچیده‌ای دارد و بر گیرنده‌های دوپامین، استیل‌کولین، بتا آدرنرژیک و سروتونینی موثر بوده، آزاد شدن چندین هورمون را از جمله پرولاکتین، اکسی‌توسین، آدرنوکورتیکوتروپین‌ها، دی هیدرو اپی‌آندروسترون و آنتی‌دیورتیک تغییر می‌دهد.

دارو بدون رنگ و مزه است و نشانه‌ها بعد از ۳۰ دقیقه از مصرف خوراکی شروع و ۴ تا ۶ ساعت ادامه می‌یابد که شامل سرخوشی، آرامش درونی، افزایش تمایل به معاشرت، پرحرفی و افزایش تمایل جنسی است. معمولا باعث توهم‌زایی واقعی نمی‌شود اما می‌تواند باعث تاثیراتی حسی از جمله تغییر در درک رنگ‌ها شود. سایر تاثیرات معمول شامل است بر میدریاز، تاکی‌کاردی و افزایش فشار خون، تهوع و استفراغ، قفل شدن فک و دندان ساییدن، خشکی دهان، درد عضلانی و آتاکسی. داروی دفع شده در داخل ادرار قابل شناسایی است.

اکستازی می‌تواند عوارض جدی ایجاد کرده، موجب مرگ شود. مسمومیت با آن می‌تواند باعث پرفشاری خون، آریتمی، خونریزی مغزی و ایسکمی قلب و مغز شود. آریتمی‌های کشنده و مرگ ناگهانی قلبی نیز گزارش شده است. سندرم مسمومیت با این ماده به صورت هیپرترمی، تشنج، DIC، رابدومیولیز و هپاتوتوکسیسیتی است. به علت نوشیدن بیش از حد آب و کاهش ترشح هورمون آنتی‌دیورتیک، هپیوناترمی شایع است. در افرادی که طولانی‌مدت استفاده کننده هستند، اختلالات پایدار شناختی و خلقی از جمله اختلال حافظه، کاهش توانایی یادگیری و افسردگی ثابت شده است.

فن‌ سیکلیدین
یک مشتق صناعی پیپریدین‌ها ست که ساختمانی شبیه کتامین دارد. این ترکیب به راحتی در یک دسته دارویی قرار نمی‌گیرد و در دسته روان‌گردان‌ها، محرک‌ها و کاهنده‌های عملکردهای مغزی است. برخلاف روان‌گردان‌های کلاسیک، فن‌سیکلیدین بیشتر باعث تیرگی سیستم درک حسی می‌شود تا افزایش دادن آگاهی حسی. در دوزهای بالا می‌تواند گیرنده‌های اوپیوئیدی، استیل‌کولین و کانال‌های وابسته را به ولتاژ الکترولیتی تحت تاثیر قرار داده، موجب بروز تاثیرات سمپاتومیمتیکی از طریق مهار بازجذب نوراپی‌نفرین و دوپامین می‌شود. معمولا این دارو به شکل پودر یا مایع به تنباکو، ماری‌جوانا یا سایر مواد دارای برگ اضافه شده و تدخین می‌شود. همچنین به صورت خوراکی، استنشاقی یا تزریق وریدی نیز مصرف می‌شود. از طریق تدخین، شروع اثر بعد از ۵ دقیقه بوده، ۴ تا ۶ ساعت باقی می‌ماند. در دوزهای بالا اثرات تا چندین روز باقی می‌مانند.

افراد مصرف کننده ممکن است علایم تحریکی یا کاهش عملکرد CNS را تجربه کرده، تظاهراتی را از جمله پرخاشگری فیزیکی تا وضعیت کاتاتونیک یا کوما داشته باشند. مجموعه‌ای از تاثیرات کولینرژیکی، آنتی‌کولینرژیکی و سمپاتومیمتیکی ممکن است توکسیدورم‌های گیج‌کننده‌ای را ایجاد کنند. مهم‌ترین یافته در مسمومیت با این ماده نیستاگموس و پرفشاری خون است. احساس جدایی از محیط اطراف و خود (dissociation) ممکن است به فرد مصرف کننده احساس قدرت، سردرگمی و آسیب‌ناپذیری القا کند. بی‌قراری، رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی و توهم و هذیان معمول هستند. تعریق، تاکی‌کاردی، سفتی عضلات، واکنش‌های دیستونیک، آتاکسی و کاهش حس درد ممکن است اتفاق بیفتد. تشنج، هیپوگلیسمی و رابدومیولیز نیز امکان وقوع دارد. دفع در ادرار تا ۸ روز قابل شناسایی است.

