پایان نامه دندانپزشکی مروری بر علل شکست پروتزهای کامل

پایان نامه دندانپزشکی مروری بر علل شکست پروتزهای کامل

فصل اول

مروری بر مقوله تشخیص و طرح درمان،

مروری بر آناتومی دهان

فصل دوم

مسائل مربوط به عدم موفقیت پروتز کامل

و مشکلات پس از تحویل آن

فصل سوم

مروری بر مقالات

 

مقدمه

بشر همواره در این آرزو بوده که تا حد امکان به نحوی از انحاء از دست رفتن دندانهای خود را جبران نموده و از این طریق مشکلات مضغی و زیبایی خود را جبران نماید و در این راستا سعی و کوشش فراوانی نموده است که ادامه آن تلاشها به نسل امروزی سپرده شده و حق این است که ما نیز تمام تلاش و توانائی‌های خود را در راه تکامل این علم بکار بریم.

امروزه پیشرفت در جنبه‌های مختلف پزشکی و امکانات رفاهی بیشتر منجر به افزایش سن متوسط مردم گشته است، از طرفی علی‌رغم پیشرفتهای غیرقابل انکاری که در علم دندانپزشکی در جهت نگهداری و حفظ دندانهای طبیعی بعمل می‌آید، افراد جامعه در سنین پایین‌ترین دندانهای خود را از دست می‌دهند و همین دو موضوع یعنی افزایش متوسط سن و از دست دادن دندانها در سنین پایین‌تر سبب شده است تا روز به روز بر تعداد افرادیکه از پروتزهای کامل استفاده می‌کنند افزوده گردد.

انتقال از مرحله داشتن دندانهای طبیعی به مرحله بی‌دندانی کامل، دورانی است بس حساس و ناشناخته برای بیماران و باید دانست، غالباً افرادی که دندانهای خود را از دست می‌دهند از نظر جسمی از سلامت کامل برخوردار نمی‌باشند و استخوانهای خود را از دست می‌دهند از نظر جسمی از سلامت کامل برخوردار نمی‌باشند و استخوانهای فکین آنها تراکم لازم را ندارند. از طرفی واکنشهای ترمیمی در اینگونه افراد نقصان پیدا کرده است. در این بیماران به جای الیاف پریودونت، مخاط نقش نگهداری و پشتیبانی دندانهای مصنوعی را بعهده می‌گیرد، که باید برای بیماران توضیح داده شود، زیرا آنان انتظار دارند که پروتز کامل همچون دندانهای طبیعی عمل کند که مشکلی است مزید بر مشکلات دیگر.

در برخورد با بیماران بی‌دندان بایستی با معاینه دقیق، بررسی حالات جسمانی و روانی بیمار و با توجه به خواسته‌های بجا و نابجای بیمار طرح درمان مناسبی تعیین کرد و با تکنیکی صحیح و اصولی اقدام به درمان کرد، البته با پیش‌بینی نتایج احتمالی درمان و در نظر گرفتن تمام شرایط مساعد و نامساعد محیط دهان بیمار.

حفره دهان محیطی است که اعمال مختلفی را انجام می‌دهد و درمان با پروتز صرفاً یک درمان ساده نسجی و ساختمانی نیست، بلکه بایستی با جایگزین کردن دندانهای از دست رفته حالات تشریحی، فانکشنهای طبیعی و فیزیولوژیک این ناحیه از بدن را تا حد امکان احیاء و بازسازی کرد.

در برخی از موارد با وجود اینکه عمل کننده نهایت سعی خود را در بکار بردن اصول لازم در ساختن پروتز کامل ایده‌آل می‌نماید، معهذا چه در ضمن کار و چه پس از قرار دادن پروتز در دهان بیمار با مشکلاتی مواجه می‌گردد که به سختی می‌تواند به علت اصلی آن پی ببرد و با اظهار ناراحتی و شکایت بیمار روبرو می‌شود و علی رغم اصلاحات متعددی که انجام می‌دهد باز مشکلات بیمار پاربرجا می‌ماند.

اشکالات و ناراحتی‌هایی که بعد از قرار دادن پروتز کامل در دهان بیمار ایجاد می‌شود متنوع هستند، در ضمن واکنش بیماران نیز در مقابل آنها مختلف است، که بستگی به وضع سلامت عمومی جسمی و روانی، وضعیت حفره دهان و طرز تفکر و شخصیت آنان دارد. بعضی از بیماران در برابر کوچکترین آزردگی و تحریک خارجی عکس‌العمل‌های شدیدی از خود نشان می‌دهند و بعضی با داشتن شخصیتی قوی و کنترل عصبی خوب حتی زخم‌های شدید پروتز را بدون شکایت تحمل می‌کنند که هر دو اینها برای بیمار مفید نیستند.

دندانپزشک باید با آگاهی بر علوم آناتومی، پاتولوژی، روانشناسی و داشتن مهارتهای لازم، عکس‌العمل‌های بافت نرم را در حالت طبیعی و پاتولوژیک تشخیص داده و بتواند یک اشکال موضعی را از مشکلات عمومی جسمی و روانی بیمار تمیز دهد.

 

 

 

فصل اول

مروری بر مقوله تشخیص و طرح درمان، و مروری بر آناتومی محیط دهان

 

۱ـ تشخیص و طرح درمان

موفقیت یا شکست درمان با پروتز کامل قبل از شروع به عمل قابل پیش‌بینی است. اکثر ناراحتی‌های بیماران در اثر آماده نکردن بیمار از نظر جسمی و مشکلات دهانی، روحی و عدم شناخت صحیح آنها از ماهیت پروتز کامل است. برای دستیابی به موفقیت و داشتن طرح درمانی دقیق و درست، در ابتدا باید تشخیصی درست داشته باشیم.

هدف از نگارش این بخش مطرح کردن برخی مشکلات ایجاد شده توسط پروتز است که به علت عدم تشخیص صحیح و طرح درمان مناسب می‌باشد. در این قسمت بطور خلاصه مروری خواهیم داشت بر مقوله تشخیص و طرح درمان.

روشهای تشخیص:

۱ـ گرفتن Observation که شامل تاریخچه پزشکی و دندانپزشکی بیمار است.

۲ـ معاینه داخل دهانی که شامل بررسی نسوج ساپورت کننده، روابط فکین و ضایعات پاتولوژیک می‌باشد.

۳ـ کستهای تشخیصی برای بررسی روابط فکین.

۴ـ رادیوگرافی برای بررسی آنومالیها (اجسام خارجی، ریشه دندان، دندان نهفته، علائم پاتولوژیک) همچنین بررسی محل کانال مندیبول و سوراخ چانه‌ای و ضخامت نسبی نسج زیر مخاطی که استخوان را در نواحی بی‌دندان پوشانده است. (۲۵)

 

نکات مهم و مؤثر در تشخیص:

۱ـ سن: با بالا رفتن سن قدرت تطابق با موقعیت‌های جدید و یادگیری مهارتهای لازم نقصان پیدا می‌کند همچنین تونسیته بافتها کاهش می‌یابند، که مسائل مربوط به چیدن دندانها در افراد مسن را مشکلتر می‌کنند و همچنان که قبلاً گفته شد با بالا رفتن سن واکنشهای دفاعی و ترمیم بدن نیز کاهش یافته و باعث تضعیف استخوان فکین می‌شود.

۲ـ سلامت عمومی (جسمی ـ روانی): گرفتن ابزرواسیون و ارزیابی سلامت عمومی بیمار بایستی در همان جلسه اول انجام گیرد تا از بروز مشکلات بعدی پیشگیری شده و درمان با آگاهی بیشتری ادامه یابد.

۳ـ آموزش اجتماعی و انتظارات بیماران: میزان تحصیلات، آموزش اجتماعی و نحوه زندگی بیمار بسیار مهم هستند و قبل از شروع به کار بایستی از انتظارات بیمار مطلع شد. بدین معنی که مهمترین خواسته بیمار از تهیه پروتز چیست؟ قدرت جوندگی، تکلم یا زیبایی، البته تمامی خواسته‌های بیمار برای ما ملاک عمل نیستند و پزشک بایستی با در نظر گرفتن تمامی این مسائل پروتز را طوری طراحی کند که فرم و وضعیت دهان با بقیه صورت هماهنگی لازم را داشته باشد.

۴ـ ساپورت و ضخامت لبها: اگر بافتهای اطراف دهان چروک داشته باشد بایستی با ساپورت مناسب لبها این چروکها حذف شوند. البته چروکهایی که در رابطه با بالا رفتن سن و در کل صورت بیمار دیده می‌شود کلاً حذف نخواهند شد.

از نظر ضخامت لبها: اگر لبها نازک باشند کوچکترین تغییر جزئی در موقعیت لبیولینگوالی دندانها باعث تغییر شکل ظاهری لب می‌گردد اما در لبهای با ضخامت زیاد می‌توان بدون ایجاد تغییرات ظاهری مشخص، شکل قوس و محل قرار دادن دندانها را تغییر داد.

۵ـ تونیسیته بافتها و عضلات: دو عامل در این مسئله دخیل هستند: ۱) سن ۲) سلامت عمومی

هر قدر تونیسیته عضلات و بافتها کم باشد احیای آن در نتیجه بازسازی زیبایی و احیای ظاهری جوانتر، مشکل و گاه ناممکن می‌شود.

۶ـ ارتفاع عمومی صورت (V.D.): فاصله بین فکین را در هنگام صحبت کردن می‌توان مورد بررسی قرار داد.

۷ـ سلامت محیط دهان و وضعیت مخاط (رنگ ـ قوام): ضایعات مخاط که اطلاعات مفیدی به ما می‌دهند.

۸ـ ناحیه بیس فک بالا و فک پایین: حالت ایده آل برای بیس، داشتن لایه‌های تقریباً یکنواخت از بافت نرم است که محکم و اندکی دارای خاصیت ارتجاعی باشد. اگر این لایه نازک باشد تحت فشار پروتز زخمی می‌شود و اگر ضخیم باشد تحت فشار مضغی تغییر مکان می‌دهد که باعث عدم ثبات پروتز می‌شود.

۹ـ جنبه‌های بیومکانیک: تعدادی از عوامل بیومکانیکی روی روشهای مورد استفاده و دشواری‌هایی که در تهیه پروتز کامل پیش می‌آیند تأثیر می‌گذارند. این عوامل را باید شناخت اگرچه برای حذف علل این مشکلات کار زیادی نمی‌توان کرد. این عوامل عبارتند از:

ـ روابط و شکل ریجهای باقیمانده: الگوی تحلیل فکین بر روابط آنها مؤثر است و با کوچک شدن آنها روابط آنها نیز تغییر می‌کند، پس میزان تحلیل ریجها نیز بر روابط آنها مؤثر است، از طرفی شکل ریج (کانتور مقطع عرضی) بر نحوه قالب‌گیری مؤثر است. تحلیل ریج باقیمانده پس از دست رفتن دندانها تغییرات شدیدی در مقطع عرضی آن ایجاد می‌کند. هنگامی که دندانها تازه کشیده شده‌اند ریج پهن است اما بتدریج و به مرور زمان با تحلیل آن ریج کوتاه‌تر و باریکتر می‌شود. ریج ایده آل ریجی است با سطح فوقانی پهن، طرفین موازی و بلند. (شکل شماره ۱)

 

شکل شماره ۱:

از چپ براست ۱) ریج باریک ۲) ریج گرد ۳) ریج مربعی و چهارگوش بهترین ریج برای افزایش ثبات ریج باقیمانده مربعی و چهارگوش است.

 

 

ـ نتیجه و خلاصه (summary):

با همه کوششهایی که در امر تهیه و ساختن پروتز کامل بعمل می‌آید، باز هم تعداد زیادی از بیماران از پروتزهای خود اظهار عدم رضایت می‌کنند. شناختن عوامل مسبب این مشکلات، عمل کننده را در تهیه پروتز صحیح و مناسب‌تر بعدی کمک می‌نماید.

۱ـ بیماران قبل از شروع هرکار بایستی از نظر شرایطی دهانی، فیزیکی، روانی و سلامت عمومی مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرند.

۲ـ دلیل بسیاری از موارد عدم موفقیت ها آماده نکردن بیمار از نظر جسمی و روانی برای قبول پروتز و مستعد نبودن شرایط موضعی و همچنین عدم شناخت واقعی بیمار از ماهیت پروتز کامل و کارایی آن نسبت به دندانهای طبیعی است.

پروتزهای ساخته شده بطور قابل ملاحظه‌ای کمتر از دندانهای طبیعی مؤثرند و دندانپزشک و بیمار بایستی این محدودیتها را بپذیرند. بیمارانی که آگاهی و اطلاعات در این زمینه دارند، بهتر از بیماران ناآگاه و بدون اطلاع پروتزها را تحمل می‌کنند.

۳ـ دندانپزشک برای موفقیت در مراحل کلینیکی، بایستی در کلیه مراحل کاری دقت و مهارت لازم را داشته باشد و به مسائلی همچون حفاظت ساختمانهای دهانی و فانکشن‌های آن، تأمین‌ گیر و ثبات پروتز، بالانس اکلوژن و پلن اکلوژن، روابط فکین و چیدن صحیح دندانها توجه کامل داشته باشد.

۴ـ سهل انگاری و عدم اطلاع از شیوه‌ها و تکنیکهای کلینیکی و آزمایشگاهی و ساختن پروتزی که بر پایه اصول علمی استوار نباشد در بسیاری از موارد عامل شکست در تهیه پروتز کامل می‌باشد و ایجاد ناراحتی و ضایعه می‌کند.

۵ـ از جمله فاکتورهای مؤثر در موفقیت پروتز کامل، درک ارتباط متقابل سه فاکتور بسیار مهم گیر، ثبات و ساپورت می‌باشد، که بایستی ارتباط نزدیک و متقابل با یکدیگر داشته و در یک درمان پروتز موفق توجه به هر سه فاکتور لازم و ضروری است.

۶ـ در مورد پروتز کامل فک پایین مشکلات و مسائل بیشتری نسبت به فک بالا وجود دارد. بیشتر شکایات بیماران پروتز کامل مربوط به کمبود گیر و در نتیجه مشکلات ناشی از آن در پروتز فک پایین است. علل بروز این مشکلات را می‌توان در محدودیت سطح تحت پوشش پروتز پایین (حدوداً ۲/۱ فک بالا است)، تحریک دائمی فک پایین بعلت وجود زبان و حرکات مختلف آن، ساختمان آناتومیک مخصوص فک پایین و در نتیجه احتمال کوتاهی لبه‌های پروتز در نواحی مختلف آن دانست.

۷ـ تحلیل استخوان مسئله‌ای است که تمامی بیماران با آن مواجه هستند. از طرفی چون ریج آلوئولار باقیمانده اصلی‌ترین بافت استخوانی برای ساپورت پروتز می‌باشد، بایستی با روشهای عملی خاصی که در کلینیک بکار می‌بریم از تحلیل بیش از اندازه آن جلوگیری کرده و ساپورت مناسبی برای پروتز تأمین کنیم. این روشها شامل قالب‌گیری از بافتها در حال استراحت، کاهش (Occlusal table)، کاهش اندازه لقمه غذایی و ایجاد اکلوژن دوطرفه بالانس شده (B.B.O.) است.

از طرفی ماهیت یک پروتز ایجاب می‌کند که فشار پیوسته و مداوم و نیز فشار متناوب و سنگین حاصله، تغذیه انساج پشتیبان پروتز را قطع و مختل کند. لذا لازم است جهت حفاظت هرچه بیشتر انساج پشتیبان و استراحت بافتها پروتزها حداقل ۸ ساعت در شبانه‌روز برداشته شوند (بخصوص شبها).

