سالمندان چگونه از پوست خود در بهار محافظت کنند؟

در هر فصلی از سال بعضی از بیماری‌ها شیوع بیشتری پیدا می‌کنند. یکی از این بیماری‌ها آلرژی است که شمار زیادی از مردم در فصل بهار با آن درگیرند. آلرژی واکنش افراطی سیستم ایمنی بدن به مواد بی‌آزار و معمول در محیط است. سیستم ایمنی فرد، هر عامل خارجی را به‌عنوان دشمن تلقی می‌کند و در قبال آن واکنش نشان می‌دهد.

محققان عوامل زیادی را در بروز آلرژی دخیل می‌دانند ولی علت دقیق و قطعی آن هنوز مشخص نشده است. اغلب آلرژی‌ها بی‌خطر هستند ولی حتما فرد را درگیر می‌کنند. آلرژی در هر سنی و در هر فصلی بروز می‌کند. در این مطلب قصد داریم به آلرژ‌ی و چند بیماری پوستی که در سنین سالمندی و در فصل بهار بروز می‌کند، اشاره کنیم تا سالمندان بتوانند احتمال بروز آن را کمتر و کنترل آن را بیشتر کنند.

مهم‌ترین عارضه‌ای که در سالمندان اتفاق می‌افتد، خشکی پوست است که دو منشاء دارد؛ ژنتیک و عوامل محیطی. عوامل محیطی و نحوه محافظت از پوست نقش مهمی در طراوت پوست دارند. بعضی از سالمندان به‌طور سرشتی پوست خشکی دارند.
با افزایش سن خشکی شدت می‌یابد.

خشکی پوست بافت را حساس و شکننده می‌کند و همین موضوع پوست را در معرض عوامل محرک محیطی قرار می‌دهد. محرک‌های موجود در محیط باعث افزایش سطح هیستامین بدن می‌شود. هیستامین به خودی‌خود واکنشی در سطح پوست یا اندام‌های دیگر ایجاد نمی‌کند ولی به دلایل ناشناخته افرادی هستند که به افزایش سطح هیستامین خون، واکنش زیادی نشان می‌دهند.

یکی از روش‌های معمول برای مهار کردن هیستامین، استفاده از داروهای آنتی‌هیستامین‌ است که کمک زیادی به فروکش کردن علائم می‌کند ولی قبل از اینکه به درمان دارویی آنها اشاره کنیم، بهتر است دنبال راه‌های باشیم تا بتوانیم احتمال بروز حساسیت‌های پوستی در سالمندان را به حداقل برسانیم.

آفتاب سوختگی
از آنجا که در فصل بهار محرک‌های زیادی مانند اشعه شدید و نور مستقیم آفتاب وجود دارد و پوست نیز شکننده و خشک است، این احتمال وجود دارد که پوست سالمند خیلی زود دچار آفتاب‌سوختگی شود. آفتاب‌سوختگی علائمی مانند قرمزی، خارش، التهاب و تورم ایجاد می‌کند.
پس یکی از حساسیت‌های رایج پوستی در سالمندان آفتاب‌سوختگی است.
البته این عارضه معمولا در ارتفاعات ایجاد می‌شود ولی در افرادی که پوست‌ حساس دارند، قرار گرفتن چند دقیقه جلوی نور آفتاب خارج از محیط خانه و در کوچه و خیابان این اتفاق می‌افتد. برای جلوگیری از آفتاب‌سوختگی حتما باید پوست را نرم و مرطوب نگه داشت. کرم‌های مرطوب‌کننده باید هر روز چند بار روی پوست زده شوند.

همه افراد؛ چه سالمندان و چه افراد جوان هنگام خروج از خانه باید از ضدآفتاب استفاده کنند. حتی گاهی پزشکان توصیه می‌کنند افراد در منزل هم از کرم ضدآفتاب استفاده کنند چون اشعه آفتاب در منزل هم وجود دارد. مصرف ضدآفتاب با توجه به گرم شدن هوا بین ساعات 10 صبح تا 3 بعدازظهر توصیه می‌شود.

بهتر است اس پی اف ضدآفتاب را پزشک برای سالمندانی که سابقه حساسیت‌های پوستی ناشی از نور آفتاب دارند، تعیین کند. سالمندان دقت کنند در ساعات گرم روز از خانه خارج نشوند یا لباس‌هایی با رنگ روشن با آستین‌بلند بپوشند و کلاه لبه‌دار سرشان کنند تا مانعی برای نور آفتاب باشد. البته گرفتن حمام آفتاب در کشور ما زیاد مرسوم نیست ولی این کار به هیچ وجه توصیه نمی‌شود چون علاوه بر افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های پوست، احتمال گرمازدگی نیز سلامت سالمند را تهدید می‌کند.

سالمندان متوجه تشنگی نمی‌شوند، در نتیجه با تعریق، آب بدن را از دست می‌دهند و دچار گرمازدگی می‌شوند که بسیار خطرناک است. علائم گرمازدگی در سالمندان بسیار سریع و معمولا به صورت کاهش سطح هوشیاری است. عامل مهم دیگری که باعث خشکی پوست می‌شود، قرار گرفتن در معرض باد کولر و پنکه است. سالمندان حتما باید از این کار خودداری کنند.

