معماری

کنترل عفونت

عفونت ذات الریه ( پنومونی )

تعریف: وجود یکی از ویژگی های زیر نشان دهنده ذات الریه است :

۱: بیمار در معاینه بالینی باید رال یا dullness داشته باشد.

۲) شروع خلط چرکی یا تغییر ویژگی خلط ؛

۳) وجود ارگانیسم در کشت خون ؛

۴) وجود ارگانیسم در نمونه حاصل از آسپیراسیون از طریق تراشه، برس کشیدن داخل برونش و یا بیوپسی.

۵)رادیوگرافی از قفسه سینه بیمار، حاکی از انفیلتراسیون جدید یا پیشرونده، وجود حفره یا افیوژن پلور باشد.

 

رهنمودها:

  • کشت حاصل از خلط بیرون آورده شده بیمار در تشخیص ذات الریه سودمند نیست ولی می تواند در تشخیص عامل بیماری و به دست آوردن اطلاعاتی مفید از حساسیت میکروبی کمک کننده باشد.
  • یافته های مربوط به عکسبرداری های مکرر از ریه ها، سودمندتر از یک عکسبرداری تنها است.

عفونت خونی ثابت شده در آزمایشگاه

تعریف: عفونت خونی ثابت شده توسط آزمایشگاه باید دست کم دارای یکی از ویژگی های زیر باشد:

رشد پاتوژن در یک کشت خون، یا از چند کشت خون، پاتوژن مشابهی رشد کرده باشد و ارگانیسم کشت داده شده از خون، مربوط به عفونت محل دیگری نباشد.

بیمار، دست کم یکی از علائم و نشانه های زیر را داشته باشد:

  • تب ( دمای بالای ۳۸درجه) لرز یا هیپوتانسیون
  • وجود آلوده کننده های معمول پوست ( برای مثال دیفتروئیدها، گونه باسیلوس، گونه پروپیون باکتریوم، استافیلوکوکوس کوآگولازمنفی و یا میکروکوکسی ) که در دو یا چند کشت خون در دفعات مختلف رشد نماید ؛
  • وجود میکروبهای بند ( الف ) که در دست کم یک کشت خون از بیماری که دارای intravenous line بوده و آنتی بیوتیک مناسبی دریافت می کند، رشد نماید ؛
  • تست مثبت آنتی ژن در خون.

 

   نظام مراقبت عفونتهای بیمارستانی

به منظور جمع آوری داده ها، تجزیه و تحلیل، ارائه نتایج حاصله به مسئولین در رده های مختلف و طراحی مداخلات لازم برای کنترل تغییرات در میزان عفونتهای بیمارستانی، نظام مراقبت عفونت های بیمارستانی ایجاد می گردد. گروه هدف این برنامه کلیه بیمارانی را که در مراکز درمانی اعم از دولتی و خصوصی به غیر از مراکز اورژانس و درمانگا هها به مدت بیش از۲۴ ساعت بستری می شوند شامل می شود.

    اهداف کلی

  • کاهش مرگ و میر، ابتلاء و عوارض ابتلاء به عفونت های بیمارستانی ؛
  • کاهش هزینه های بیمارستانی از طریق کاهش میانگین بستری و کاهش مداخلات درمانی ؛
  • تأمین، حفظ و ارتقاء سلامت افراد جامعه و رضایتمندی آنان از طریق کنترل عفونت های بیمارستانی

 

تیم کنترل عفونت بیمارستان:

پزشک کنترل عفونت- رئیس تیم (دکتر  شکرالله سلمان زاده متخصص بیماری های عفونی)

پرستار کنترل عفونت (خانم ها : سمیرا حیدری، سعدیه امیری)

شرح وظایف تیم کنترل عفونت بیمارستان

  • مسئولیت تشخیص و گزارش موارد عفونت بیمارستانی براساس تعاریف استاندارد برای چهار عفونت شایع به عهده تیم کنترل عفونت می باشد.
  • بیماریابی با استفاده از فرم مخصوص
  • آموزش و توجیه سرپرستاران بخش ها و سوپروایزر آزمایشگاه برای گزارش موارد مشکوک به عفونت بیمارستانی به تیم کنترل عفونت
  • مشارکت در آموزش پرسنل درمانی وخدماتی در رابطه با راه های پیشگیری و کنترل عفونت های بیمارستانی
  • همکاری و مشارکت با کارشناس بهداشت محیط و کمیته کنترل عفونت بیمارستان برای انجام بازدیدهای نظارتی و ارزیابی ؛
  • ارائه پروتکل های درمان با آنت یبیوتیک براساس مصوبات کمیته کنترل عفونت بیمارستان، شهرستان و دانشگاه به بخش های مختلف برای مقابله با مقاومت آنتی بیوتیکی ؛
  • ارائه پیشنهادات اصلاحی برای پیشگیری از عفونت های بیمارستانی به کمیته کنترل عفونت بیمارستان؛

 

نقش آزمایشگاه میکروب شناسی در کنترل عفونت

آزمایشگاه میکروب شناسی نقش اساسی در کنترل عفونت های اکتسابی از بیمارستان دارد.

جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده های حاصل از آزمایشگاه میکرو بشناسی یکی از مؤثرترین روش ها جهت شناسایی و مراقبت (Surveillance)و کنترل عفونتهای بیمارستانی است. اما حساسیت و ویژگی پایش براساس اطلاعات آزمایشگاه بستگی به دو فاکتور دارد:

  1. فراوانی موارد درخواست کشت از سوی پزشکان
  2. کیفیت نمونه های کشت داده شده و ارسالی به آزمایشگاه

 

مهم ترین وظایف آزمایشگاه میکروب شناسی به طور خلاصه عبارتند از:

۱-جمع آوری نمونه:

۲-جداسازی و شناسایی دقیق میکروارگانیسم ها از کشت نمونه ها و گزارش آنها درحد گونه باکتریایی

۳-از مهم ترین وظایف مسئول آزمایشگاه میکروب شناسی آگاهی دادن به کمیته کنترل عفونت از امکانات موجود در آزمایشگاه و توانایی ها و محدودیت های وسایل و تجهیزات

۴-انجام آزمایش تعیین حساسیت میکروبی به روش صحیح و مطالعه روند مقاومتهای آنتی بیوتیکی موجود

۵- شناسایی منابع و را ههای احتمالی انتقال عفونت توسط کشت از ناقلین احتمالی، محیط، پرسنل بیمارستان و …

۶-فراهم آوردن امکانات جهت تست میکروبیولوژیکی فرآورده های بیمارستانی در مواقع لزوم

 

ایزولاسیون یا جداسازی

هدف از جداسازی بیماران در بیمارستان، جلوگیری از انتقال میکروارگانیسمها از بیماران ( چه مبتلا به عفونت و چه کلونیزه با عفونت ) به سایر بیماران، عیادت کنندگان و پرسنل پزشکی استکه به دلیل وقت گیر وپر هزینه بودن فقط باید در مواقع ضروری بکار رود.

احتیاط های استاندارد( Standard Precautions)

در صورت تماس با خون، تمام مایعات بدن، ترشحات و مواد دفعی بدن بجز عرق ( بدون  در نظر گرفتن خون قابل رؤیت داخل آنها )، پوست آسیب دیده و مخاط ها، رعایت موارد زیر ضروری است:

  1. پوشیدن دستکش
  2. شستن دستها بلافاصله پس از خروج دستکش ها از دست، دست ها باید در فواصل

تماس بین بیماران نیز شسته شوند. رفع آلودگی دس تها باید قبل و بعد از تماس با بیماران و بلافاصله پس از خروج دستکش ها صورت گیرد.

  1. استفاده از گان، محافظ چشم همراه با ماسک یا محافظ صورت در صورت انجام اعمالی که احتمال پاشیده یا پخش شدن مایعات بدن وجود دارد.
  2. عدم دستکاری سوزن ها و وسایل تیز، درپوش سوزن ها نباید مجدداً روی سوزنها قرار گیرد. (عدم recap) سر سوزن ها نباید خم یا شکسته شوند.
  3. سر سوزن ها و وسایل نوک تیز باید در ظروف مقاوم به سوراخ شدگی دفع گردند.

 

 

     توجه :

  1. بدلیل انتقال اکثر موارد عفونتهای بیمارستانی از طریق تماس، بویژه با دست پرسنل، شستن دست ها مهم ترین راه پیشگیری از عفونت بیمارستانی بشمار می آید. برای حفظ بهداشت دست های پرسنل، از مواد حاوی الکل (Alcohol-based hand rub )استفاده می شود. .
  2. در صورت آلودگی قابل رؤیت دستها، باید آنها را با آب و صابون ( با یا بدون ماده ضدمیکروبی ) شست.
  3. پوشیدن دستکش به هیچ وجه نباید جایگزین شستن دست ها شود.
  4. استفاده از ناخن مصنوعی توصیه نمی شود.
  5. قبل از مراقبت بیمار باید انگشتر از دستهای پرسنل خارج شود.

 

احتیاط هایی که باید براساس راه انتقال عفونتها رعایت  گردند.

این نوع احتیاط ها باید برای بیمارانی در نظر گرفته شوند که دچار سندرم بالینی مشکوک یا قطعی، تشخیص بیمار خاص ( اختصاصی )، کلونیزاسیون یا عفونت با ارگانیسم مهم از لحاظ اصول همه گیرشناسی شده اند. ذکر این نکته ضروری است که رعایت این نوع احتیا طها باید با رعایت اصول احتیاط های استاندارد توأم گردد. سه نوع احتیاط براساس راه انتقال عفونت ها وجود دارد که عبارتند از:

هوا (Air borne)،قطرات(Droplet)وتماس(Contact) برای تعداد کمی از بیمار یها ( مانند آبله مرغان )، رعایت بیش از یک نوع احتیاط ضرورت می یابد.

 

احتیاط های هوایی ( Airborne Precautions)

احتیاط هوایی برای جلوگیری از انتقال بیماری هایی که از طریق هسته قطرات با اندازه کوچکتر از ۵ میکرون یا ذرات گرد و غبار حاوی عامل عفونی بکار میرود مانند:

– سل ریه یا حنجره

– سرخک

– آبله مرغان، یا زونای منتشر

توجه:

احتیاط هوایی برای بیماران  با عفونت  HIV که ترشحات ریوی دارند وبیمارانی که زخم پوستی باز ناشی  از سل دارند باید رعایت گردد.

اصول احتیاط های هوایی عبارتند از:

  1. بستری بیمار در اتاق خصوصی
  2. بستن درب اتاق بیمار
  3. خروج هوا از اتاق بیمار باید بطور مستقیم به فضای خارج و بیرون باشد
  4. تمام افرادی که وارد اتاق بیمار می شوند باید از ماسکN95استفاده نمایند.
  5. جابجایی بیمار باید محدود گردد و قبل از ترک اتاق، بیمار باید یک ماسک جراحی استاندارد بپوشد.

 

توجه:

  1. هر بیمار دچار سل یا مشکوک به آن باید دهان و بینی خود را در هنگام عطسه یا سرفه کردن با یک دستمال بپوشاند.
  2. بیماران مبتلا به سل اثبات شده که تحت درمان مؤثر ضد سل هستند و از لحاظ بالینی در حال بهبودی می باشند ( سه نمونه اسمیر خلط پشت سر هم در روزهای مجزا از لحاظ باسیل اسید فاست منفی باشد ) می توانند از ایزولاسیون خارج شوند.
  3. توصیه می شود در بیماران دچار سل شدید همراه با ایجاد حفره، سرفه مداوم، یا سل حنجره، و احتمالاً کسانی که به محیطهای دارای افراد پرخطر بر می گردند ( مانند اطفال- بیماران دچار سرکوب دستگاه ایمنی ) جداسازی حداقل تا یکماه صورت گیرد.
  4. جهت بیماران دچار عفونت قطعی یا مشکوک به سرخک، واریسلا ( آبله مرغان ) یا زونای منتشر یا زونای موضعی در بیمار دچار نقص ایمنی باید جداسازی نوع هوایی صورت گیرد.

 

احتیاط قطرات ( Droplet P.)

برای جلوگیری از انتقال آئروسل های درشت ( قطره )، از این نوع احتیاط استفاده می شود. بدلیل این ذرات حین صحبت، عطسه یا سرفه کردن یا در زمان انجام اعمالی مانند ساکشن یا برونکوسکوپی ایجاد می شوند.

 

 اصول رعایت احتیاط قطرات عبارتند از:

  1. بستری کردن بیمار در اتاق خصوصی
  2. درب اتاق می تواند باز بماند ( بدلیل جابجایی کم ذرات در حد ۳ پا یا حدود یک متر ).
  3. در صورت کار کردن پرسنل در فاصله یک متری بیمار، باید از ماسک استاندارد جراحی استفاده گردد.
  4. استفاده از گان و دستکش تابع اصول احتیاطهای استاندارد است.
  5. در صورت انتقال و جابجایی بیمار به خارج از اتاق ایزوله، بیمار باید ماسک استاندارد جراحی بپوشد.

عفونت هایی مانند باکتری هموفیلوس آنفلوانزای نوع B، بیماری پنوموکوک مقاوم به چند دارو، مایکوپلاسما پنومونیه، سیاه سرفه، ویروس آنفلوانزا، اوریون، رعایت احتیاط قطرات ضروری است.

 

احتیاط تماسی( Contact P)

برای جلوگیری از انتقال ارگانیسم های مهم از لحاظ همه گیرشناسی که مربوط به بیماران کلونیزه یا

دچار عفونت بوده و از طریق تماس مستقیم ( لمس کردن بیمار ) یا تماس غیرمستقیم ( تماس با اشیا

و وسایل یا سطوح آلوده محیط بیمار ) انتقال می یابند.

 اصول احتیاط های تماسی عبارتند از:

  1. بستری بیمار در اتاق خصوصی
  2. استفاده از وسایل محافظت شخصی برای محافظت پوست مواجهه دیده و لباس شامل:

– پوشیدن دستکش در زمان ورود به اتاق

– درآوردن دستکش قبل از ترک اتاق

– رفع آلودگی دست ها بلافاصله پس از درآوردن دستکش

– استفاده از گان در صورت احتمال تماس قابل ملاحظه لباس پرسنل با بیمار یا سطوح محیطی پیرامون بیمارو افزایش خطر تماس با مواد بالقوه عفونی بیمار

– قبل از ترک اتاق ایزوله، گان باید درآورده شود

– وسایل غیربحرانی مراقبت از بیمار ( گوشی، دستگاه فشارسنج ) باید در اتاق ایزوله بمانند. انتقال و جابجایی بیمار به خارج از اتاق ایزوله باید به حداقل ممکن برسد.

 

در موارد زیر رعایت احتیاط تماسی ضرورت دارد:

بیماران دچار عفونت یا کلونیزه با باکتر یهای مقاوم به چند دارو بیمارانی که بی اختیاری داشته یا از پوشک استفاده می کنند.

بیماری های اسهالی حاد که احتمالاً دارای منشأ عفونی هستند.

 

بهداشت دست ها 

اهمیت دست ها در انتقال عفونتهای بیمارستانی کاملاً مشخص است و از طریق شستن دست ها به طریق صحیح، خطر انتقال عفونت ها به حداقل می رسد.

 

*شستن دست در موارد ذیل الزامی است:

*قبل و بعد از مراقبتهای پرستاری و پزشکی

*پس از تماس با خون ، ترشحات و مایعات دفعی و پانسمان و وسایل آلوده بیمار .

*قبل و بعد از پوشیدن دستکش

*پس از مراقبت از بیماران عفونی و یا مستعد عفونت

*قبل از تماس با غذا یا داروی بیمار

*پس از تزریق جهت بیمار

*قبل از انجام پروسیجرهای درمانی

*زمان استاندارد جهت شستشوی دست ۲۰ تا۴۰ ثانیه می باشد .

دستها را با حوله کاغذی کاملاً خشک نموده و با همان حوله کاغذی شیر را ببندید و از بستن آن با دست خودداری کنید . زیرا موجب آلوده شدن مجدد دستها میگردد.

 

موارد استفاده از دستکش

*به هنگام دست زدن به خون-مایعات بدن –ترشحات و مواددفعی ولوازم آلوده از دستکش استفاده کنید.

*قبل از تماس با مخاطات و پوست آسیب دیده بیمار دستکش تمیز بپوشید.

*بلافاصله بعد از انجام کار و قبل از دست زدن به وسایل غیر آلوده و سطوح محیطی و پرداختن به بیمار بعدی دستکش را از دست خارج کنید.

*بلافاصله دست ها رابشویید تا از انتقال میکروارگانیسم ها به سایر بیماران یا محیط جلوگیری شود.

 

 توجه:

۱) استفاده از دستکش نباید جایگزین شستن دستها گردد. بدون در نظر گرفتن پوشیدن دستکش یا تعویض آن، دست ها باید شسته شوند.

۲)  معمولا”Rub دست ها با الکل در مجاورت تخت بیمار ۲۰ ثانیه طول می کشد .

۳) از آنجایی که الکل به تنهایی اثرات ماندگار ندارد، گاهی ترکیب دیگری با حداقل ضدعفونی کننده به آن اضافه می شود تا اثرات پایدار اعمال کند.

 

 

 

اقدامات لازم در مواجهه ای شغلی کارکنان برای عفونت های HIV, HC, HB

پرسنل حرف پزشکی بطور روزمره از طرق مختلف در معرض ابتلا به عفونت های ویروسی از جمله هپاتیتC ،هپاتیت ،B و HIV قرار می گیرند. اجتناب از تماس شغلی با خون، اولین راه جلوگیری از انتقال ویروس های فوق در پرسنل می باشد. همچنین واکسیناسیون هپاتیت  Bجزء  مهمی از برنامه پیشگیری از عفونت  HBدر پرسنل می باشد.

 

اقدامات لازم در مواجهه شغلی کارکنان:

  • تعریف مواجهه:

هر نوع تماس که ممکن است کارکنان مراقبت بهداشتی را در معرض عفونت HIV ،HBVوHCV قرار دهد.یعنی تماس با خون،بافت یا سایر مایعات بالقوه عفونی بدن از طریق فرو رفتن سوزن در  پوست  یا بریدگی با شیء تیز یا تماس این مواد با غشای مخاطی یا پوست آسیب دیده (مانند پوست ترک خورده، خراشیده یا مبتلا به درماتیت)

  • در ارزیابی خطر انتقال بدنبال تماس شغلی به نکات زیر توجه شود :
  1. نوع مایع ؛ خون و مایعات آلوده به خون، بافتها، منی، مایع مغزی نخاعی، پلور، پریتوئن، مایع آمنیون، شیر، مایع پریکارد و ترشحات واژینال از منابع آلودگی به شمار می روند.
  2. راه و شدت تماس ؛(شدت کم: نیدل توپر، آسیب ها ی سطحی)
  3. شدت زیاد: تزریق عمقی، رویت خون در سطح وسیله، نیدل که مستقیما”در شریان یا ورید بیمار به کار رود.
  4. حجم مایع، حجم کم: چند قطره، حجم زیاد: تراوش حجم زیاد خون

 

  • راه های کنترل و پیشگیری:
  1. توجه به اصول احتیاجات همه جانبه
  2. پیشگیری قبل از تماس
  3. پیشگیری پس از تمام
  • نکاتی در رابطه با پیشگیری از هپاتیت B قبل از تماس

هر شخصی که وظایفی انجام می دهد که به موجب آن در معرض خون و مایعات آلوده به خون و سایر مایعات بدن و یا اجسام تیز و برنده قرار گیرد لازم است علیه هپاتیت Bواکسینه شوند.

انجام سرولوژی هپاتیت قبل از انجام واکسیناسیون اندیکاسیون ندارد.

– واکسن هپاتیت B به صورت عضلانی در عضله دلتوئید در سه نوبت ۰و۱و۶ماه تزریق گردد.

– اگر پس از واکسن اول برنامه واکسیناسیون قطع شود دوز دوم در اولین فرصت تزریق گردد.

– ۱ ماه پس از پایان واکسیناسیون ا نجام سرولوژی  HBSAb جهت اطمینان از پاسخ ایمنی لازم است.

– بوستر دوز هپاتیت B و یا انجام سرولوژی پریودیک اندیکاسیون ندارد.

اشخاصی که به سری اول واکسیناسیون پاسخ ایمونولوژیک نداده اند – ( تیتر Ab کمتر از  miu/ml10)باشد:

اولا” از نظر HBSAgبررسی ودر صورت منفی بودن مجددا”سه نوبت دوز واکسن را طبق برنامه(۰،۱،۶) دریافت کند و در صورتیکه مجدداً نیز پس از ، پایان واکسیناسیون سری دوم سرولوژی آن منفی و یا زیر(miu/ml10) باشد به عنوان افراد Nonresponder تلقی شده و پس از هر بار تماس شغلی با بیمار آنتی ژن مثبت باید HBIGدر دونوبت به فاصله یک ماه ویا یک نوبت به همراه واکسن دریافت کند.

اگر پرسنلی سه دوز واکسن را دریافت نموده است اما چک آنتی بادی پس از آن برای وی انجام  نشده باشد و پس  از سال ها دچار مواجهه شغلی گردد، ابتدا سرولوژی( HbsAb)چک شده درصورت منفی بودن یک نوبت واکسن تجویز شود ویک ماه بعد Abچک و اگر مثبت بود نیاز به دوز های بعدی نیست.

 

پرونده بهداشتی گرو ههای پزشکی و پیراپزشکی شاغل در بیمارستان

به منظور پیشگیری و کنترل عفونتهای بیمارستانی در بیمارستان لازم است پرسنل شاغل در بیمارستان پرونده بهداشتی داشته و خلاصه معاینات، سوابق و بویژه واکسیناسیون در آن ثبت شود داشتن این پرونده موجب حفظ سلامتی کارکنان از ابتلاء آنان به عفونت و سرایت عفونت به وسیله پرسنل به اعضاء خانواده و جامعه خواهد بود.

 

تزریقات ایمن

ایمنی تزریقات با تاکید بر ۴ محور بنیادی تامین می شود:

  • کاهش رفتار پرخطر کارکنان بهداشتی-درمانی به منظور پیشگیری از جراحات ناشی از وسائل تیز و برنده آلوده
  • افزایش سطح ایمنی کارکنان در حین کار با وسائل تیز وبرنده درمانی
  • جمع اوری،نگهداری،انتقال و دفع مناسب وبهداشتی زباله های آلوده و پرخطر
  • تغییر رفتار ونگرش افراد جامعه و پزشکان نسبت به مقوله تقاضا وتجویز دارو به فرم تزریقی

 

  • تزریقات ایمن به معنای تزریقی است که:

* به دریافت کننده خدمت (بیمار) آسیب نزند.

* به ارائه کننده (کارکنان خدمات بهداشتی ) صدمه ای وارد نسازد.

* پسماندهای آن باعث آسیب و زیان جامعه نشود.

 

بهترین روش مورد توصیه برای انجام تزریقات جهت پیشگیری و کنترل از عفونت و صدمه به بیمار و کارکنان:

* استفاده از وسایل استریل است.

* از آلودگی وسایل، داروها و مایعات وریدی پیشگیری نمائید .

* برای هر تزریق از یک سرنگ یکبار مصرف جدید استفاده کنید .

* از یک سرنگ و سرسوزن استریل یکبار مصرف جدید برای هر بار تلقیح هر واحد واکسن و یا تزریق دارو استفاده کنید .

*قبل از استفاده از سرنگ و سرسوزن به تاریخ انقضای آن توجه نمائید و بسته بندی سرنگ و سرسوزن را به لحاظ وجود پارگی و صدمه مورد بررسی قرار دهید.

*  از آلودگی وسایل داروها و مایعات وریدی پیشگیری نمائید .

*  در روی یک میز یا سینی تمیز که مخصوص تزریقات می باشد و احتمال آلودگی سرنگ و سرسوزن با خون، مایعات بدن و یا سوآپ های کثیف وجود ندارد وسایل تزریق را آماده کنید .

*هیچ گاه تلاشی برای بستن درپوش سرسوزن نکنید مگر در مواردخاص که لازم است این کار انجام شود مانند نمونه آزمایش ABG .)

*حتی المقدور از ویالهای تک دوزی استفاده کنید و در صورتی که ملزم به استفاده از ویالهای چند دوزی هستید برای هر بار کشیدن دارو از ویال از سر سوزن استریل استفاده نمائید .

 

*در هنگامی که سر آمپول را اصطلاحأ می شکنید با قرار دادن لایه نازک گاز مابین انگشتان دست خود و جدار آمپول، انگشتان را از آسیب محافظت نمائید .

 

کمک های اولیه فوری

*شستشوی فوری محل آسیب باآب و صابون انجام شود.

* از مالش موضعی چشم خودداری شود.

*شستشوی چشم ها و غشاء مخاطی با مقادیر زیادی آب یا نرمال سالین در صورت آلودگی انجام شود.

* فوری سانحه به سوپروایزر بالینی گزارش شود .

* ثبت رسمی مورد گزارش شده در گزارشات حین کار توسط سوپروایزر و در پرونده بهداشتی انجام شود .

*تشکیل پرونده و پی گیری مورد صورت گیرد.

* بررسی میزان خطر بیماریزائی ناشی از تماس کارکنان انجام شود و در صورتی که منبع آلوده به عنوان مورد شناخته شدهHIV HBV – می باشد ۵ cc از خون فرد مورد تماس گرفته و به منظور پی گیری آتی ذخیره می شود.

پس از تماس جهت تعیین عفونت منبع ۵ cc خون از منبع تماس جهت بررسی هپاتیت B,C وHIVگرفته شود.

 

توصیه های مهم:

– حتمأ پرسنلی که در مراکز بهداشتی و درمانی شاغلند واکسیناسیون هپاتیت B خود را به طور کامل انجام دهند .

– پرسنلی که تا کنون تیتر آنتی بادی انجام نداده اند حتمأ انجام دهند .

در صورت بروز حادثه در حین کار در شیفت صبح به واحد کنترل عفونت ( تلفن:۴۹۶) و در  شیفت های عصر و شب به سوپروایزر شیفت اطلاع دهید.

 

اقدامات پیشگیری دربخش های ویژه:

کنترل عفونت در ICU

توجه به مسایل زیر در کنترل و پیشگیری از عفونت در بخش های مراقبت ویژه اساسی است :

الف) ساختار فیزیکی بخش مراقبت ویژه

ب) مسایل مربوط به پرسنل بخش

ج) مسایل مربوط به بیماران بستری

 

 

ساختار فیزیکی

در ساختار ICU چند مسئله مهم بایستی مدنظر باشد :

 

طراحی بخش ICU

  • فضایICU

۱٫وجود فضای کافی بین تختهای برای رسیدگی پرسنل به بیماران و پیشگیری از انتقال متقاطع عفونت در بیماران.

۲٫وجود اتاق های مجزا برای پیشگیری از آلودگی در صورت عدم وجود اتاق مجزا، پارتیشن بندی مناسب با مواد قابل شستشو و تمیز کردن.

۴٫نصب و تعبیه دستشویی در محل مناسب جهت سهولت شستن دستها و قرار دادن مواد ضدعفونی کننده در فضای مجزا.

۵٫در صورت باز بودن فضای   ICUاختصاص ۱ تا ۲ اتاق ایزوله با امکانات شستشوی دست.

۶٫نصب ضدعفونی کننده الکلی در بالای سر هر بیمار و ضدعفونی کردن دست در صورت عدم امکان شستشوی آن.

۸٫اختصاص فضای مناسب برای تهیه دارو، مجزا از فضای بیماران.

۹٫توالت ها در فضای خارج ICU تعبیه گردد.

۱۰٫نحوه رفت و آمد، نظافت لوازم و تجهیزات و محل باید کنترل گردد.

  • تهویه ICU

نوع تهویه باید از طریق سیستم مرکزی صورت گرفته واز نظر عملکرد مرتبا”کنترل گردد.

 

مسایل مربوط به کارکنان بخشICU

۱-پوشیدن دستکش: با توجه به دستورالعمل موارد پوشیدن دستکش

۲- تمام پرسنل  ICU باید قبل از شروع بکار واکسن هپاتیت Bبزنند.

۳-کلیات کنترل عفونت نظیر شستن دست، دفع اجسام نوک تیز و خطرات ناشی از انتقال خون آموزش داده شود.

 

مسایل مربوط به بیمار

  1. جداسازی بیمارانی که به مدت طولانی درICU اقامت دارند از آنهایی که برای مدت کوتاهی بستری می گردند.
  2. جداسازی بیماران مبتلا به ارگانیسم های مقاوم در اتاق مجزا
  3. ثبت هر نوع مقاومت آنتی بیوتیکی در پرونده بیماران
  4. انجام کشت به منظور مراقبت و نظارت برای روند مقاومت
  5. برای بخور فقط از مایعات استرلیزه یا پاستوریزه استفاده کنید.
  6. دهان را با کلرهگزیدین شستشو دهید.
  7. بهداشت دهان و آلودگی زدایی را انجام دهید.
  8. قبل وپس از تماس با بیمار دست ها را بطور روتین ضدعفونی کنید.

 

مسایل مربوط به تجهیزات و لوازم مورد استفاده درICU

توصیه می شود:

لوازمی مانند لوله تراشه،لوله های ساکشن،کاتتر های ساکشن،ماسک های اکسیژن وبطری های ساکشن از نوع یک بار مصرف باشد.

Ambu-bags به سرعت آلوده می شوند برای ضد عفونی کردن ،آنها را باید در محلول ضد عفونی غوطه ور نمود وبه طور کامل شست.

 

از آنجاییکه شایع ترین علت عفونت درICUپنومونی ناشی از آسپسراسیون است اقدامات زیر در پیشگیری از آن اساسی است :

الف) هر چه زودتر لوله نازوگاستریک و لوله تراشه را در آورید.

ب) مریض را در وضعیت نیمه نشسته یا در وضعیت خوابیده به پهلو قرار دهید.

ج) از اتساع ( دیستانسیون ) معده جلوگیری به عمل آورید.

د) در لوله گذاری به جای بینی از دهان استفاده کنید.

ه) ناحیه زیر گلوت را مرتب ساکشن کنید.

و) مایع و ترشحات بالای حلقه لوله تراشه را درناژ کنید.

ز) از انتقال غیرضروری بیمار و لوله گذاری غیر واجب بپرهیزید.

ج) از بکار بردن غیرضروری مسکن ها اجتناب کنید.

ط) دستگاه تنفس مصنوعی را باید هر ۷ روز یکبار عوض کنید.

 

 

 

 

کنترل و پیشگیری عفونت در بخش دیالیز

خطر عفونت یا عوارض و واکنشهای ناخواسته در بخش دیالیز با رعایت جدی روش آسپتیک و اقدامات لازم برای ضدعفونی کردن وسایل و ارزیابی دقیق همه وسایل و اعمالی که باعث آلودگی باکتریال یا شیمیایی  می گردند، می تواند کاهش پیدا کند.

در بخش دیالیز مسایل مربوط به عفونت می تواند از منابع زیر صورت گیرد:

  1. مسایل مربوط به محیط بخش دیالیز
  2. مسایل مربوط به دستگا ههای مورد استفاده
  3. کارکنان بخش دیالیز
  4. مسایل مربوط به بیماران

 

مسایل مربوط به محیط بخش دیالیز

  • پروتکل های لازم در مورد تمیز نمودن و ضدعفونی کردن سطوح بخش و لوازم تدوین گردد.
  • دستورالعمل های سازندگان دستگاه ها در مورد دستگاه مورد نظر رعایت گردد.
  • بعد از دیالیز هر بیمار تخت، صندلی و سطح خارجی ماشین دیالیز تمیز گردیده و ضدعفونی( سطح پایین ) صورت گیرد.
  • تمام ملافه ها برای هر بیمار در هر روز عوض گردد.
  • وسایل بعد از استفاده برای هر بیمار پاک گردیده و ضدعفونی گردد. ( قیچی، کلامپ، هموستاز و کاف فشارخون ).
  • قطرات خون بلافاصله تمیز شده و محل آن ضدعفونی گردد.
  • پرسنل خدماتی واحد دیالیز بایستی بلافاصله آلودگی ها و زباله های عفونی را بردارند.
  • تمام لوازم مصرف شده یکبار مصرف بایستی در کیسه غیرقابل نفوذ جمع آوری شده و دفع گردند. کلیه زباله ها در بخش دیالیز عفونی تلقی می شود.
  • اجسام نوک تیز بلافاصله بعد از استفاده در ریخته شوند.
  • زباله های جامد بطور دقیق جمع آوری گردند.

 

مسایل مربوط به دستگاه همودیالیز

الف) آب مورد استفاده :

  1. پرسنل مشخص و آموزش دیده مسئولیت کیفیت آب مصرفی را داشته باشند.
  2. آب مورد استفاده بایستی استاندارد لازم وزارت متبوع را داشته باشد و آب بطور ماهانه
  3. از نظر استانداردهای باکتریولژیک و شیمیایی بررسی گردند.
  4. آب مورد استفاده بایستی از نظر باکتریایی، شیمیایی و اندوتوکسین شرایط لازم را
  5. داشته باشد.
  6. اجزاء سیستم تصفیه آب هفت های یکبار ضدعفونی شوند.

ب- ماشین دیالیز

  • لوله ها و اتصالات آب ورودی یا مایع دیالیز را در پایان هر روز ضدعفونی کنید.
  • سطوح خارجی، ماشین بایستی تمیز و ضدعفونی بشود این کار در فاصله بین بیماران برطبق توصیه دستگاه سازنده انجام گیرد.
  • تمام مسیرهای مایعات ورودی را بلافاصله قبل از اولین استفاده و بعد از هر بیمار ضدعفونی کنید.
  • اگر خون نشت کرده باشد. اقدام ضدعفونی از نظر باکتریال کافی خواهد بود.
  • زباله های خروجی نباید اجازه بازگشت به داخل ماشین را داشته باشند.
  • تمام مسیرهای مایعات ورودی را بلافاصله قبل از اولین استفاده و بعد از هر بیمار ضدعفونی کنید.
  • گر خون نشت کرده باشد. اقدام ضدعفونی از نظر باکتریال کافی خواهد بود.
  • زباله های خروجی نباید اجازه بازگشت به داخل ماشین را داشته باشند.

 

مسایل مربوط به کارکنان بخش دیالیز

  • رعایت احتیاطات لازم در بخش دیالیز ( شامل پرسنل و بیماران)
  • در موارد زیر دست ها بایستی شسته شوند ؛
  • قبل و بعد از کارکردن با ماشین دیالیز ؛
  • قبل و بعد از اجرای یک اقدام غیرمهاجم ؛
  • بعد از در آوردن دستکش ها ؛
  • در صورت کثیف شدن دستها ؛
  • بعد از ترک محل یک بیمار و تماس با بیمار بعدی.

 

در موارد زیر دستها باید با مواد آسپتیک ضدعفونی گردند .

  • قبل از اجرای یک اقدام تهاجمی نظیر کاتتر وریدی و کاتتر صفاقی.
  • قبل و بعد از وصل کردن بیمار به دستگاه دیالیز از طریق فیستول شریانی وریدی

 

 موارد استفاده از دستکش:

  • در موارد تمیز کردن دستگاه دیالیز و تمیز و ضدعفونی کردن وسایل یا محیط و یا انجام سایر اقدامات غیرتهاجمی از دستکش غیراستریل یکبار مصرف استفاده کنید.
  • به هنگام انجام اقدامات تهاجمی یا استفاده از دستگاه دیالیز جهت بیماران از دستکش استریل استفاده کنید.
  • از گان یا اپرون ضدآب به هنگام ارائه خدمات در بین بیماران استفاده کنید.

 

پرسنل بخش دیالیز بایستی از نظر هپاتیت Bغربالگری و در صورت منفی بودن  بر علیه هپاتیتB ، HBsAg واکسینه شوند.

 

مسایل مربوط به بیماران

  • بیماران باید جای مخصوص به خود داشته باشند و میز و تخت آنها پس از هر بار مصرف تمیز شوند.
  • از استفاده مشترک وسایلی مانند سینی، دستگاه انداز هگیری فشار خون، کلامپ، قیچی و سایر لوازم چند بار مصرف باید پرهیز شود.
  • وسایل چند بار مصرف در فواصل مصرف در بین بیماران تمیز شده و به شکل صحیح ضدعفونی گردند.
  • در پرونده بیماران دیالیزی مقدار واحدهای خون و سایر فرآورده های خونی و تزریقی ثبت شوند. تمام اتفاقات مانند فرورفتن سوزن، نشت و ترشح خون، عملکرد بد دستگاه دیالیز، محل یا تعداد دستگاههای دیالیزی که برای هر شیفت دیالیز بکار رفته و نام پرسنلی که بیمار را به دستگاه وصل یا از آن جدا می کنند باید ثبت گردد. نتایج سرولوژی هپاتیت، مانند فرورفتن اتفاقی سوزن (در بیمار یا پرسنل ) شامل نام، مکان، زمان اتفاق و اقدامات پیشگیری کننده باید ثبت شوند.
  • بایستی آموزش لازم در مورد تمیز نگهداشتن و خشک نگاه داشتن محل ورود کاتتر به بیمار داده شود. اهمیت بهداشت کارکنان و ارتباط احتمالی آن در مورد عفونت محل کاتتر باید تاکید شود.
  • بیماران بایستی در مورد علایم بیماری و عفونت محل عمل آموزش ببینند. این علایم شامل تب، لرز، درد و قرمزی یا ترشحات چرکی محل کاتتر می باشد.
  • بیماران HBsAgمثبت بایستی در اتاق اختصاصی، دستگاه دیالیز و لوازم و تجهیزات مجزا داشته باشند و پرسنل این بیماران نیز مخصوص باشد.
  • بیماران HBsAb و HBsAg منفی با واکسن هپاتیتB تحت واکسیناسیون قرار گیرند.

 

در بیماران HCVمثبت:

تست ماهانهَALT

در صورت بالا نبودن  ALT هر ۶ ماه  anti-HCV تست شود

پیشگیری از HIV

  • آزمایش روتین HIVدر بیماران دیالیزی توصیه نمی شود.
  • بیماران با خطر بالا باید آزمایش شده و در صورت مثبت بودن اقدامات پیشگیرانه و مشاوره لازم انجام گیرد.
  • احتیاطات کنترل عفونت توصیه شده برای پیشگیری از HIVدر بین بیماران کافی است.
  • بیماران HIV مثبت نیاز به جداسازی از سایر بیماران و دستگاه دیالیز مجزا ندارند.
  • در صورت رعایت احتیاطات استاندارد احتمال انتقال HIV به پرسنل وجود ندارد.

 

پیشگیری و کنترل عفونت در بخش اندوسکوپی

الف) توصیه های لازم برای سلامتی پرسنل

علاوه بر رعایت احتیاطات استاندارد نکات زیر باید مد نظر باشد:

  • همه پرسنل اندوسکوپی بایستی در برابر هپاتیت Bایمونیزه شوند.
  • پرسنل بهداشتی که مشکلات ریوی از قبیل آسم دارند قبل از شروع به کار و تماس با مواد میکروب کش های شیمیایی مورد ارزیابی قرار گیرند.
  • در موقع تمیز نمودن اندوسکوپها و نیز موقع ضدعفونی کردن و استریل نمودن، پرسنل باید از لحاظ چشمی و ماسک های مقاوم به رطوبت و Shield صورت استفاده شود.
  • گان های ضدرطوبت برای پیشگیری از پاشیده شدن قطرات خون و ترشحات دیگر بدن یا آسیب دیدگی در اثر مواد شیمیایی بایستی توسط پرسنل پوشیده شود. این گان ها بین هر یک از موارد اندوسکوپی تعویض گردد.
  • پوشش گان و ماسک بایستی در زمان ترک اتاق اندوسکوپی و اتاق تمیزسازی اندوسکوپ در آورده شود.

 

 

توصیه های لازم در مورد دستگاه های اندوسکوپی:

به دستورالعملهای کارخانه سازنده اندوسکوپ در مورد تمیز کردن و ضدعفونی نمودن مراجعه گردد. بعد از هر بار استفاده از اندوسکوپ تمیز نمودن و ضدعفونی کامل برای پیشگیری از گسترش عفونت انجام گیرد. پرسنل اتاق اندوسکوپی بایستی آموزش کافی در این مورد ببینند.

 

بررسی دستگاه اندوسکوپی وتمیز کردن آن

  • -در تمام مراحل جابجایی اندوسکوپ باید از نظر وجود آسیب دیدگی بررسی شوند.
  • تست نشت اندوسکوپ قبل از شروع پروسه تمیز کردن انجام گیرد.
  • از گذاشتن درپوش در تمام ویدئو اندوسکوپ ها در هنگام فرو بردن در آب مطمئن شوید.
  • تمیز کردن دستی مهمترین بخش در فرآیند تمیز کردن است. ضروری است که تمام لوله ها،

اجزاء قابل جدا کردن و قسمت های قابل فرو رفتن در آب اندوسکوپ تمیز گردد.

  • بلافاصله بعد از درآوردن اندوسکوپ از دهان بیمار با گاز آغشته به محلول آنزیمی سطوح خارجی اندوسکوپ را پاک کنید.
  • اگر بلافاصله نتوانید اندوسکوپ را بطور دستی پاک کنید آن را شستشو داده و با محلول آنزیمی آغشته کنید.
  • تمام لوله ها بایستی برس زده شده و برای از بین بردن خرده های مواد شستشو داده شود.

 

 

 

پیشگیری و کنترل عفونت در اتاق عمل

در پیشگیری از عفونت ناشی از اتاق عمل توجه به سه عنوان زیر به عنوان منشاء ایجاد عفونت باید مد نظر باشد:

الف) بیمار

ب) پرسنل اتاق عمل

ج) محیط اتاق عمل

الف) در مورد بیمار بایستی مراقبت های قبل از عمل و آمادگی وی مدنظر باشد که با فرآیندهای زیر قابل اعمال است.

 

ارزیابی از نظر وجود عفونت:

۱٫قبل از عمل جراحی عفونتهای سایر قسمت های بدن و دور از محل عمل مشخص و تحت درمان قرار گیرد و اعمال جراحی الکتیو تا حل مشکل عفونت به تأخیر انداخته شود.

۲٫کنترل قندخون در بیماران مبتلا به دیابت..

۳٫بیمار تشویق به ترک مصرف سیگار شود ( بیمار حداقل ۳۰ روز قبل از عمل، از کشیدن سیگار، پیپ، قلیان و جویدن تنباکو خودداری نماید )

۴٫از دادن محصولات خونی لازم برای بیماران دریغ نکنید.

۵ .در صورتیکه بیمار چاق باشد قبل از عمل نسبت به کاهش وزن اقدام گردد.

 

دوش گرفتن با آنتی سپتیک قبل از عمل:

لازم است بیمار شب قبل از عمل دوش گرفته و یا با مواد آنتی سپتیک حمام نماید.

چیدن موی محل عمل:

موهای محل عمل را مگر اینکه ایجاد مزاحمت برای عمل جراحی نماید اصلاح نکنید.

در صورت نیاز به اصلاح این کار بلافاصله قبل از عمل و با ماشین ریش تراشی انجام گیرد.

این عمل در اتاق بیهوشی صورت گیرد.

 

آماده نمودن پوست بیمار در اتاق عمل:

قبل از آماده کردن پوست بیمار با مواد آنتی سپتیک بطور کامل محل و اطراف محل برش جراحی را شسته و تمیز نمایید.

از مواد آنتی سپتیک مناسب برای آماده کردن پوست استفاده نمایید.

این مواد را به صورت دایره وار از محل عمل به طرف محیط جهت آماده کردن پوست بکار ببرید.

.

درمان پرسنل آلوده یا عفونی:

پرسنل جراحی آلوده یا عفونت یافته تا زمان بهبودی از شرکت در عمل ممانعت کنند.

 پیشگیری با آنتی بیوتیک قبل از عمل:

توجه داشته باشید دادن آنتی بیوتیک به هیچ عنوان به معنی جایگزینی اقدامات مناسب کنترل عفونت در انجام جراحی نیست.

 

پرسنل اتاق عمل:

  • شستشوی جراحی دست یا مالش بایستی قبل از عمل توسط پرسنل اتاق عمل اجرا شود.

شستشوی جراحی دست در تمام اعمال جراحی تهاجمی و نسبت برای تمام پرسنل اتاق عمل شامل پزشکان، متخصصین بیهوشی و پرستاران لازم است.

۲-  ماسک جراحی استاندارد استفاده شود. در صورت مرطوب شدن، و در بین اعمال جراحی باید عوض شود. ماسک را نباید از گردن آویزان کرد و یا به جیب گذاشت و دوباره استفاده کرد.ماسک های با کارآیی بالا در موارد احتمال بیماری سل باید استفاده گردد.

۳- گان و آپرون های ضدآب از آلودگی بازوها، سینه و لباس پرسنل با خون و سایر مایعات بدن جلوگیری نموده و نیز از انتشار ارگانیسم از پرسنل به بیمار پیشگیری م یکند. تمام پرسنل اتاق عمل باید از گان استریل استفاده نمایند.

۴-  شان استریل برای ایجاد سدی بین فیلد جراحی و منبع بالقوه باکتری ها استفاده گردد.

۵- برای پیشگیری از انتشار قطرات آلوده به چشم و بینی از محافظ چشم و صورت استفاده گردد.

۶٫- برای پیشگیری از انتشار قطرات آلوده به چشم و بینی از محافظ چشم و صورت استفاده گردد.

۷- تعویض کفش انجام گیرد در صورت احتمال آلودگی با خون یا مایعات بدن چکمه غیرقابل نفوذ آب پوشیده شود.

۸-  ناخن ها کوتاه شده و نباید از ناخن مصنوعی استفاده گردد و از آویزان کردن جواهرات به دست و انگشتان و ساعد اجتناب شود.

۹-  دستکش لاتکس استریل جراحی توسط پرسنل اتاق عمل پوشیده شود و در صورت آلودگی یا پاره شدن تعویض گردند. پوشیدن دو جفت دستکش احتمال آلودگی دست با خون یا مایعات بدن را کاهش می دهد.

۱۰- در مواردیکه دستکش آلوده شده یا با دست برهنه تماس داشته یا تماس با هر چیز غیراستریل یا سوراخ شدن، نشت داشتن یا پارگی آن را تعویض نمایید.

۱۱-  محوطه و محل عمل را مشخص و تا پایان عمل استریل نگهدارید.

۱۲-  مناسب ترین راه تکنیک جراحی را با بهترین روش به اجرا گذارید. کنترل خونریزی حین عمل و جابجایی آرام بافت محل عمل در کاهش عفونت بعد از عمل مؤثر خواهد بود.

در جراحی های پیوند و نیز در جراحی بیماران HIV ، HCV, HBV  مثبت از دو جفت دستکش استفاده شود.

 

 

 

کنترل محیط اتاق عمل           

الف) حفظ سالم ترین محیط در محل انجام عمل:

  1. اتاق اختصاصی برای انجام عمل جراحی و اقدامات تهاجمی با وسایل و تجهیزات استریل مشخص گردد.
  2. ورود پرسنل به اتاق عمل فقط محدود به پرسنل ضروری گردد.

 

ب) موقعیت اتاق عمل:

  1. اتاق عمل بایستی از محل اصلی رفت و آمد بیمارستان و کریدورهای آن مجزا باشد.
  2. امکان دسترسی آسان به بخش های جراحی و اورژانس داشته باشد.
  3. کف اتاق عمل از مواد مقاوم و دیوارهای آن از مواد قابل شستشوی غیرقابل جذب پوشیده شود.

اتاق عمل در ناحیه Aseptic 4. قرار گیرد.

مناسب ترین میزان رطوبت ۵۵-۵۰%

مناسبت ترین دما یک درجه سردتر از محیط خارج از اتاق عمل می باشد ( ۲۴-۱۸درجه سانتی گراد)

 

لوازم اتاق عمل:

وسایلی نظیر دستگاه ساکشن و ونتیلاتور باید برای پیشگیری از آلودگی بطور متناسب انتخاب شود. وسایل بکار رفته بایستی شمرده شده، کمتر مورد دستکاری قرار گرفته و برای استریل کردن به واحد استریل اتاق عمل فرستاده شود.

  1. تمام این وسایل بایستی براساس دستورالعمل های منتشر شده استریل گردد.
  2. فقط در مواقعی که باید از وسایل مراقبت از بیمار استفاده فوری شود از روش فلاش برای استریل نمودن استفاده کنید.

پاک کردن و گندزدایی سطوح محیطی:

  1. در مواقعی که حین عمل جراحی، آلودگی قابل رؤیت سطوح یا تجهیزات با خون یا سایر مایعات بدن ایجاد می شود قبل از انجام عمل جراحی بعدی از گندزدایی مناسب بیمارستانی برای تمیز کردن محل آلوده استفاده کنید.
  2. بعد از اعمال جراحی کثیف یا آلوده اتاق عمل را تعطیل نکنید و یا از رو شهای مخصوص برای پاک کردن محیط استفاده کنید.
  3. به منظور کنترل عفونت از پادری یا زیرانداز در محل ورود به سوئیت اتاق عمل استفاده نکنید.
  4. بعد از آخرین عمل جراحی کف اتاق عمل را با ماده گندزدای مناسب نظافت کنید.

 

دفع زباله های اتاق عمل:

به علت خطر انتقال بیماری های منتقله از طریق خون زباله ها بایستی با کمترین دستکاری دفع گردند.

  1. مایعات بدن با پوشش حفاظتی مناسب مثل گان، اپرون و محافظ چشم می تواند دفع گردد. شسته شوند.
  2. لوازم نبایستی قبل از فرستادن به واحد استریل اتاق عمل شسته شوند.
  3. پنبه و گازهای مورد استفاده در کیسه های آلوده درست در محل استفاده قرار داده می شود و گازهای آغشته به مایعات در ظروف مقاوم به مایعات قرار داده می شود.
  4. بقیه زباله های آلوده طبق امکانات موجود جابجا و دفع گردند.

 

*ضد عفونی کننده ها و گندزداهاو استریلیزاسیون

بعضی از عوامل شیمیایی و فیزیکی می توانند باکتری ها را کشته یا حداقل از تکثیر آن ها جلوگیری کنند .

موادی که باکتری ها را می کشند باکتریسیدال Bactericidal agent )) می گویند و موادی که از تکثیر

باکتری ها جلوگیری می کنند باکترایواستاتیک ( Bacterio Static agent ) نامیده می شود.

 

تعریف گندزدایی :

نابودی اشکال رویشی بالقوه خطرناک و ارگانیسم های بیماری زا بر روی اشیاء بی جان را گندزدایی        می گویند .

یک عامل گندزا الزاماً سبب استریل شدن شی نمی گردد و نمی تواند با اطمینان کافی کلیه میکروبها  را نابود کند ، بلکه هدف از گندزدایی به حداقل رساندن خطر عفونت و یا فساد محصولات است .

تعریف ضد عفونی :

جلوگیری از عفونت ها با استفاده از عوامل ضد عفونی کننده بر روی بافت زنده را ضد عفونی می گویند که باعث تخریب ، مهار و یا ممانعت از رشد عوامل بیماری زا می گردد .

انواع گندزداها :

الف  فیزیکی ب  شیمیایی

 

الف  عوامل فیزیکی :

حرارت : حرارت را به اشکال مختلف ) سوزاندن ، جوشاندن ، حرارت متناوب ، بخار آب همراه با فشار و حرارت خشک ( مصرف می کنند .

سوزاندن : موثرترین راه است ولی در عمل کاربرد آن بسیار محدود است .

جوشاندن : روش مطلوبی است در صورتی که بدانیم باکتری های تولید کننده اسپور ( مقاوم ترین جسم  زنده به حرارت ، خشکی و مواد سمی )مشکل مهمی به شمار نمی روند .

حرارت متناوب : این روش را وقتی به کار می برند که حرارت بیش از ۱۰۰را نتوان مصرف کرد موادی را که می خواهند استریل کنند به مدت نیم ساعت در آب جوش ( یا مدت بیشتر و حرارت کمتر ) در سه روز متوالی حرارت می دهند.

بخار آب همراه با فشار : معمولی ترین وسیله برای استریل کردن مواد مقاوم به حرارت ، اتوکلاو است . این وسیله با بخار اشباع تحت فشار عملا استرلیزاسیون را انجام می دهد .

 

ضد عفونی کنندها و گندزداها

از آنجائیکه باکتریها ، قارچها و سایر عوامل میکروبی با شستشو با آب ساده از بین نمی روند و  در بیمارستان نیز به علت وجودبیمارانی با پاتوژنهای مختلف نیاز دارد که از مواد ضدعفونی کننده و گندزدا جهت از بین بردن این عوامل بیماریزا و پاکسازی دستها ، سطوح ، تجهیزات ، کف و … استفاده شود .

 

طبقه بندی کلی گندزداها و ضدعفونی کننده ها:

 

ضدعفونی کننده های High level

الف( پراکسید هیدروژن)

ب( پراستیک اسید)

ج( گلوتارآلدئید)

د( فرمالدئید)

 

ضدعفونی کننده های Intermediate level

الف( کلر و ترکیبات کلره)

ب( ید و ترکیبات یده)

ج( الکل ها)

 

ضدعفونی کننده های Low level                 

الف( فنل و ترکیبات فنلی)

ب( ترکیبات آمونیوم کواترنر )

 

با توجه به نامگذاری متفاوت کارخانه ای و طرز استفاده متفاوت از ضدعفونی کننده ها و گندزداها به طور دوره ای موادی که جهت پاکسازی استفاده می شود ، در اختیار واحدها قرار میگیرد معرفی و طرز استفاده از هر یک از آنها به صورت آموزش عمومی در بیمارستان برگزار می شود .

 

*روشها ی استریلیزاسیون و دستگاه های استریل کننده

استیریلیزاسیون وسایل

از مهمترین منابع و راههای انتشار و انتقال عفونتهای بیمارستانی عدم توجه به استریل نمودن صحیح

ابزار و لوازم جراحی ذکر شده و روی آن تآکید می شود .

وسایل پزشکی آلوده سالیانه موجب موارد بسیاری از عفونتهای بیمارستانی می شود .

دستورالعمل مربوط به پکهای استریل کلیه وسایل و ابزار جهت پیچیدن در پک باید ابندا کاملاً شستشو ، ضدعفونی و خشک گردند .

از پارچه ها یا کاغذهای مخصوص پک کردن که در بخشها موجود است استفاده شود .

تست ها ی اتوکلاو روی پکها چسبانده شود و روی نوار تست تاریخ – شیفت- بخش – نام فرد پک کننده و نوع آن نوشته شود.

بسته ها نباید بیشتر از ۶کیلوگرم باشد وهمچنین اندازه (عرض پکها) حداکثر ۴۵ سانتی مترباید باشد.

پک ها باید محکم بسته شود.

اطراف پارچه های بستن وسائل باید دوخته شده وسالم باشد.

پس از در آوردن پکها از اتوکلاو باید کاملا خشک باشد وبا دست مرطوب پکها جابه جا نشود و برای حمل آن از ظرف مخصوص استفاده شود .

درصورتی که تست های اتوکلاو پس از استریلیزاسیون تغییر رنگ نداده باشند بایستی از استفاده بسته خودداری نموده و به مسئول CSR ومسئول کنترل عفونت اطلاع داده شود.

پک های استریل در کمد در بسته و خشک تا ۰۱ روز استریل باقی می مانند، پس از این مدت حتماً باید جهت استریلیزاسیون مجدد به بخش CSR انتقال یابد .

از ورود به محل استریلیزاسیون و بخش CSR خودداری گردد.

لازم به ذکر است چگونگی و روش صحیح استریلیزاسیون توسط جزوه اموزشی در اختیار کارکنان بخش CSR قرار دارد.

اشعه ماورای بنفش وموارد استفاده آن Ultraviulation Radiation

اشعه ماورای بنفش چیست؟ این اشعه جزوپرتوهای غیر یون ساز می باشد که اولین بار در سال ۱۹۴۱ به عنوان روشی برای قطع انتقال عفونت از طریق هوا اعلام شد.این اشعه از طریق انرژی  حاصل از تابش U.V باعث تخریب DNA میکروارگانیزم ها می شود و باکتری ها به علت داشتن پروتئین و اسید توکلئیک      می توانند مقدار زیادی از اشعه ماورای بنفش را جذب نمایند در نتیجه اسیب دیده و کشته می شوند.اثر ضد میکروبی این اشعه به میزان پرتوی تابیده شده –مدت زمان فاصله تا سطح تابش بستگی دارد.نور ماورائ بنفش استریل کننده نیست  ولی به عنوان یک عامل گند زدا مورد استفاده قرار می گیرد.

لامپ های حاوی اشعه ماورای بنفش به دونوع ثابت و سیار می باشند.دستورالعمل هر کارخانه باید  موقع خرید با لامپ دریافتی تحویل داده شود که در ان مشخصات لامپ از قبیل طول عمر لامپ – شدت جریان – مقدار انرزی منشعب از منبع که از واحد سطح در واحد زمان عبور است. لامپ باید در محلی قرار گیرد که کلیه وسایل موجود در ااتاق را پوشش دهد.

 

شرایط استفاده از چراغ اشعه:

  • استفاده از تایمر ویا یادداشت زمان مصرف جهت کنترل کارکرد لامپ انجام شود.
  • به طور دوره ای سطح لامپ با الکل تمیز شود.
  • مدت زمان لازم در هر نوبت ۳ ساعت میباشد.
  • ابتدا محیط و تجهیزات به طور کامل نظافت شوندواز هر گونه آلودگی و گردوغبارپاک شوند.
  • هواکش اتاق خاموش باشد.
  • درب ها بسته باشد و درزها را با چسب بپوشانیدواتاق تاریک باشد زیرا نور مرئی اثر باکتری کشی را تا میزان زیادی کاهش میدهد.
  • درب کلیه کمد ها –قفسه هاووسایل موجود در اتاق باز باشد.
  • روی داروهای حساس به نور پوشانیده شود.
  • از آینه وسایر اشیائ منعکس کننده نور در اتاق استفاده نشود.
  • بهتراست کلید قطع و وصل اشعه خارج ازاتاق باشد- در صورت تماس مستقیم افراد از لباس محافظ و عینک استفاده کنند.
  • باتوجه به اینکه چراغ فقط قسمتی از اتاق را که نور به آن میتابد را ضد عفونی میکند لذا باید به فواصل زمانی چراغ را در تمامی قسمت های اتاق قرار داد.
  • استفاده و نصب تابلوی هشدار دهنده هنگام اشعه گذاری جلوی درب اتاق لازم می باشد.
  • بعد از اتمام کار به مدت ۰۱ دقیقه تهویه مناسب انجام شود.

 

دستورالعمل شستشو و نظافت وسایل در بخش ها:

دستورالعمل شستشو و نگهداری فلومتر اکسیژن       

با توجه به اینکه دستگاه فلومتر اکسیژن همیشه مرطوب بوده و در تماس مستقیم با مجرای تنفسی بیمار است، ضد عفونی و تمیز کردن آن ضروری می باشد محیطهای مرطوب مکان مناسبی برای رشد میکروارگانیسم ها و بخصوص باکتری های گرم منفی می باشد .

دستگاه اکسیژن تراپی از دو قسمت مجزا شامل مانومتر و محفظه آب تشکیل شده است .

مانومتر : این قسمت از دستگاه غیر قابل شستشو بوده و برای ضد عفونی آن بایستی از یک دستمال تمیز آغشته به الکل ۷۰ % استفاده کرد .

محفظه آب : این قسمت از دستگاه قابل شستشو بوده و برای ضدعفونی و تمیز کردن آن بایستی ابتدا کاملاً از مانومتر جدا شده و سپس با مواد دترجنت معمولی و برس جرم زدایی و در انتها شسته و خشک شوند .

شستشو دستگاه درحالت عادی هفته ای یک بار ضروری بوده و در صورتیکه بیمار مبتلا به عفونت های دستگاه تنفسی می باشد ، برای بیمار بعدی فلومتر باید شسته و تمیز گردد .

توجه : برای مرطوب کردن دستگاه فقط بایستی از آب مقطر استفاده شده و از مرطوب کردن آن با آب معمولی پرهیز شود، زیرا باعث تشکیل جرم در داخل فلومتر می گردد .

 

دستورالعمل نگهداری و ضد عفونی لارنگوسکوپ

تیغه های لارنگوسکوپ ابتدا باید شستشو شوند و سپس با الکل ضد عفونی و خشک شود ولی اگرنیاز به ضد عفونی کردن باشد ، باید ضدعفونی در سطح بالا در موارد بیمار مبتلا به سل – هپاتیت و ایدز تیغه های لارنگوسکوپ باید استریل شود .

 

دستورالعمل نگهداری و ضد عفونی دستگاه ساکشن :

در صورت نیاز به ساکشن برای بیماران وجود ساکشن جداگانه برای هر بیمار الزامیست .

باتل مربوط به ساکشن بدون در نظر گرفتن مقدار مایع آسپیره شده بایستی بطور روزانه تخلیه گردند.

باتل می تواند داخل دستشویی تخلیه شده و پس از شستشوی با محلول دترژنت ، خشک شود .

لازم به ذکر است که استفاده از دستکشهای غیر استریل کافی بوده و شستشوی دستها پس از دفع مایع باتل  الزامی است .

در هر بار مصرف استفاده از دستگاه ساکشن برای بیمار ، بایستی کتتر جدیدی مورد استفاده قرار گیرد .

در حالت کلی استفاده از مایع ضد عفونی کننده در باتل ساکشن توصیه نمی شود .

ولی در صورتیکه احتمال آلودگی محیط توسط ترشحات آسپیره شده وجود داشته باشد ، می توان به مقدار کافی آب ژاول برای رسیدن به درصد مطلوب آن ( ۱% ) جهت ضد عفونی ، به داخل باتل آسپیره نموده و حداقل به مدت ۱۰ دقیقه قبل از تخلیه و شستشو به همین حال باقی گذاشت .

در مدتی که دستگاه ساکشن مورد استفاده قرار نمی گیرد ، باتل بایست به صورت خشک نگهداری شود .

آمبوبگها :- آمبوبگ ها باید بعد از شستشو با دترجنت و آبکشی جهت استریل شدن به واحد ž نظافت CSR فرستاده شوند

– همچنین میتوان آنها را بعد از شستشو در گلوتار آلدئید % ۲ یا دکونکس ۵۳ پلاس غوطه ور نموده و مجدد کاملا آبکشی شوند.

 

نظافت لوله تراشه:

– بهتر است از لوله های تراشه یکبار مصرف استفاده شود.

– در غیر این صورت باید بعد از شستشو با دترجنت و آبکشی اتوکلاو شوند.

دستورالعمل نگهداری و ضدعفونی ترمومتر :

– بهتر است از ترمومترهای دهانی یکبار مصرف استفاده شود.

– بایدآنها را به صورت خشک و تمیز نگهداری نمائید.

– در صورتیکه برای بیمار از ترمومتر اختصاصی استفاده می شود بایستی پس از هر بار استفاده ، توسط پنبه یا گاز آغشته به الکل ۰۷ % تمیز شده سپس با آب شستشو و بصورت خشک برای دفعات بعدی نگهداری شود.

žžž

ترالی پانسمان و دارو ž نظافت:

– قبل از انجام کار و پایان هر شیفت کاری بایستی روی ترالی با الکل ۲۱ % ضدعفونی شود.

– اگرآلودگی روی ترالی می باشد ابتدا آن را پاک کرده و سپس با الکل ضدعفونی شود .

– دقت شود پایه و چرخ های ترالی باید روزانه با دستمال جداگانه تمیز شود .

 

نظافت تلفن: در پایان هر روز با الکل ۲۱ % ضدعفونی شود.

دستگاه فشار سنج و گوشی:

گوشی فشارسنج باید با الکل ۲۱ % ضدعفونی شود.

– ž نظافت کاف دستگاه فشارسنج باید به صورت دوره ای ودر صورت آلودگی شسته شود .

 

یخچال : ž یخچالها باید بصورت هفتگی تمیز شوند.

– باید دقت شود از گذاشتن پلاستیک سیاه داخل یخچال خودداری شود .

– از قرار دادن بطری های پلاستیکی و یکبار مصرف در فریزر خودداری شود.

-درجه حرارت یخچال بین ۳-۲ درجه سانتیگراد حفظ شود.

 

 – نکاتی در مورد برطرف نمودن آلودگی محیط و تجهیزات

روش منتخب برای عفونت زدایی به عوامل متعددی بستگی داشته ولی (Sterilization ) یا استریلیزاسیون اولیه می تواند بر اسا س میزان خطر انتقال عفونت به بیماران صورت گیرد .

خطرات عفونی برای بیماران از محیط و وسایل برای وسایل تهاجمی با وسایلی که در تماس نزدیک با پوست یا پوشش مخاطی : High Risk بوده ویا با نقاط استریل بدن دسترسی پیدا می کنند ( مانند وسایل جراحی ، پانسمانها، کتترها یا ابزارهای مصنوعی ) استریلیزاسیون مورد نیاز می باشد ، در صورتیکه استریلیزاسیون به هر دلیلی اگر چه مطلوب نیست ولی کافی بنظر می رسد . High Level عملی نباشد ، ضد عفونی از نوع برای وسایلی که درتماس با پوشش مخاطی سالم و مایعات بدن بوده : Intermediate Risk و یا محیطهای حساس و یا برای بیماران حساس مورد استفاده قرار می گیرند. ( مانند آندوسکوپهای دستگاه گوارش یا وسایل مربوط به سیستم تنفسی ) ضد عفونی کردن مورد نیاز می باشد .

برای وسایلی که در تماس با پوست نرمال و سالم هستند ( مانند توالت ، : LOW Risk سینکهای دستشویی و تختخوابها ) تمیز نمودن و خشک کردن معمولاً کافی است .

در مواردی که خطر عفونت شناخته شده ا ی وجود دارد . ( مانند استفاده از حمام پس از استحمام بیمار مبتلا به عفونت استاف آرئوس ) ضد عفونی کردن لازم می باشد .

وسایلی که درتماس نزدیک با بیمار نبوده و یا محیطهای اطراف بیمار در این : Minimal Risk گروه قرار می گیرد .

دستورالعمل نظافت دیوارها و سقف

در صورتیکه این سطوح تمیز ، صاف ، خشک وسالم باشند . احتمال خطر عفونت بسیار پائین می باشد .

نظافت دیوارها و سقف جهت جلوگیری از آلودگی و کثیفی ظاهری بایستی در فواصل منظم انجام پذیرد .

این فاصله بطور معمول نباید از ۱۲ تا ۲۴ ماه جهت بخش های معمولی و از ۶ ماه برای اتاقهای عمل تجاوز نماید . لازم به ذکر است فاصله زمانی مطلوب بایستی توسط مسئول بخش برنامه ریزی گردد .

استفاده از مواد ضد عفونی مگر در موارد آلودگی شناخته شده لازم نمی باشد ، در صورت پاشیده شدن خون یا سایر مواد آلوده بایستی بلافاصله پاک گردد هنگام نظافت دیوارها ، سطوح حتماً بایستی تا حد امکان خشک شود .

قسمت های خراب دیوار خصوصاً در اتاقهای عمل بدلیل افزابش احتمال انتقال عفونت بایستی سریعاً تعمیر و صاف گردند .

دستورالعمل استفاده از صابون مایع:در صورتیکه هنگام استفاده از صابون مایع اطراف ظرف دستشویی آلوده به قطرات صابون گردید، بایستی روزانه تمیز و صابونهای اضافی پاک گردد . پس از اتمام صابون موجود در ظرف صابون مایع ، از پرکردن مجدد آن خودداری کرده و حتماً پس از شستشو و خشک کردن ظرف، اقدام به پر کردن آن نمائید.باقی ماندن آلودگیها در اطراف ظرف مذبور و یا پر کردن مجدد آن، بدون شستشو وخشک نمودن، باعث رشد باکتریهای بیمارستانی در صابون مایع می شود .

دستورالعمل شستشو و ضد عفونی بدپن:برای جلوگیری از انتقال عفونت پس از استفاده یا جابجایی بدپن لگن حتماً بایستی دستها شسته شوند.ضد عفونی توسط حرارت بایستی با رسیدن به درجه حرارت ۹۰ درجه سانتیگراد و باقی ماندن دراین درجه حرارت برای حداقل زمان یک دقیقه  انجام پذیرد . این سیکل بایستی به صورت منظم چک شده و از رسیدن به این درجه حرارت اطمینان حاصل کرد .

 

در صورت خرابی یا عدم وجود دستگاه شستشو در بخش ، بصورت جایگزین می توان از محلول هیپوکلریت سدیم ( آب ژاول ۱%) استفاده کرد.

نحوه شستشو : ابتدا بدپن را با آب ساده شسته سپس بمدت ۱۰ دقیقه در محلول هیپوکلریت سدیم ( آب ژاول ۱% ) قرار داده و دوباره با آب شستشو گردد .

 

اصول بهداشت محیط

*مدیریت پسماندهای خطرناک

اولین اقدام، به حداقل رساندن پسماندهاست با:

  • کاهش منابع تولید
  • اقدامات مدیریتی و کنترل خوب
  • تعیین نوع وتفکیک پسماندها :در این بیمارستان بر اساس فلوچارت زیر انجام می شود:

 

*دستورالعمل حمل ملحفه و البسه

– حتماً هنگام جابجایی ملحفه ها از دستکش و ماسک استفاده کنید .

– لباسها و ملحفه های کثیف را داخل بین گذاشته و تحویل لنژ دهید.

– لباسهای عفونی را با برچسب )تاریخ و نام بخش( با بین به محل رختشویخانه منتقل کنید.

– از ریختن ملحفه ها کف رختشویخانه خودداری کنید و آن را به حوضچه مخصوص (ملحفه عفونی و غیر عفونی) انتقال دهید .

– بعد از تحویل ملحفه و لباس کثیف بیماران حتماً دستها را بشوئید.

– رختشویخانه محل تمیزی است، از توقف اضافی در این محل خودداری شود.

– جهت جلوگیری از پراکندگی آلودگی و عوامل میکروبی ، جابجایی و انتقال البسه به رختشویخانه با کمترین تلاطم و بهم خوردگی انجام شود

– لباسهای کار باید در بیمارستان شسته و نگهداری شود و از بردن آنها به منزل اکیداً خودداری فرمائید .

– در هنگام پذیرش بیمار لباسهای شخصی او را به همراه وی تحویل داده و توصیه گردد به منزل ببرند و درمورد بیمارانی که امکان بردن لباسها به منزل نباشد کیسه پلاستیکی جهت گذاشتن لباسها داده شود .

 

احتیاط هایی که باید در آزمایشگاه بکار گرفته و رعایت شوند:

توصیه می شود پرسنل محترم آزمایشگاه نکات زیر را رعایت نمایند:

تمام نمونه های خون و مایعات بدن باید در ظروفی محکم قرار داده شده و درب این ظروف باید محکم بسته شود تا حین انتقال مایع نشت نکند .

در زمان جمع آوری نمونه باید دقت کافی مبذول داشت تا سطوح خارجی ظروف و همچنین بر چسب و فرم مربوط به مشخصات نمونه آلوده نگردند.

تمام افرادی که به نحوی در آماده سازی نمونه های خون ومایعات بدن دخالت دارند باید دستکش بپوشند.

اگر احتمال تماس مخاط با خون یا مایعات بدن وجود دارد باید از ماسک وعینک محافظ استفاده نمود.

سطوح افقی که کار بر روی آن ها انجام می شود باید تمیز گردند و بعد از اتمام کار بر روی نمونه ها  دستکش ها باید خارج و دستها شسته شود.

برای استفاده از تمام مواد مایع موجود در آزمایشگاه باید از پیپت های مکانیکی استفاده کرد و نباید با دهان اقدام به پیپت کردن مایعات نمود.

فقط در صورتیکه جایگزین وجود نداشته باشد از سوزن و سرنگ استفاده شود ودر صورت استفاده از این وسایل برای جلوگیری آسیب دیدگی باید”احتیط های عمومی” رعایت شوند.

بعد از اتمام کار در آزمایشگاه – سطوحی که بر روی آنها خون یا سایرمایعات بدن پاشیده شده است باید با یک ماده شیمیایی مناسب میکروب کش پاک شوند وآلودگی آنها مرتفع گردد.

مواد آلوده ای که بر روی آنها آزمایش انجام شده باید قبل از بازیافت یا قرار دادن در کیسه آلودگی شان رفع شود بعد بر اساس خط مشی های مرکز مربوطه برای دفع زباله های عفونی دفع گردند.

اگر دستگاه ها و تجهیزات پزشکی با خون یا سایر مایعات بدن آلوده شده اند باید قبل از انتقال به کارخانه یا تعمیر در آزمایشگاه پاک وآلودگی آنها مرتفع گردد.

پس از اتمام کار و فعالیت در آزمایشگاه تمام افراد باید دستهای خود رابشویندو قبل از ترک محل باید  لباسها ووسایل محافظت کننده را در آورند.

اگر احتیاط های عمومی برای تمام بیماران رعایت شود نیازی به نصب بر چسب روی نمونه ها به منظور هشداردادن نیست چون خون و سایر مایعات بدن کلیه بیماران را بایدعفونی تلقی کرد.

مواد زاید وزباله های آزمایشگاه های میکروب شناسی و آسیب شناسی فراورده های خونی و نمونه های خون از جمله مواد زایدی هستند که رعایت احتیاط های خاص در مورد آنها لازم است.

 

شرایط بهداشتی بخش ها                  

کف کلیه قسمت ها بایستی سالم ، قابل شستشو و غیرقابل نفوذ به آب و بدون ترک خوردگی باشد.

تبصره : محل اتصال دیوار و کف بصورت بدون زاویه بوده تا نظافت براحتی انجام پذیرد .

دیوار کلیه قسمت ها بایستی سالم ، فاقد شکستگی و ترک خوردگی ، تمیز و به رنگ روشن بوده و تا ارتفاع حداقل ۳۰ متر قابل شستشو باشد.

سقف در کلیه قسمتها بایستی سالم ، صاف بدون ترک خوردگی و به رنگ روشن رنگ آمیزی شده و  همیشه تمیز باشد.

توالت ، دستشویی و حمام ها بایستی دارای شرایط بهداشتی از نظر وضعیت کف و دیوارها و سقف، کف محوطه توالت و دستشویی و حمام موزائیک یا سنگ یا کاشی مخصوص و یا پوشش های مشابه و دیوارها تا سقف کاشی کاری و سقف حمام قابل  شستشو باشد  و توالت ها دارای فلاش تانک و تهویه مناسب باشند.

در اتاق های بیش از دو تخت نصب دستشویی با اطراف کاشی کاری شده به ابعاد یک متر در یک متر و اتصال فاضلاب آن به سیستم فاضلاب بیمارستان ضروری است.

کلیه پنجره های باز شو اتاق بایستی مجهز به توری سیمی ضد زنگ باشد.

میزان نور طبیعی و مصنوعی در اتاق های بستری بیمار باید مناسب باشد.

کلیه تختخوابها سالم و رنگ آمیزی شده باشد.) تختخواب های استیل نیازی به رنگ آمیزی ندارند.

کلیه وسایل تخت بیمار از قبیل تشک ، پتو ، بالش ، ملحفه ها و روتختی باید بطور مرتب تعویض گردد. به نحوی که پیوسته سالم ، تمیز و عاری ازآلودگی باشد.

کلیه پنجره های مشرف به خیابان های پرسروصدا باید دارای شیشه دو جداره باشد.

میز مخصوص غذا و کمدهای کنار تخت بایستی سالم و رنگ آمیزی شده و تمیز باشد و فاقد گوشه های تیز باشند میزها و کمدهای استیل نیازی به رنگ آمیزی ندارند.

اتاق ها و کلیه وسایل و تجهیزات موجود در آن بطور روزانه نظافت گردد.

به منظور ایجاد حرارت و برودت لازم در اتاق ها ترجیحا”بایستی از سیستم تهویه مطبوع استفاده و  در غیر این صورت حداقل از سیستم حرارت مرکزی شوفاژ و کولر استفاده شود.

تهویه کلیه اتاق ها می بایست به نحو مناسب و بهداشتی انجام شود.

کلیه اتاق های بستری می بایست دارای زباله دان دردار با کیسه زباله غیرعفونی، قابل شستشو،  ضد زنگ و مجهز به کیسه زباله بوده و مرتباً زباله ها  تخلیه و زباله دان ها شستشو و ضد عفونی شود.

از استقرار گلدان های خاک دار در کلیه اتاق های بیماران خودداری گردد.

کف کلیه اتاق ها و راهروها در بخش ها بایستی بطور مرتب نظافت و سپس با محلول مناسب ضد عفونی گردد.

کلیه توالت ها ، دستشویی ها و حمام های بخش ها بایستی بطور مرتب و روزانه تمیز و ضدعفونی گردد.

 

* شرایط بهداشتی اتاق های عمل

اتاق های عمل ضمن دارا بودن شرایط بهداشتی سایر اتاق ها بایستی دارای شرایط ویژه به شرح ذیل باشد :

کف : در کلیه قسمت های اتاق عمل باید سالم ، بدون درز و شکاف و جنس آن به گونه ای باشد که ذرات از آن جدا و در فضا پخش نگردد و نیز

غیر قابل نفوذ به آب و قابل شستشو بوده و محل اتصال کف به دیوار بدون زاویه باشد.

کف اتاق های عمل باید با کفپوش فاقد خلل و فرج پوشیده شود.

دیوارها: تا سقف کاشی کاری به رنگ کاملاً روشن بوده ، سالم و بدون درز و شکاف و ترک خوردگی و مقاوم به مواد ضدعفونی کننده و پاک کننده باشد.

سقف : سالم ، بدون درز و شکاف و ترک خوردگی و به رنگ روشن و قابل شستشو باشد. کلید و پریزهای برق ضد جرقه و دارای اتصال زمینی باشد .

توالت و دستشویی با شرایط بهداشتی ، به تعداد کافی در مجموعه اتاق های عمل قبل از اتاق رختکن و خط قرمز در نظر گرفته شود.

قفسه های لباس اتاق عمل بایستی دارای شرایط بهداشتی بوده و برای کل پرسنل اتاق عمل مجزا باشد.

هوا بطور مرتب با روش مناسب تهویه و رطوبت نسبی آن بین ۶۱ – ۵۱ درصد و دمای خشک بین ۲۴ – ۲۱ درجه سانتیگراد باشد.

اتاق عمل بایستی بطور مرتب و به روش مناسب ضدعفونی گردد.

محل رختکن جراح و کادر پرستاری و تکنسین ها ضمن برخورداری از شرایط بهداشتی و رعایت موازی انطباق باید دارای کمد لباس انفرادی و دوش نیز باشد.

وجود اتاق استریلیزاسیون با دستگاه استریل کننده و با قفسه های مورد لزوم جهت نگهداری وسایل رسیده از بخش C.S.R بخش استریلیزاسیون مرکزی الزامی است.

جهت نگهداری وسایل تمیز کننده و تجهیزات مکانیکی نظافت و مواد پاک کننده و ضدعفونی کننده  بایستی اتاق مخصوص با شرایط بهداشتی در نظرگرفته شود.

اتاق استراحت کادر اتاق عمل بایستی در قسمت رختکن های محوطه اتاق عمل مستقر گردد.

کلیه قسمت های محوطه اتاق های عمل بایستی دارای کپسول ضد حریق بوده و در محل مناسب نصب شود.

همچنین در صورت امکان در کلیه ا تاق های بستری ، اتاق های عمل، آزمایشگاه ها و سالن های انتظار دستگاه مشخص کننده دود Smoke Detector نصب گردد.

لوازم یک بار مصرف تیز و برنده اتاق عمل از قبیل سوزن ، سرسرنگ ، تیغ و غیره بایستی در ظرف  مخصوص دردار و مقاوم جمع آوری و بطریق بهداشتی و عملی دفع گردد.

کلیه توالت ها ، دستشویی ها و حمام های اتاق عمل بایستی بطور مرتب و روزانه با مواد ضدعفونی کننده مناسب گندزدایی گردد.

 سایر شرایط بهداشتی

محوطه بیمارستان و یا مرکز درمانی بایستی مجهز به سیستم اطفاء حریق مورد تأیید سازمان های  ذیربط باشد.

سیم کشی برق تمام قسمتهای بیمارستان با رعایت کلیه اصول فنی و ایمنی انجام شود.

حداقل عرض و طول پله ها به ترتیب ۸۱ سانتیمتر ، ۰۲۱ سانتیمتر و حداکثر ارتفاع پله ها ۰۳ سانتیمتر باشد.

بیمارستان بایستی دارای پله فرار جهت انتقال بیماران و پرسنل در مواقع اضطراری باشد.

 

 

گزارش بیماری های فوری

– تعدادی از بیماریها از نظر شیوع و بروز حائز اهمیت می باشند و جزء موارد فوری اطلاع تلفنی به شبکه بهداشت می باشند .

– همچنین این موارد روزانه به اطلاع مسئول کنترل عفونت بیمارستانی رسانده شود.

توجه :

راهنمای نظام گزارش دهی بیماریها در بخشها نصب می باشد .

روش بهداشتی نمودن دست ها  ( Hand hygiene)

شستن دست (Hand wash)

تعریف: شستن دست با آب وصابون یا سایر دترجنت ها که حاوی یک ماده ضدعفونی باشد.

 

دستور العمل

در زمان شستن دست ها با آب و صابون، ابتدا دست با آب خیس شده، مقداری از ماده  (در صورت استفاده از صابون مایع ) روی دستها ریخته شده (براساس دستورالعمل کارخانه ) و دست ها به مدت حداقل۱۵ثانیه به شدت به یکدیگر مالیده می شوند، تمام سطوح دست ها و انگشتان با صابون پوشیده می شوند. دست ها با آب، آبکشی و با دستمال ( حوله ) یکبار مصرف کاملاً خشک می گردند. برای بستن شیر آب از دستمال استفاده شود.

 

توجه

* از مصرف آب داغ خودداری شود

زیرا مواجهه مکرر با آب داغ ممکن است باعث افزایش خطر درماتیت گردد.

*حتی الامکان از صابون های قالبی استفاده نشود.

(در صورت استفاده از صابون قالبی، از صابون های کوچک وجای صابونی که درناژ آب را تسهیل کند، استفاده گردد.)

نحوه شستشوی دست ها با آب وصابون در تصاویر صفحه بعد نشان داده شده است.

 

روش ضدعفونی کردن دست ها با ماده الکلی(Hand Rub)

تعریف: ضد عفونی کردن دست ها با فرآورده ای که حاوی الکل باشد.

دستورالعمل

در زمانی که رفع آلودگی دست ها با فرآورده حاوی الکل صورت می گیرد،  این ماده را به کف  یکی از دست ها ریخته و دست ها به یکدیگر مالیده شوند تا تمام سطوح دست ها  (انگشتان ) از ماده پوشیده شده و دست ها خشک گردند .

توجه

برای مقدار مایع مورد مصرف به دستورالعمل کارخانه سازنده توجه شود.

*معمولا”Rub دست ها با *الکل در کنار تخت بیمار ۲۰ ثانیه طول می کشد.

نحوه ضد عفونی با فرآورده حاوی الکل درتصاویر صفحه بعد نشان داده شده است.

پاسخ دهید