ماری‌جوانا یا شاهدانه (Cannabis): از برگ‌های خشک و گل گیاه Cannabis sativa تشکیل شده است. حشیش از صمغ خشک شده گل این گیاه به دست می‌آید. ماده موثره ماری‌جوانا تتراهیدورکانابیول است.

ماری‌جوانا معمولا تدخین می‌شود اما قابل خوردن نیز هست. نشانه‌ها ۲-۴ ساعت بعد از تدخین یا در صورت مصرف خوراکی طولانی‌مدت‌تر باقی می‌مانند. تاثیرات بالینی شامل خواب‌آلودگی، سرخوشی، افزایش آگاهی حسی، پارانویا و درک ناصحیح زمان و مکان است. معمولا در دوزهای مصرفی معمول توهم ایجاد نمی‌شود. تاثیرات فیزیولوژیک ماری‌جوانا شامل تاکی‌کاردی خفیف، احتقان ملتحمه چشم، گشاد شدن برونش‌ها، هیپوتانسیون اورتواستاتیک و عدم هماهنگی دستگاه موتور است. عوارضی چون واکنش‌های هراس (Panic)، سایکوز حاد، نومومدیاستینوم و نوموتوراکس نادر هستند. حملات قلبی به دنبال مصرف ماری‌جوانا گزارش شده است. در درمان گلوکوم و تهوع ناشی از شیمی‌درمانی و در بیماران مبتلا به HIV و AIDS از ماری‌جوانا استفاده می‌شود.

مصرف مزمن کانابیس همراه با تاثیرات روانی، قلبی-‌عروقی، تنفسی و استخوانی است. سندرم تهوع دوره‌ای می‌تواند ناشی از مصرف ماری‌جوانا باشد که اغلب با گاستروپارزی یا محرومیت از مخدرها اشتباه گرفته شده و با قطع مصرف، برطرف می‌شود.

بعد از یک‌بار مصرف، تتراهیدروکانابیول با تست‌های غربالگری تجاری موجود تا ۳ روز قابل شناسایی است. در صورت مصرف طولانی‌مدت تا ۳۰ روز یا بیشتر نیز قابل شناسایی است.

مواد روان گردان کمتر شناخته شده
مشتقات صنعتی کاتینون: کاتینون الکالوئیدی طبیعی است که از گیاه Catha edulis (Khat) استخراج می‌شود که در آفریقا و خاورمیانه به صورت طبیعی وجود دارد. ترکیبات صنعتی کاتینون انواع مختلفی دارند که برای ایجاد تاثیرات تحریکی مشابه با کوکایین و متیلن دی‌اکسی مت‌آمفتامین مورد سوء‌مصرف قرار می‌گیرند. در ایران ترکیب میتل‌کاتینون که جایگزین قرص اکس شده، با اسامی حباب، بادکنک و میومیو به فروش می‌رسد. این ترکیبات هم از راه بینی استنشاق می‌شوند و هم قابل خوردن یا تزریق هستند ولی فرآورده فوق به شکل قرص و پودر سفیدرنگ در کشور توزیع شده است. طول مدت تاثیر دارو بر حسب روش استفاده، از ۱-۲ ساعت تا ۴ ساعت متفاوت است. علایم به دنبال مصرف شامل تعریق، تپش قلب، تهوع، سردرد و سرگیجه بوده و همچنین بی‌قراری، پارانویا، حملات هراس و پرخاشگری نیز شایع هستند. علایم مشابه مسمومیت با سمپاتومیمتیک‌ها مانند گشاد شدن مردمک‌ها، تاکی‌کاردی و پرفشاری خون است و موارد هیپرترمی، تشنج، هیپوناترمی، رابدومیولیز و مرگ نیز گزارش شده است. این ترکیبات به طور معمول قابل شناسایی در ادرار نیستند.

روان گردان گل
همان اندازه که اسم خوشایندی دارد، یکی از خطرناک‌ترین روانگردان‌هایی است که این روز‌ها در دسترس جوان‌ها در کشور قرار گرفته و به اسم یک روانگردان طبیعی خرید و فروش می‌شود. نام‌های دیگر آن شهرزاد، AK 47 یا AK48 است. شاهدانه گیاهی است که هم نوع نر آن وجود دارد و هم نوع ماده. نوع نر ۳ درصد و نوع ماده ۸ درصد ماده موثره دارد. اما گیاه جدیدی با تغییرات ژنتیکی تولید شده که دوجنسیتی بود و برخلاف شاهدانه طبیعی که گل‌های کمی دارد، بسیار پر گل است. در این گل‌ها ۷ برابر بیشتر از شاهدانه ماده موثره روان‌گردان وجود دارد، آنقدر که اگر از کنار آن عبور کنید یا شب بالای سر باشد نیز ایجاد توهم می‌کند و در حال حاضر در استان فارس کشت می‌شود. این فراورده به صورت پودر سبزرنگی است که داخل سیگار تدخین می‌شود از آنجایی که این ماده به طور مستقیم بخش‌های مسئول آرامش‌بخشی را در مغز مهار کرده و خودش جایگزین آن می‌شود، بنابراین با مصرف نکردن گل، فرد دچار اضطراب شدید، بی‌قراری، وحشت‌زدگی، تپش قلب شدید و… می‌شود. با یک بار استفاده ممکن است فرد به مدت ۶ ماه تا یک سال دچار توهم عصرگاهی شود. هنوز اثرات این مخدر به طور کامل مشخص نشده اما علایم گسترده‌ای با مصرف آن مشاهده شده از جمله اضطراب، حملات وحشت، خنده‌های فراوان، خشکی دهان، ضربان قلب بالا، فراموشکاری، سندرم بی‌انگیزگی، اشتهای سیری‌ناپذیر و توهم شدید.

کتامین و دکسترومتورفان
این دو دارو از لحاظ ساختار شیمیایی شبیه فن‌سیکلیدین هستند. کتامین و فن‌سیکلیدین به عنوان داروهای dissociative شناخته می‌شوند، چراکه باعث تغییر در درک بصری و شنیداری شده، احساس جدا شدن از محیط و خود را در فرد مصرف کننده ایجاد می‌کنند. کتامین که در بین مصرف‌کننده‌ها گاهی به عنوان «ویتامین K» نیز معروف است به صورت تزریق زیرجلدی و عضلانی مصرف می‌شود و پودر خشک شده آن نیز به صورت استنشاق از طریق بینی یا تدخین پودر خشک شده مخلوط با ماری‌جوانا و تنباکو مورد سوء مصرف قرار می‌گیرد. سوء‌مصرف کننده‌ها ممکن است به علت اضطراب، تپش قلب و درد قفسه سینه به بخش اورژانس مراجعه کنند.

دکسترومتورفان به عنوان داروی بدون نسخه ضدسرفه در دسترس است و مصرف آن در بین نوجوانان دیده می‌شود. برای ایجاد تاثیرات روان‌گردانی نیاز است تا حجم زیادی از آن خورده شود.

رویکرد عمومی به درمان مسمومیت با روان گردان
درمان با ارزیابی بیمار از لحاظ وضعیت کلی آغاز می‌شود و با پایدار کردن علایم حیاتی ادامه ‌باید. در ابتدا ‌باید وضعیت هیپوکسی و هیپوگلیسمی احتمالی تشخیص داده شده، تصحیح شود. دمای بدن بیمار باید برای تشخیص هیپرترمی اندازه‌گیری شود. آزمایشات بیوشیمی خون باید درخواست شود و اگر بیمار بی‌قرار است، CPK نیز برای تشخیص احتمالی رابدومیولیز باید بررسی شود. انجام نوار قلب برای بررسی طول قطعه QT نیز لازم است.

در اغلب موارد نیاز به شستشوی و آلودگی‌زدایی معده نیست، زیرا اغلب روان‌گردان‌ها به سرعت جذب می‌شوند و اغلب بیماران با عوارض جانبی ناشی از مصرف این گروه از داروها تا چندین ساعت بعد از شروع علایم نیز به مراکز درمانی و بخش‌های اورژانس مراجعه نمی‌کنند. با این وجود در صورتی که مصرف خوراکی داروهای روان‌گردان در یک ساعت اخیر اتفاق افتاده باشد یا همزمان با مصرف داروهای افزایش دهنده زمان تخلیه معده خورده شده باشد مانند ترکیبات آنتی‌کولینرژیکی، تجویز زغال فعال را می‌توان در نظر داشت.

اطمینان‌بخشی و محیطی آرام و پشتیبان می‌تواند در اغلب موارد بیمار بی‌قرار را به تدریج آرام کند. آرام‌بخشی از طریق دارو و در برخی موارد محدودسازی جسمی شاید برای اطمینان از سلامت بودن بیمار و کارکنان بخش اورژانس و تسهیل کردن انجام ارزیابی‌های بعدی، لازم باشد.

بنزودیازپین‌ها داروهایی مناسب برای درمان بی‌قراری و توهم ناشی از ترکیب‌های روان‌گردان هستند زیرا تداخل دارویی قابل توجه‌ای ندارند، فاقد عوارض جانبی از جمله دیس‌تونی یا عوارض آنتی‌کولینرژیک هستند، QT را طولانی نکرده، آریتمی ایجاد نمی‌کنند و در صورت ایجاد آرام‌بخشی بیش از حد، عوارض با تجویز فلومارنیل قابل برگشت است.

درمان با تجویز ۵ تا ۱۰ میلی‌گرم دیازپام خوراکی یا وریدی یا ۱-۲ میلی‌گرم لورازپام خوراکی، عضلانی یا وریدی آغاز می‌شود. در صورت نیاز می‌توان از دوزهای تکرار شونده استفاده و فشارخون و تنفس بیمار را پایش کرد. هالوپریدول ۵- ۲۰ میلی‌گرم عضلانی نیز به صورت تیتره شده به فواصل ۱۰-۱۵ دقیقه تا زمان آرام‌سازی بیمار می‌تواند به عنوان عاملی برای محدودسازی شیمیایی بیمار استفاده شود. تاکی‌کاردی و پرفشاری خون را اغلب می‌توان با تجویز بنزودیازپین وریدی به تنهایی درمان کرد. در موارد پرفشاری شدید خون، شاید نیاز به تجویز ترکیبات ضدفشارخون وریدی باشد. اختلالات الکترولیتی باید تصحیح شود و دهیدراتاسیون و هیپوولمی با تجویز سالین نرمال درمان شود.

آریتمی‌های علامت‌دار بر اساس پروتوکل‌های استاندارد درمان می‌شوند. روش‌های خنک‌سازی سریع باید برای بیماران با هیپرترمی شدید آغاز شوند. در موارد بی‌قراری شدید، هیپرترمی یا تشنج ممکن است نیاز به درمان با فلج کننده‌های عصبی-عضلانی و اینتوباسیون تراشه باشد. تشنج با بنزودیازپین‌ها یا پروپوفول قابل درمان است. بیماران در صورت بروز رابدومیولیز نیاز به درمان از طریق هیدراتاسیون وریدی با هدف حفظ برون‌ده ادراری خواهند داشت.

توصیه‌های درمانی در موارد خاص
LSD: در مواردی از مصرف این دارو ممکن است علایم سایکوز بیش از ۸-۱۲ ساعت ادامه پیدا کند که در این موارد نیاز به بستری بیمار است، ولی عوارض جدی پزشکی معمول نیست و اغلب بدون عوارضی جدی بیمار بهبود می‌یابد.

آمفتامین‌های روان‌گردان: افزایش دمای بدن و هیپرترمی شدید حتی تا دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتی‌گراد در سوء‌مصرف این مواد شایع است و باید با روش‌های خنک‌سازی سریع کنترل شود. در زمانی که هیپرترمی به درمان با بنزودیازپین‌ها و خنک‌سازی فعال مقاوم است، توصیه به تجویز دانترولن نیز می‌شود. با توجه به مکانیسم اثربخشی دارو، استفاده از آنتاگونیست‌های اختصاصی سروتونین از جمله سیپروهپتادین در بیمارانی که با علایم سندرم سروتونین مراجعه می‌کنند توصیه می‌شود.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده