معماری

سندرم انقباض عروقی برگشت پذیر مغزی یا آنژیوپاتی بعد از زایمان

آنژیوپاتی بعد از زایمان یکی از علل هایپرتانسیون پابرجای بعد از زایمان است و سندرم انقباض عروقی برگشت پذیر مغزی (RCVS) و یا سندرم Call-Fleming نیز نامیده می شود . این سندرم با تنگ شدگی های متعددی در شرایین مغزی (اصطلاحاً نمای دانه تسبیحی) در آنژیوگرافی مشخص می شود که به طور خودبخود در عرض 1 تا 3 ماه از بین می رود. در گذشته شیوع این اختلال نادر گزارش می شد اما هم اکنون به دلیل پیشرفت تکنیک های تشخیصی از جمله MRI،MRA،CT اسکن و … RCVS بیشتر تشخیص داده می شود . هدف از این مطالعه، مروری بر موارد گزارش شده ی آنژیوپاتی بعد از زایمان یا سندرم انقباض عروقی برگشت پذیر مغزی است.

روش کار:

این مطالعه ای مروری است که پژوهشگر با مرور مقالات و گزارشات موردی از سال 1996 تا سال 2011 در مورد آنژیوپاتی بعد از زایمان موجود در پایگاه های اطلاعاتی PUBMED ,Springerlink,SID,Irandoc و با یافتن کلمات کلیدی آنژیوپاتی بعد از زایمان ، سندرم انقباض عروقی برگشت پذیر مغزی ،سندرم Call-Fleming انجام داده است.

یافته ها:

در این مطالعه تعداد 24 مقاله گزارش موردی بررسی شد و براساس شواهد این مقالات اطلاعات استخراج شده در مورد آنژیوپاتی بعد از زایمان به شرح زیر است:

براساس شواهد موجود شایع ترین علامت بالینی سندرم RCVS سردرد های شدید و پیشرونده صاعقه ای (thunderclap) است. این سردرد، درد طاقت فرسای ناگهانی است که در کمتر از یک دقیقه به نقطه ی اوج خود می رسد و از درد آنوریسم پاره شده تقلید می کند و راجعه بوده و به مدت 1 – 3 هفته تداوم دارد . سایر علائم بالینی این اختلال شامل هایپرتانسیون، اختلالات بینایی و گفتاری ، تشنجات ژنرالیزه ی تونیک کلونیک ، تهوع ، پروتئینوری می باشد . تشخیص بیماری با آنژیوگرام استاندارد یا MRA است که درآن انقباضات عروقی دیده می شود و شرایین مغزی به دلیل تنگ شدگی های متعدد ِ ناشی از انقباض نمای دانه تسبیحی پیدا کرده اند . تشخیص با آنژیوگرافی مجدد در 12 هفته بعد و مشاهده عروق کاملاً نرمال تایید می شود . از MRI و CT اسکن نیز می توان برای تشخیص کمک گرفت . در سونوگرافی داپلر ترانس کرانیال نیز می توان افزایش در متوسط سرعت جریان خون شریان مغزی میانی و شاخص Lindegaard را دید . پاتوفیزیولوژی این بیماری هنوز به طور قطع شناسایی نشده است اما ایجاد اختلال در تون عروق مغزی را در آن دخیل دانسته اند . براساس گزارشات ، این سندرم در همراهی با مصرف داروهای منقبض کننده عروق (مانند فنیل افرین ، بروموکریپتین و سایر مشتقات ارگوت) ایجاد شده است ، اما در زنان بدون مصرف هرگونه دارو و یا بیماری خاص نیز بصورت ایدیوپاتیک رخ داده است . انسیدانس آن ناشناخته است ولی در زنان بیشتر از مردان رخ می دهد و در اکثر موارد پس از زایمان رخ می دهد . درمان در زمان حمله ی حاد شامل اقدامات حمایتی و قطع داروهای منقبض کننده عروقی و درمان طولانی مدت شامل کنترل از نظر سکته های مغزی، علائم اختلالات هموراژیک و انفارکتیک مغزی و کنترل از نظر بهبودی علائم است. در مورد پروگنوز آن شواهد ضد و نقیضی وجود دارد . از عوارض آن میتوان به خونریزی ساب آراکنوئید کورتکس مغز، سکته های پارانشیمال و سندرم انسفالوپاتی برگشت پذیر خلفی اشاره نمود . در این سندرم تمام علائم بجز حوادث ایسکمیک و هموراژیک برگشت پذیر بوده است .

نتیجه گیری:

در برخی مطالعات به دلیل همپوشانی علائم اکلامپسی بعد از زایمان با RCVS ، این اختلال را به عنوان طیفی از اختلالات هایپرتانسیو حاملگی (اکلامپسی) دسته بندی نموده اند . به هر حال هنوز شواهد موجود کافی نیستند و به مطالعات بیشتری در این زمینه نیاز است . لذا تا زمانی که ابهامات درمورد این اختلال از بین برود باید به آن توجه ویژه ای مبذول شود از آن جهت که علائم آن از علائم آنوریسم های پاره شده ی مغزی ، اکلامپسی ، اختلالات عصبی و خونریزی های مغزی و نیز التهاب عروق مغزی تقلید می کند و در این موارد همیشه باید احتمال این اختلال را نیز در نظر داشت.

 

امیررضا صالح مقدم1، فرانک عاقبتی2

  • عضوهیئت علمی دانشکده پرستاری ومامایی مشهد، نویسنده مسئولsalehmoghaddamar@mums.ac.ir
  • کارشناس مامائي

پاسخ دهید