اگزمای ناشی از نور آفتاب
اگزما بیماری‌ای است که علاوه بر زمینه ارثی، ارتباط تنگاتنگی با خشکی پوست دارد. البته اگزما در فصول سرد سال و در کسانی که با شوینده و آب زیاد سروکار دارند، بیشتر دیده می‌شود ولی بعضی از اگزماها در اثر نور آفتاب تحریک می‌شوند. همچنین در فصل بهار و تابستان عوامل حساسیت‌زای محرک در فضا وجود دارد که در اثر تماس با پوست ممکن است باعث تشدید اگزما شوند. استفاده از صابون‌های قلیایی و دفعات استحمام نیز باید محدود شود.

کراتوز پوستی ناشی از نور آفتاب
ضایعه پوستی دیگری که در بهار و تابستان بیشتر روی سطح پوست ظاهر می‌شود و آن هم ناشی از اشعه آفتاب است، «کراتوز پوستی» است. این ضایعات به رنگ قهوه‌ای و قرمز در پوست سر و صورت، گوش‌ها و روی دست هستند و سالمندان با دیدن آنها باید به پزشک مراجعه کنند.

سرطان‌ های پوستی ناشی از نور آفتاب
سرطان‌های پوستی نیز در سالمندان بیشتر دیده می‌شود. شایع‌ترین نوع سرطان مربوط به سلول‌های قاعده‌ای است که این نوع سرطان نیز با آفتاب مرتبط است. رشد این سرطان آهسته است و معمولا در سروگردن دیده می‌شود و به صورت برجستگی‌های براق است که گاهی خونریزی می‌کند. نوع دیگر سرطان سلول‌های پوششی است که معمولا در لبه‌های گوش و لب و پشت دست دیده می‌شود و رشد فزاینده، سرعت تکثیر بالا و قابلیت گسترش به نقاط دیگر بدن را دارد.

تلانژکتازی در اثر نور آفتاب
نوع دیگری از بیماری پوستی «تلانژکتازی» نام دارد که بیشتر در پوست صورت دیده می‌شود. ضایعات عروقی از زیر پوست نمود پیدا می‌کنند و شکل نازیبایی به آن می‌دهند. تلانژکتازی نیز در اثر تاثیر مخرب نور خورشید ایجاد می‌شود و با لیزر می‌توان ضایعات را از بین برد.

زونا در فصل بهار شایع‌تر است
زونا، بیماری‌ای است که در همه فصل‌ها بروز می‌کند ولی شرایط ابتلا در فصل بهار برای افراد مهیاتر است. همچنین سالمندان به‌دلیل ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض این بیماری قراردارند. زونا به صورت دردهای پوستی شدید بروز می‌کند.

درماتیت سبورییک
بیماری دیگر درماتیت سبورییک است که با قرمزی و پوسته‌ریزی کنار ابروها، بینی و پشت گوش‌ها ظاهر می‌شود. برای درمان این بیماری از ترکیبات و شوینده‌های ضدقارچ و ترکیبات ضدالتهاب استفاده می‌کنند.

لکه‌های سولارکراتوز در اثر نور آفتاب
لکه‌های سولارکراتوز نیز در صورت و پشت دست‌ها ایجاد می‌شود که این لکه‌ها نیز ناشی از نور آفتاب هستند. لکه‌ها قهوه‌ای هستند و مشکلی ایجاد نمی‌کنند ولی ظاهر ناخوشایندی دارند. برای جلوگیری از این لکه‌ها محافظت از پوست و استفاده از ضدآفتاب را باید از سنین پایین آغاز کرد.

ضربه‌ها و خونریزی از پوست
سالمندان به علت متعادل بودن هوا بیشتر به پارک می‌روند و سعی می‌کنند ورزش کنند، بدوند و در بازی‌های گروهی شرکت کنند، اما پوست سالمندان حساس‌تر از جوانان است و بعضی از آنها ممکن است از داروهای ضدانعقاد استفاده کنند. چنین سالمندانی باید دقت کنند که ضربه‌ای به پوستشان وارد نشود چون احتمال خونمردگی و خونریزی زیرجلدی و حتی خونریزی‌ای که به سختی بتوان جلوی آن را گرفت، وجود دارد. البته ورزش کردن در هوای پاک و معتدل برای سالمندان بسیار مفید است ولی بهتر است سالمندان ورزش‌هایی انتخاب کنند که احتمال آسیب و ضربه به بدن کمتر است.

قارچ‌های روی چمن‌ها و حساسیت پوستی
هوای این روزها بهاری و فرح‌بخش است. ممکن است سالمندان روی چمن‌ پارک یا جنگل و… بنشینند. در این شرایط احتمال درگیری‌های پوستی با انگل‌ها، قارچ‌ها و میکروب‌های سطح چمن با پوست وجود دارد. توصیه می‌شود سالمندان حتما از یک زیرانداز استفاده کنند یا بعد از ورود به خانه لباس‌ها و بدن خود را به خوبی بشویند.

حساسیت پوستی به مواد خوراکی
در این فصل میوه‌های نوبرانه به بازار می‌آیند. بعضی از افراد نسبت به یک میوه خاص حساسیت دارند. بهتر است پرهیز از آن میوه را رعایت کنند. حساسیت‌ها به مواد خوراکی و میوه با خارش، قرمزی و التهاب پوست آشکار می‌شود. بهترین راه برای جلوگیری از حساسیت اجتناب از ماده حساسیت‌زاست.

دکتر محمدعلی نیلفروش‌زاده
متخصص بیماری‌های پوست
عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران
سلامت

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده