معماری

اندازه گیری فشار داخلی چشم بدون تماس با قرنیه

اندازه گیری فشار داخلی کره چشم (IOP) بخشی از معاینات روتین و رایج به خصوص قبل از اعمال جراحی است .اگر فشار داخل چشم افزایش پیدا کند یا اینکه تغییراتی در گردش خون سر عصب اپتیک به وجود آید، عملکرد رشته عصبی مختل شده و منجر به تاری دید یا کوری می شود. به همین منظور برای اندازه گیری فشار داخل چشم و تشخیص بیماری گلوکوما  از دستگاه  تونومتری استفاده می شود. در این مقاله به بررسی ساختار و عملکرد دستگاه   Diaton می پردازیم که مزیت عمده آن نسبت به روش های قبل عدم تماس این وسیله با سطح قرنیه است.

در  بسیاری از موارد فشار داخل چشم ، بالاتر از حد نرمال و معمول خود است که این امر سبب ایجاد تغییراتی در رشته های وابسته به عصب اپتیک می شود. گلوکوما شامل مجموعه ای از بیماری ها    است که می تواند تاری دید یا حتی کوری را به دنبال داشته باشد. گلوکوما در اغلب موارد در طول معاینه های مداوم بیمار قابل تشخیص است   اما خود فرد به تنهایی  از تغییرات ایجاد شده مطلع نمی شود . در نوع نادری از این بیماری ، فشار داخل چشم به شدت افزایش می یابد و درد و تورم در چشم را به همراه دارد . در برخی موارد، تشخیص گلوکوما به دلیل وجود ساختارهای متفاوت صفحه  اپتیک در هر بیمار ، بسیار سخت است . فشار طبیعی داخل کره  چشم در حدود ۱۰‌ تا ۲۱‌ میلی متر جیوه است و اغلب در اوایل صبح  محدوده  بالایی دارد . این فشار به سه عامل زیر بستگی دارد :
۱-  سرعت ترشح مایع زلالیه توسط جسم مژگانی
۲- مقاومت  شبکه ترابکولار و کانال اشلم  در برابر خروج مایع زلالیه
۳-  میزان فشار وریدی اپی اسکلرا
بنابراین معاینه چشم ها به طور مرتب مخصوصا از ۵۰‌ سالگی به بعد توسط  چشم پزشکان یا اپتومتریست ها بسیار مهم و ضروری است.

روش های تونومتری
در ابتدا به طور خلاصه  روش های موجود برای اندازه گیری IOP را معرفی می کنیم و در آخر به بررسی تونومتری دیاتون می پردازیم:

تونومتری گلدمن
 ‌در این روش برای اندازه گیری IOP، از یک پروب کوچک استفاده می کنند که به آرامی بر روی سطح قرنیه فشار داده می شود تا سطح آن مسطح شود . سپس نور آبی اسلیت لامپ نوک تونومتر ، به سمت چشم تابانده می شود ، اسلیت لامپ (ضد عفونی شده) را بر روی قرنیه می‌گذاریم و با پیچ کنار تونومتر فشار وارده بر قرنیه را تنظیم می کنیم. تصـویـری کـه از داخـل اسلیـت لامـپ مشـاهده می‌شود به‌صورت دو نیم‌دایره سبز رنگ است. با چرخاندن پیچ فوق کاری می‌کنیم که لبه دو نیم‌دایره بر روی هم قرار گیرد (شکل۲)‌ . در این حالت قرنیه پهن شده است و عدد روی پیچ (بعد از ۱۰‌ بـرابـر کردن) فشار داخل کره چشم را بر حـســب مـیـلیمتـر جیـوه نشـان مـی‌دهـد.گلـدمـن روشی دقیق است که در بیشتر موارد تشخیصی حساس به کار می رود .

تونومتری الکترونیکی
 ‌شیوه ای بسیار دقیق است، با این حال گاهی نتایج با روش گلدمن فرق می کند. نوک گرد این دستگاه که مانند خودکار است، مستقیما بر روی قرنیه گذاشته می شود و در نهایت IOP خوانده شده بر روی صفحه نمایش رایانه  قابل نمایش است.

تونومتری شیوتز
در تونومتری شیوتز یک پیستون  به آرامی روی قرنیه فشار داده می شود. هر چقدر قرنیه سفت تر باشد، نیروی بیشتری برای مسطح کردن آن اعمال می شود. این روش به اندازه گلدمن دقیق نیست. با این حال هنوز هم برخی پزشکان در مواقع  اورژانسی، این شیوه درمانی را ترجیح می دهند. وسیله‌ای دستی که با مکانیسم ایجاد فرورفتگی در قرنیه ، فشار داخل چشم را نشان می‌دهد . هرچه فشار داخل چشم بیشتر باشد، ایجاد فرورفتگی در قرنیه یا مسطح‌سازی آن مشکل‌تر است و بر این اساس دستگاه فشار داخل چشم را نشان می‌دهد.

تونومتری Diaton
تونومتر پرتابل دیجیتال Diaton فشار داخلی چشم را از طریق پلک، اندازه گیری می‌کند که در آن از قانون علمی بالاستیک (علم حرکت گلوله)، تونومتری مبتنی بر انداره‌گیری عکس العمل الاستیک چشم در طی انداختن یک شی آزاد با وزن معلوم در یک لحظه روی لایه پوشاننده چشم استفاده شده است.
ایــن نــوع تــونــومـتــر(‌شـکــل ۵)‌ یــک بــدنـه پـلاستیکـی دارد. نـوک آن کـه در هنگـام اندازه‌گیریIOP روی پلک بالایی کره چشم قرار می گیرد و می تواند به طور آزادانه در طول محور تونومتر حرکت کند، تقریبا ۳‌میلی متر از طول بدنه را تشکیل می دهد و قادر است با نیروی کمی حول محورش بچرخد .
برای دقت اندازه گیری بیشتر ، نوک دستگاه شامل دو برآمدگی به عنوان تکیه گاه است که برای حذف کردن مشخصه های رطوبت پلک و نیز برای فیکس کردن وضعیت تونومتر بر روی کره چشم در طی اندازه گیری کاربرد دارد .
یک میله نیز با حرکت روان در داخل تونومتر وجود دارد که هنگام  قرار گرفتن بر روی سطح پلک چشم عمل می کند. دکمه stop هم برای فیکس کردن میله داخل تونومتر مورد استفاده قرار می گیرد.
دکمه  operation(عمل) روی بدنه و برای کنترل مدهای عملیاتی زیر طراحی شده:
– ‌برای روشن یا خاموش کردن تونومتر
– ‌دریـافـت خـودکـار مـقـدار مـتـوسـط نـتیجه IOP در چندین اندازه گیری (میانگین اندازه‌گیری ها)
برای روشن کردن دستگاه یکبار دکمه operation رافشار دهید، خاموش شدن نیز با فشار دادن مجدد همان دکمه، صورت می گیرد.
این وسیله یک واحد ظرفیت برای کنترل کار و یک انتخابگر فشار دارد که در داخل جعبه دستگاه قرار داده شده است (تصویر۶‌.)
نتیجه تونومتر روی صفحه نمایش به مدت ۳۰‌ثانیه ظاهر می شود، تونومتر به طور اتوماتیک بعد از این زمان خاموش می شود. صفحه نمایش ۴‌ حرف نشان می دهد:  اولین حـرف از سمـت چـپ، بـرای نشـان دادن اطـلاعـات کمکـی اسـت و بـا عـلامت هایی نظیرU””،H””،L””،””وA”” مشخص می شود ، دو  حرف اول از سمت راست نیز برای نشان دادن نتیجه تونومتری به کار می روند. این دستگاه بعد از ۶‌ بار اندازه گیری از همه نتیجه‌ها میانگین می گیرد و نتیجه ناشی این میانگین را بر روی صفحه نمایش نشان داده می شود.

 ‌سبک اندازه گیری  IOP
اندازه گیری IOP در دو وضعیت برای بیمار امکان پذیر است:
در حالت نشسته، سر بیمار به صورت افقی روی تکیه گاه مخصوص سر،به سمت عقب برگردانده می شود.
در وضعیت خوابیده ، سر بیمار به صورت افقی روی  بالشتک (پشتی) تخت معاینه قرار می‌گیرد .
کنار یا پشت سر بیمار در سمت چپ (اگر وسیله در دست راست شما   است) یا پشت سـر و کنـار او در سمـت راسـت (اگر وسیله در دست چپ است) بایستید . دید بیمار را با استفاده از شیء نمونه دریک محل ثابت کنید (به عنوان مثـال: دسـت بیمـار. ) خـط دیـد تقـریبـا در زاویه ۴۵‌درجه متمایل می شود .

بررسی توانایی تونومتر برای کار
صفحه نمایش تونومتر را با یک وسیله  تست (سلکتور فشاری) که در جعبه قرار داده شده، بررسی کنید.
سـر (دستگاه) در داخل عایقی  نگهداری می شود . تونومتر را دقیقا به حالت عـمـــود نـگـــه داریـــد . عــدم سـیـگـنــال صــوتــی، نشان‌دهنده وضعیت صحیح تونومتر است. به آرامی بدنه تونومتر را ، به سمت پایین حرکت دهیـد تـا میلـه در آن جـای گیرد . این عمل ، با سیگنـال صـوتـی کـوتـاهـی همراه است . نتیجه کنترل کردن دستگاه ، دردو رقم سمت راست نـمــایـش داده مـی شـود  . اگـر نتـایـج انــدازه‌گـیـری دیـجـیـتـالـی در مـحـدوده  ( mm Hg2 +-20) دریـافـت شـده و نمادهای S”” یا “L” در  اولین رقم از سمت چپ صفحه نمایش وجود نـداشتـه بـاشنـد ، تـونـومتـر بـررسـی شـده، قـابـل استفاده است.

خطاهای معمول در جریان اندازه گیری  IOP
اندازه گیری IOP غیر قابل اطمینان با تونومتر  به طور عمده مربوط به رعایت نکردن روش تونومتری و تجربه کم پژوهشگر است.

ضدعفونی کردن
برای ضدعفونی کردن پایه سر و قسمت پایینی میله ، تونومتر را با سر رو به پایین نگه دارید . از یک تکه پارچه استریل که با محلول Veltosept نمناک شده ، استفاده کنید . باید توجه کرد که از نفوذ محلول ضدعفونی به داخل مکانیسم میله جلوگیری شود . بعد از ضدعفونی ، سر و قسمت پایینی میله را با یک تکه پارچه استریل خشک ، پاک کنید . ضدعفونی پایه نوک (قسمت ابتدایی وسیله) و میله باید قبل و بعد از تونومتری بیمار انجام شود .

نتیجه گیری
برای نتیجه گیری مزیت های تونومتر بالای پلک بالاستیک  Diaton را نسبت به دیگر تونومتری ها بررسی می کنیم:
۱-  در طی تونومتری قرنیه ای ، جلوگیری از افزایش تن ماهیچه های کروی و پلکی در زمان اندازه گیری (که سبب افزایش IOP می شوند) ، بسیار مشکل است .
۲-  می دانیم که اشک می تواند شامل باکتری های بیماری زا و ویروس هایی مانند هپاتیت B، تبخال ، غده ویروسی و ADISA باشد . اما مشکل استرلیزاسیون در این تونومتر، دارای اهمیت کمتری است زیرا در طی تونومتری با Diaton ، وسیله به طور مستقیم با بیرون کره چشم در تماس است و با داخل چشم ارتباطی ندارد .
۳-  استفاده از تونومتری قرنیه ای در مواردی چون ورم ملتحمه ، فرسایش ، زخم ، تاری قرنیه و انباشتگی خون نامناسب است .
۴-  تونومتری قرنیه ای بدون بیهوشی امکان پذیر نیست چون در اغلب موارد باعث سوزش پرده ملتحمه ، افزایش کوتاه مدت IOP، عکس العمل های آلرژیک ، انباشتگی خـون در یـک قسمـت و از دسـت دادن اپیتلیـوم قـرنیـه ای مـی شـود در حـالـی که این عکـس‌العمـل هـای نـاخـوشـاینـد در تـونـومتـر دیـاتـون رخ نمـی دهند . تونومتر پرتابل دیجیتال( Diatonکه از این به بعد به آن تونومتر می گوییم) ، فشار داخلی چشم را از بالای پلک اندازه گیری می کند، حتی در بزرگسالان و کودکان بدون نیاز به بیهوشی فشار داخلی چشم به درستی نمایش داده می شود

 

پاسخ دهید