۸ـ ساییده شدن تدریجی دندانها مخصوصاً دندانهای پلاستیکی سبب بروز مشکلاتی برای بیماران می‌شود. بنابراین بهتر است در مواردی که از دندانهای پلاستیکی استفاده می‌شود بیمار به فواصل معین جهت بررسی پروتز بخصوص ارتفاع عمودی صورت مراجعه نماید.

۹ـ در بسیاری از موارد زخمی که در دهان ایجاد می‌شود ناشی از ایرادهایی است که در خود پروتز وجود دارد. این ایرادها می‌تواند ناشی از اکلوژن غلط و ترامای ناشی از آن، عدم گیر و ثبات پروتز، بلندی لبه پروتز و فشارهایی که توسط بیس پروتز کامل وارد می‌شود باشند. این ناراحتی‌ها اغلب با از بین رفتن عوامل مسبب برطرف می‌گردند. در بین مشکلات مربوط به اکلون بیشترین مشکل ناشی از عدم ثبت صحیح CR و انطباق آن با CO است. عدم بالانس اکلوژن و اشتباه در تعیین VD و VDO نیز از مشکلات دیگر مربوط به اکلوژن است.

۱۰ـ نواحی زخم و زدگی در پروتز فک پایین نسبت به فک بالا بیشتر است و اکثراً آزردگی‌های نسج نرم زیر پروتز ۴۸-۲۴ ساعت پس از خارج کردن پروتز از دهان بیمار برطرف می‌شود و مخاط به وضع اولیه خود باز می‌گردد.

۱۱ـ احساس سوزش، خارش و فشار زیر قاعده پروتز اغلب ناشی از فشاری است که بر روی عروق و مسیر اعصاب ناحیه فوق هنگام خروج از استخوان وارد می‌شد.

۱۲ـ بعضی از بیماران بخاطر زیبایی حاضر به تحمل هر نوع رنج و ناراحتی هستند. این امر بیشتر درباره خانمها صدق می‌کند. یکی از شکایات بیماران در مورد زیبایی این است که پروتز نتوانسته است بخوبی چین و چروکهای اطراف دهان را حذف نماید (البته باید دانست که تمام چین و چروکهای اطراف دهان با قراردادن پروتز اصلاح نخواهند شد).

۱۳ـ آن چیزی که دندانپزشکان باید رعایت نمایند تا کمتر با مشکلات بعد از تحویل پروتز مواجه شوند،  دادن دستورات لازم بعد از تحویل به بیمار است. راهنمایی بیماران در ارتباط با نحوه استفاده و مراقبت از پروتزها و بافتهای دهانی، نحوه جویدن با پروتزهای جدید، بهداشت دهانی با پروتزهای جدید، محافظت ریج باقیمانده و غیره کاری بسیار لازم و عاقلانه است.

۱۴ـ تکلم بستگی به زبان، لبها، دندانها و کام دارد. برای اینکه کانتور این اعضاء اغلب با پروتز تغییر می‌یابد ممکن است ناهماهنگی در تکلم در اوایل استفاده از پروتز بوجود آید که این اشکال در مدت کوتاهی برطرف می‌شود.

۱۵ـ دندانهای قدامی در تکلم و ظاهر بیمار اهمیت بیشتری دارند و دندانهای خلفی در جویدن مؤثر هستند. بریدن غذا با دندانهای قدامی ممکن است باعث خروج پروتز از دهان شود.

۱۶ـ بطور کلی بررسی مشکلات بیماران و شنیدن شکایات آنها به منظور درک وضعیت فعلی بیمار و جلوگیری از پیش آمدهای بعدی ضروری است. با اطلاعاتی که در این زمینه بدست می‌آوریم می‌توانیم طرز استفاده صحیح‌تر از پروتز را به بیماران بیاموزیم.

 

متن کامل پایان نامه در فایل زیر:قیمت ۳۰۰۰ تومان

نوع فایل:word

RIAL 30,000 – خرید

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده