معماری

تشخیص نقص در عملکرد آنزیمی گلوکز- 6- فسفات دهیدروژناز (G6PD)

مقایسه روش‌های فلورسانت نقطه‌ای، دکلراسیون، اندازه‌گیری کمّی آنزیمی و تست DNA در تشخیص نقص در عملکرد آنزیمی گلوکز- 6- فسفات دهیدروژناز (G6PD) در نوزادان

 

خلاصه

طبق مطالعات قبلی مشخص شده است که برنامه غربالگری کشوری برای شناسایی نوزادان مبتلا به G6PD قادر نیست تمامی مبتلایان را شناسایی کند؛ به منظور مشخص کردن این موضوع، مطالعه حاضر صورت پذیرفت تا میزان صحت تست فلورسانت نقطه‌ای مورد استفاده در برنامه غربالگری در شناسایی مبتلایان به G6PD در مقایسه با روش‌های دیگر مورد مطالعه قرار گیرد.

در ابتدا نمونه‌های خون بند ناف کلیه نوزادان بلافاصله پس از تولد جمع‌آوری گردید و بر روی تمامی نمونه‌ها سه تست دکلراسیون، اندازه‌گیری کمّی آنزیمی و آنالیز DNA انجام پذیرفت، سپس تمامی این نوزادان وارد برنامه غربالگری کشوری G6PD شدند که در آن تست فلورسانت نقطه‌ای بر روی نمونه‌های پاشنه پا در روز سوم الی پنجم پس از تولد صورت گرفت. در نوزادان پسر تست اندازه‌گیری کمّی و در نوزادان دختر تست DNA بعنوان استاندارد طلایی در نظر گرفته شدند. بر اساس نتایج تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی، نوزادان با فعالیت آنزیمی کمتر از 20% میانگین فعالیت آنزیمی بعنوان بیمار کامل و نوزادان با فعالیت آنزیمی 20 الی 60% میانگین فعالیت آنزیمی بعنوان بیمار جزئی تقسیم بندی شدند.

از بین 365 نوزاد بررسی شده (شامل 3/52% پسر و 7/47% دختر) تست فلورسانت نقطه‌ای 13 مورد را شناسایی کرد که همگی آنها پسر بوده‌اند. تست دکلراسیون 18 پسر و یک دختر را بعنوان بیمار شناسایی کرد. تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی نیز موفق به شناسایی 19 بیمار پسر و 28 بیمار دختر شد (26 نفر دارای نقص آنزیمی جزئی و دو نفر دارای نقص آنزیمی کامل بوده‌اند). آنالیز DNA نیز 14 نوزاد پسر را در حالت همو‌زیگوت و 34 دختر را به صورت هتروزیگوت شناسایی کرد.

تست فلورسانت نقطه‌ای دارای حساسیت لازم برای شناسایی تمامی نوزادان نمی‌باشد و توصیه می‌گردد تا از روش اندازه‌گیری ‌آنزيمي بعنوان روش جایگزین استفاده گردد.

 

مقدمه

بر اساس گزارشات سازمان بهداشت جهانی، نرخ شیوع نقص در عملکرد آنزیم گلوکز 6- فسفات دهیدروژناز در ایران برابر 10 الی 9/14% می‌باشد و بیشترین فراوانی از استان‌های شمالی و جنوبی ایران گزارش شده است (6/8 الی 4/16% در استان‌های شمالی، 12% در قسمت‌های جنوبی [ شیراز] و 3/19% در جنوب شرق کشور). سازمان بهداشت جهانی در کشورهایی که نرخ شیوع G6PD بیش از 3 الی 5% در جمعیت مردان می‌باشد غربالگری تمامی نوزادان به منظور شناسایی افراد مبتلا به این بیماری وابسته به جنس مغلوب را توصیه می‌کند. همانطور که در بالا اشاره شد طبق گزارشات قبلی، فراوانی این بیماری در ایران بالاتر از گستره ذکر شده است. از آنجایی که این نقص آنزیمی در چندین کشور در حال توسعه بالا است، یافتن یک روش آزمایشگاهی ساده و ارزان که بتواند افراد در معرض خطر را شناسایی کند می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد. به منظور غربالگری نوزادان در ایران، تست فلورسانت نقطه‌ای (FST) که برای اولین بار توسط Beutler شرح داده شده بود، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برنامه کشوری به منظور غربالگری G6PD بر روی تمامی نوزادان زنده متولد شده از خرداد ماه سال 1385 شروع شده است. به منظور غربالگری ابتدا نمونه پاشنه پا از تمامی نوزادان در روز 3 الی 5 بعد از تولد جمع‌آوری می‌گردد و تست FST بر روی آن صورت می‌پذیرد، سپس یک تست تأییدی کمّی که سطح آنزیم فعال خون را اندازه‌گیری می‌کند (QEA) در روز 120 بعد از تولد بر روی نمونه‌هایی که مثبت گزارش شده‌اند انجام می‌گیرد. در مطالعات قبلی ما نتایج سه سال غربالگری را منتشر کردیم و نتایج حاصل نشان داد که امکان دارد روش مورد استفاده تعدادی از نوزادان را شناسایی نکند.

به منظور یافتن روشی که بتواند با صحت بیشتری مبتلایان به G6PD را شناسایی کند، مطالعه حاضر در مرکز تحقیقات تالاسمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران طراحی گردید.

مواد و روش‌ها

در این بررسی نمونه برداری در بیمارستان امیر مازندرانی شهرستان ساری انجام پذیرفت. والدین تمامی نوزادان شرکت کننده در طرح اعلام رضایت نمودند تا از نمونه‌های خون فرزندانشان در انجام پروژه‌های تحقیقاتی استفاده گردد.

نمونه‌های خون بند ناف بعد از تولد از سمت جفت جمع‌آوری گردید و تست‌های، دکلراسیون، اندازه‌گیری کمّی آنزیمی و آنالیز DNA بر روی آنان انجام پذیرفت. سپس نوزادان وارد برنامه کشوری غربالگری G6PD شدند که در مراکز بهداشت انجام می‌شد و از نمونه‌های خون پاشنه پا در روز سوم الی پنجم پس از تولد برای تشخیص بیماران G6PD با تست فلورسانت نقطه‌ای استفاده شد.

تست دکلراسیون

به منظور انجام تست نیمه کمّی دکلراسیون از یک کیت تجاری (صبا آزمون، ایران) استفاده شد. بیست میکرولیتر از نمونه‌های خون که در لوله‌های حاوی EDTA قرار داشتند با یک میلی‌لیتر از آب مقطر استریل مخلوط گشتند، سپس 200 میکرولیتر از بافر تریس به لوله‌ها اضافه شد و نمونه‌ها تا ظاهر شدن رنگ آبی مخلوط شدند. سپس 500 میکرولیتر از محلول با یک قطره از بافر A مخلوط و به مدت 20 دقیقه در دمای 37 درجه سانتیگراد قرار داده شد، در نمونه‌های نرمال رنگ قرمز ظهور پیدا می‌کند در حالی که در نمونه‌های بیمار رنگ آبي تغییری نمی‌کند.

اندازه گیری کمّی فعالیت آنزیم G6PD

به منظور اندازه‌گیری کمّی سطح آنزیم G6PD از کیت تجاری شرکت بهار افشان (ساخت ایران) استفاده گردید که سطح دقیق فعالیت آنزیم G6PD را بر حسب واحد در هر گرم هموگلوبین نشان می‌دهد (U/g Hb). بر اساس پروتکل کیت، 50 میکرولیتر از نمونه‌های خون با یک میلی‌لیتر از بافر لیز کننده مخلوط شدند و سپس 50 میکرولیتر از محلول ساخته شده با یک میلی‌لیتر از محلول stand by مخلوط گردید و بلافاصله با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتری فعالیت آنزیم در طور موج 340 نانومتر در دمای 37 درجه سانتیگراد اندازه‌گیری شد (A1)، سپس پس از 5 دقیقه فعالیت آنزیمی مجدداً با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتری اندازه‌گیری شد ((A2. سپس اختلاف فعالیت آنزیمی در این 5 دقیقه و بین دو بار انــــــــــدازه‌گیری محاسبه گردید (ΔA═ A2 – A1). در نهایت میزان فعالیت آنزیم بر حسب U/g Hb با استفاده از فرمول زیر به دست آمد:

میزان فعالیت آنزیم (U/g Hb) = ΔA

جهت به دست آوردن میانگین فعالیت آنزیم G6PD با روش اندازه‌گیری کمّی، نتایج تست اندازه‌گیری کمّی تمامی نوزادانی که بوسیله تست دکلراسیون بیمار تشخیص داده شدند حذف گردید و میانگین فعالیت آنزیمی سایر نمونه‌ها محاسبه گردید. نوزادانی که فعالیت آنزیم G6PD در آنان کمتر از 20% میانگین بود بعنوان بیمار کامل و نوزادانی که فعالیت آنزیم G6PD در آنان بین 20 الی 60% میانگین بود بعنوان بیماران جزئی در نظر گرفته شدند.

تست DNA

جهت انجام بررسی‌های مولکولی، DNA ژنومی تمامی نوزادان از خون بند ناف با استفاده از روش استاندارد فنل- کلروفرم استخراج گردید، سپس از روش PCR-RFLP جهت شناسایی 3 جهش شایع در منطقه با نام‌های Mediterranean (563 C®T)، Chatham (1003 G®A) و Cosenza (1376 G®C) استفاده گردید. به منظور شناسایی این جهش‌ها به ترتیب آنزیم‌های محدود کننده‌ی MboII، BstXI و Bsu36I مورد استفاده قرار گرفتند. محصولات حاصل از هضم آنزیمی بر روی ژل آگارز 3% لود شدند و پس از رنگ‌آمیزی با اتیدیوم بروماید زیر نور UV آنالیز شدند.

تست فلورسانت نقطه‌ای

تست فلورسانت نقطه‌ای بر روی تمامی نمونه‌ها بعنوان بخشی از برنامه غربالگری کشوری در آزمایشگاه رفرانس دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام پذیرفت. نمونه‌های مورد استفاده، 5 میلی‌لیتر از نمونه‌های خون پاشنه پا بودند که بر روی کاغذهای خاص پانچ شده بود. برای انجام تست از کیت تجاری کیمیا پژوهان (ساخت ایران) استفاده شد و تست بر اساس راهنمای موجود در کیت انجام پذیرفت.

در نوزادان پسر تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی به عنوان استاندارد طلایی جهت اندازه‌گیری صحت عملکرد تست‌های فلورسانت نقطه‌ای، دکلراسیون و تست DNA مورد استفاده قرار گرفت. از آنجایی که برای شناسایی دختران ناقل بیماری به علت پدیده لیونیزاسیون تست اندازه‌گیری کمّی نمی‌تواند بعنوان استاندارد طلایی در نظر گرفته شود، تست DNA بعنوان استاندارد طلایی در نظر گرفته شد. حســـــاسیت، اختصاصیت، Positive Predictive Value (PPV) و Negative Predictive Value (NPV) هر تست در مقایسه با استاندارد طلایی بررسی شدند و داده‌ها توسط نرم افزار SPSS (V18) مورد آنالیز قرار گرفتند.

نتایج

در این مطالعه، تعداد 365 نوزاد مورد بررسی قرار گرفتند که شامل 191 نوزاد دختر (3/52%) و 174 نوزاد پسر بودند (7/47%). میانگین فعالیت آنزیم گلوگز 6- فسفات دهیدروژناز در نوزادانی که نتیجه تست دکلراسیون آنها منفی بود U/g Hb7/11± 48 بوده است. نوزادانی که فعالیت آنزیمی آنان کمتر از U/g Hb 6/9 بوده بعنوان افراد با نقص آنزیمی کامل و نوزادانی که فعالیت آنزیم ذکر شده در آنان بین 6/9 الی U/g Hb 8/28 بود نيز بعنوان نوزادان با نقص آنزیمی جزئی طبقه بندی شدند.

مطالعه بر روی نمونه‌های پسر

بر اساس نتایج تست فلورسانت نقطه‌ای، 13 نوزاد پسر (41/11-59/3 CI95%:، 5/7%) دارای نقص آنزیمی بوده‌اند. تست دکلراسیون موفق به شناسایی 18 (82/14-78/5 CI95%:، 3/10%) مورد شد. روش اندازه‌گیری کمّی آنزیمی 19 نوزاد (53/15-27/6 CI 95%:، 9/10%) را بعنوان بیمار کامل شناسایی کرد و با استفاده از تست DNA نیز مشخص شد که 14 نوزاد پسر دارای یک جهش در ژن G6PD می‌باشند. جدول (1) قدرت تشخیصی تست‌های فلورسانت نقطه‌ای، تست دکلراسیون و تست DNA را در مقایسه با روش اندازه‌گیری کمّی بعنوان استاندارد طلایی نشان می‌دهد.

جدول 1: مقایسه قدرت تشخیصی تست‌های فلورسانت نقطه‌ای، دکلراسیون و تست DNA در مقایسه با تست اندازه‌گیری کمّی بعنوان استاندارد طلایی در نوزادان پسر

تست

DNA

تست دکلراسیون تست فلورسانت نقطه‌ای پارامتر بررسی شده
14 از 19 18 از 19 13 از 19 مثبت واقعی
155 از 155 155 از 155 155 از 155 منفی واقعی
0 از 155 0 از 155 0 از 155 مثبت کاذب
5 از 19 1 از 19 6 از 19 منفی کاذب
74% 95% 68% حساسیت تست
100% 100% 100% اختصاصیت تست
100% 100% 100% Positive predictive value
97% 99% 96% Negative predictive value

 

 

 

 

 

نتایج مطالعه بر روی نوزادان دختر

در بین 191 نوزاد دختر هیچ کدام با استفاده از تست فلورسانت نقطه‌ای بعنوان بیمار شناسایی نشدند، در حالی که تست دکلراسیون دو نفر (48/2 – CI 95%: ، 1/1%) را بعنوان بیمار شناسایی کرد. در روش اندازه‌گیری کمّی 28 مورد بعنوان بیمار G6PD شناسایی شدند که از این تعداد 26 نفر بعنوان نوزاد دارای نقص آنزیمی جزئی و 2 نفر بعنوان نوزاد دارای نقص کامل آنزیمی طبقه بندی شدند. دو نمونه‌ای که بعنوان بیمار با نقص کامل آنزیمی شناسایی شدند با تست دکلراسیون نیز شناسایی شده بودند.

بر اساس نتایج تست DNA مشخص شد که 34 نوزاد دختر (22/23- 38/12 :95% CI، 8/17%) هتروزیگوت برای یکی از سه جهش بررسی شده، می‌باشند. در بین جهش‌های یافت شده، جهش مدیترانه‌ای دارای بیشترین فراوانی بوده است (24 مورد، 17-8: 95% CI، 5/12%). جهش Chatham دارای دومین فراوانی بوده (7 مورد، 4/6- 0/1: 95% CI، 7/3 %) و جهشCosenza نیز کمترین فراوانی را داشتــــــــــــــــــــــــه است (3 مورد، تا 4/3 : 95% CI، 6/1%).

جدول (2) به بررسی قدرت تشخیصی تست‌های اندازه‌گیری کمّی آنزیمی، دکلراسیون و فلورسانت نقطه‌ای در مقایسه با تست DNA بعنوان استاندارد طلایی در دختران می‌پردازد. تست اندازه‌گیری کمّی قادر بود تا از 34 نوزاد دختر هتروزیگوت 21 مورد (59%) را شناسایی کند و در 13 مورد دیگر، سطح آنزیمی بیش از U/g Hb 8/29 را نشان داد که بعنوان نمونه‌های سالم طبقه بندی می‌شوند.

جدول 2: مقایسه قدرت تشخیصی تست‌های فلورسانت نقطه‌ای، دکلراسیون و اندازه‌گیری کمّی آنزیمی در مقایسه با تست DNA بعنوان استاندارد طلایی در نوزادان دختر

تست

فلورسانت نقطه‌ای

تست دکلراسیون تست اندازه‌گیری کمّی پارامتر بررسی شده
0 از 34 1 از 34 21 از 34 مثبت واقعی
157 از 157 156 از 157 150 از 157 منفی واقعی
0 از 157 1 از 157 7 از 157 مثبت کاذب
34 از 34 33 از 34 13 از 34 منفی کاذب
0% 3% 62% حساسیت تست
100% 99% 96% اختصاصیت تست
0% 50% 75% Positive predictive value
82% 83% 92% Negative predictive value

 

 

بحث

مطالعه حاضر نشان داد که تست فلورسانت نقطه‌ای قادر به شناسایی هیچیک از نوزادان دختر مبتلا نمی‌باشد که این یک نقطه ضعف حیاتی برای تست به حساب می‌آید. اگرچه بیماری نقص آنزیمیG6PD یک بیماری وابسته به جنس مغلوب می‌باشد، تمامی مبتلايان به این بیماری پسر نیستند و درصدی از دختران را نیز مبتلا می‌کند. در دخترانی که هموزیگوت و یا هتروزیگوت مرکب برای جهش‌های مختلف بیماری می‌باشند و همچنین دخترانی که مبتلا به سندرم ترنر هستند و دارای جهش در ژن G6PD نیز می‌باشند بیماری به همان شدتی که در پسران مبتلا بروز پیدا می‌کند، تظاهر می‌یابد. در دختران هتروزیگوت، بیماری نقص آنزیمی G6PD بعلت پدیده لیونیزاسیون (غیر فعال شدن کروموزوم X) با شدت‌های متفاوتی بروز پیدا می‌کند.

مطالعه ما نشان داد که در حدود 18% از جمعیت دختران در استان مازندران ناقل یکی از سه جهش شایع بررسی شده می‌باشند. اگرچه همگی آنها مستعد بروز همولیز نيستند، اما ناقل جهش‌های بیماری‌زا هستند و بیماری می‌تواند در فرزندان پسر آنها بروز پیدا کند، بنابراین هر تستی که بتواند دختران ناقل را شناسایی کند برای برنامه غربالگری مناسب‌تر خواهد بود. اولین بررسی بر روی 1000 نوزاد با استفاده از روش فلورسانت نقطه‌ای که در مطالعه حاضر صحت آن مورد ارزیابی قرار گرفته است، نشان داده بود که سه درصد از بیماران مبتلا به نقص آنزیمی G6PD دختر بوده‌اند (06/4- 94/1 :95% CI).

در برنامه غربالگری کشوری بعد از بررسی 115622 نوزاد که 4/51% از آنان پسر بودند مشخص شد که نقص در عملکرد آنزیم G6PD در در 1/6% (06/4-94/1 :95% CI) از نوزادان وجود دارد و نسبت پسران به دختران مبتلا 1/6 به 1 بوده است؛ به عبارت دیگر 1/86% از مبتلایان پسر و 9/13% نیز دختر بوده‌اند. مطالعه ما نشان داد که درصد زیادی از نوزادان که اغلب آنان دختران مبتلا به نقص آنزیمی جزئی می‌باشند در طی فرآیند غربالگری شناسایی نمی‌شوند و فراوانی نوزادان مبتلا بالاتر از مقداری است که قبلاً گزارش شده است.

همچنين مطالعه حاضر نشان داد که روش نیمه کمّی دکلراسیون بر روی نمونه‌های خون بند ناف نسبت به روش فلورسانت نقطه‌ای بر روی نمونه‌های پاشنه پا به منظور شناسایی مبتلايان به نقص آنزیمی از صحت عملکرد بالاتری برخوردار است (حساسیت 95% در برابر 68% در شناسایی نوزادان پسر مبتلا). با این وجود تست دکلراسیون نتوانسته 5% از مبتلایان به نقص کامل آنزیمی را شناسایی کند و همانند روش فلورسانت نقطه‌ای قادر به شناسایی هیچیک از دختران مبتلا به نقص آنزیمی جزئی نبوده است.

روش اندازه‌گیری کمّی آنزیمی توانست 60% از نوزادان هتروزیگوت را تشخیص دهد و در حدود 40% از نمونه‌هایی که توسط تست DNA هتروزیگوت تشخیص داده شدند با استفاده از روش اندازه‌گیری کمّی آنزیمی، نرمال گزارش شدند. این نوزادان به خاطر پدیده لیونیزاسیون و بیان بیشتر ژن سالم در معرض خطر کمتری برای بروز همولیز قرار دارند. از سوی دیگر در 6 نفر از 21 نوزادی که با استفاده از روش اندازه‌گیری کمّی بیمار کامل تشخیص داده شدند با استفاده از تست DNA جهش‌های شایع یافت نشد که احتمالاً دارای سایر جهش‌های نادری می‌باشند که در این مطالعه بررسی نشدند.

کهن و همکاران به بررسی بیمارانی که بعد از شروع برنامه غربالگری به خاطر همولیز حاد (فاویسم) در بیمارستان بستری شدند پرداختند. آنها از روش نورسنجی کمّی با بكارگيري کیت Sigma (ساخت آمریکا) به منظور شناسایی بیماری نقص آنزیمی G6PD استفاده كردند. نتایج بررسی‌های آنان نشان داد که تقریباً 80% از نوزادانی که بدلیل بیماری نقص آنزیمی G6PD بستری شده بودند اشتباهاً به وسیله روش فلورسانت نقطه‌ای سالم تشخیص داده شده بودند. این گزارش، نتایج بررسی ما مبنی بر این که تست فلورسانت نقطه‌ای مورد استفاده در برنامه غربالگری قادر به شناسایی تعداد زیادی از نوزادان مبتلا به نقص آنزیمی نمی‌باشد را تأیید می‌کند.

در مطالعه‌ای که توسط Ainoon و همکاران و بر روی جمعیت مالایی در مالزی صورت پذیرفت مشخص شد که تست فلورسانت نقطه‌ای مورد استفاده در غربالگری تنها قادر به شناسایی 5/7% از نمونه‌های هتروزیگوت می‌باشد، در حالی که تست اندازه‌گیری کمّی 53% (35 از 67 نفر) از دختران هتروزیگوت را شناسایی می‌کند (31 نفر به عنوان نقص جزئی و 4 نفر بعنوان نقص کلی آنزیمی). در مطالعه حاضر هیچ یک از نوزادان دختر هتروزیگوت با استفاده از روش فلورسانت نقطه‌ای شناسایی نشدند در حالی که 60% از آنها (دختران هتروزیگوت) با استفاده از تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی تشخیص داده شدند. در مقایسه با نتایج مقاله حاضر، تست فلورسانت نقطه‌ای در اين مطالعه قادر به شناسایی هیچیک از بیماران هتروزیگوت نبود، در حالی که در هر دو مطالعه تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی توانست نسبت زیادی از هتروزیگوت‌ها را تشخیص دهد. بنابراین تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی به منظور استفاده در برنامه غربالگری مناسب‌تر است.

در مطالعه دیگری Recoles و همکاران به بررسی کارایی برنامه غربالگری در شناسایی بیماران دارای نقص آنزیمی جزئی با استفاده از روش اندازه‌گیری کمّی آنزیمی بعنوان استاندارد طلایی در یونان پرداختند. در آن مطالعه تست فلورسانت نقطه‌ای 2/3% و تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی 5/5% از نوزادان را بعنوان بیمار شناسایی کرد. با استناد به نتایج آن، بیماری تست فلورسانت نقطه‌ای درصد قابل ملاحظه‌ای از نوزادان دختر دارای نقص جزئی آنزیمی را تشخیص نمی‌دهد. در آن مطالعه توصیه شد تا تست فلورسانت نقطه‌ای با تست مطمئن‌تر مانند تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی جایگزین گردد.

ایرانپور و همکاران نیز نتایج برنامه غربالگری در استان اصفهان را منتشر کردند که در آنجا از تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی (کیت GAMMA ساخت بلژیک) به منظور اندازه‌گیری میزان فعالیت آنزیم G6PD در 2501 نوزاد استفاده گردید. در استان اصفهان فراوانی بیماری در نوزادان 2/3% و نسبت نوزادان مبتلای پسر به دختر نیز 5/5 به 1 بوده است. میانگین فعالیت آنزیم G6PD در نوزادان برابر با U/g Hb 12±1/35 بوده است و نوزادانی با فعالیت آنزیمی پایین‌تر از U/g Hb 4/6 بعنوان بیمار در نظر گرفته شدند (بیماران به دو گروه بیماران با نقص کامل و نقص جزئی آنزیمی طبقه بندی نشدند). البته می‌بایست مد نظر داشت که تعیین حد نصاب فعالیت نرمال آنزیمی برای تست‌های اندازه‌گیری کمّی فعاليت آنزیمی در هر جمعیت می‌بایست به طور جداگانه محاسبه گردد که این مورد می‌تواند دلیلی بر اختلاف در حد نصاب نرمال فعالیت آنزیمی در دو مطالعه باشد.

در مطالعه مشابه دیگری در تایلند، Nantakomolو همکاران به مقایسه نتایج تست‌های فنوتیپی (فلورسانت نقطه‌ای، تست methemoglobin reduction، تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی و تست سیتوشیمیایی) و تست DNA که 5 جهش شایع در منطقه را شناسایی می‌کرد، پرداختند. در آن مطالعه تست‌های فلورسانت نقطه‌ای و methemoglobin reduction توانستند تمام پسران مبتلا و دختران دارای نقص کامل آنزیمی– که هموزیگوت برای جهش‌ها بودند- را به درستی تشخیص دهند؛ همچنین این تست‌ها توانستند 50 درصد از دختران هتروزیگوت را نیز شناسایی کنند. اگرچه در آن مطالعه تست سیتوشیمیایی توانست هتروزیگوت‌ها را با دقت بیشتری شناسایی کند، تست اندازه‌گیری کمّی آنزیمی نیز قادر بود تا 83% از تمامی مبتلایان را تشخيص دهد. بخشی از این مطالعه که در خصوص فلورسانت نقطه‌ای می‌باشد مطابق با نتایج مطالعه حاضر نيست که می‌تواند به خاطر وجود تفاوت در اجرای تست باشد که منجر به ایجاد حساسیت متفاوت در تست می‌شود.

بر اساس نتایج مطالعه حاضر قویاً پیشنهاد می‌گردد تا تست فلورسانت نقطه‌ای که در برنامه غربالگری مورد استفاده قرار می‌گیرد با تست مطمئن‌تر مانند اندازه‌گیری فعالیت آنزیمی جایگزین گردد که قادر است تمامی مبتلایان به نقص کامل آنزیمی و اغلب مبتلایان به نقص جزئی آنزیمی G6PD را شناسایی کند.

مآخذ

  1. WHO Working Group. Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. Bull WHO 1989; 67: 601-11.
  2. Farhud DD, Yazdanpanah L. Glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD) Deficiency. Iranian J Publ Health, 2008; 37(4): 1-18.
  3. Mahdavi MR, Kosaryan M, Mortazavi A, Sangsefidi SH. The screening of G6PD deficiency in newborns of Sari, 1996. J Mazandaran University of Medical Sciences.1997; 8: 22-4.
  4. Zahedpasha Y, Ahmadpour M, Zahedpasha A, Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. J of Babol University of Medical Sciences. 2006; 8: 114-22.
  5. Beutler E. Study of G6PD: history and molecular biology. Am J Hematol.1993; 42(1):53-8.
  6. Beutler E. G6PD deficiency. 1994; 84(11):3613-36.
  7. Beutler E, Vulliamy T. Hematologically important mutations: Glucose-6-phosphate   dehydrogenase. Blood Cells Mol Dis.2002; 28(2):93-103.
  8. Kosaryan M, Nasehi MM, Karami H, Parsaii MR, Mahdavi MR, Zakizadeh R, Shahmohammadi S. Neonatal Screening for G6PD Deficiency in Mazandaran Province, Iran 2007-2010. IJBC. 2011; 3: 113-116.
  9. Ainoon O,Alawiyah A, Yu YH, Cheong SK, Hamidah NH, Boo NY, Zaleha M. Semi quantitative screening test for G6PD deficiency detects severe deficiency but misses a substantial proportion of partially-deficient females. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2003; 34(2):405-14.

10.                     Cohan N, Karimi M, Khalili AH, Falahzadeh MH, Samadi B, Mahdavi MR. The efficacy of a neonatal screening programme in decreasing the hospitalization rate of patients with G6PD deficiency in southern Iran. J Med Screen. 2010;  17(2):66-7.

  1. Reclos GJ,Hatzidakis CJ, Schulpis KH. Glucose-6-phosphate dehydrogenase  deficiency  neonatal screening: preliminary evidence that a  high  percentage  of  partially  deficient  female neonates are missed during routine screening. J Med Screen. 2000; 7(1):46-51.
  2. Iranpour R,Hashemipour M, Talaei SM, Soroshnia M, Amini A. Newborn screening for glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency in Isfahan, Iran: a quantitative assay. J Med Screen. 2008; 15(2):62-4.
  3. Nantakomol D,Paul R, Palasuwan A, Day NP, White NJ, Imwong M. Evaluation of the phenotypic test and genetic analysis in the detection of glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. Malar J. 2013 Aug 21;12(1):289. doi: 10.1186/1475-2875-12-289.

 

مهرنوش کوثریان1، محمدرضا مهدوی1، حسین جلالی2، پیام روشن2

  1. دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مرکز تحقیقات تالاسمی
  2. گروه پژوهشی سینامهر

نویسنده مسئول: دکتر محمدرضا مهدوی

ماهنامه اخبار آزمایشگاهی