معماری
تنبیه کودک

روش آموزشی تنبیه صحیح کودک

به ازای هر یک تنبیهی که برای کودک به کار می‌برید، حداقل ۲ تا ۳ بار او را تشویق کنید. تنبیه به‌تنهایی نمی‌تواند بدرفتاری کودک را کنترل کند.

تشویق مقدم بر تنبیه است. حداقل چند هفته اول برنامه رفتاری را باید صرفا به تشویق اختصاص دهید و سپس در مرحله بعدی تنبیه را نیز در برنامه رفتاری کودک بگنجانید.

برای اینکه تنبیه موثر واقع شود باید خفیف باشد و فقط برای ۱ یا چند رفتار منفی کودک در نظر گرفته شود. زندگی کودک را نباید پر از تنبیه کرد.

کودک باید بداند چرا تنبیه می‌شود، یعنی به خاطر کدام رفتارش تنبیه می‌شود، در نتیجه تنبیه باید از قبل مشخص شده باشد.

تنبیه باید قابلیت اجرا داشته باشد. از تهدید به تنبیهاتی که نمی‌توانید آنها را اعمال کنید، بپرهیزید.

فقط حق استفاده از تنبیهات مجاز را دارید. تنبیهات فیزیکی‌‌‌ که کودک را از نیازهای اصلی و اساسی‌اش محروم می‌کند به هیچ‌وجه قابل‌پذیرفتن نیستند. مثلا زندانی کردن کودک در دستشویی، حمام، زیرزمین، مکان‌‌های ترسناک و تاریک، تنها گذاشتن کودک، کتک زدن، ترساندن او، محروم کردن از غذا یا آب و پوشاک مناسب و …جایز نیست.

تنبیه باید بلافاصله پس از رفتار نامطلوب باشد. اگر فاصله زمانی بین رفتار و پیامد تنبیهی زیاد باشد، تاثیر خود را از دست خواهد داد و کودک نمی‌تواند ارتباط بین تنبیه و رفتار را بفهمد. مثلا اگر کودک با اسباب‌بازی‌اش با خشونت بازی می‌کند، بلافاصله او را ۱۵ دقیقه از بازی با وسیله مورد علاقه‌اش محروم کنید.
از انجام تنبیهات طولانی و درازمدت بپرهیزید. مثلا به جای محروم کردن کودک به مدت ۱۵ دقیقه از اسباب‌بازی مورد علاقه‌اش،‌‌‌ ۱ ماه او را از آن محروم کنید. در این صورت ارزش آن شیء و اسباب‌بازی از ذهن کودک خواهد رفت و دیگر ماهیت تنبیهی نخواهد داشت زیرا کودک آن شیء را فراموش می‌کند.

بدرفتاری‌‌های ناچیز کودک را نادیده بگیرید

نادیده گرفتن یک روش تنبیهی خفیف است. خیلی از کودکانی که رفتار منفی و نامناسب زیادی دارند، متاسفانه سابقه گرفتن میزان بالایی از توجه منفی را به‌دلیل رفتارهای نامناسب خود دارند که باید تعدیل شود.

نادیده گرفتن یعنی زمانی که کودک رفتار نامناسب و بدی را انجام می‌دهد به او نگاه نکنید، با او صحبت نکنید و حتی لازم است خود را به فعالیت دیگری مشغول کنید و حواستان را به جای دیگری بدهید.

ابتدا ممکن است به نظر آید که رفتار منفی کودک بدتر می‌شود و لجاجت و قشقرق او بیشتر می‌شود چراکه کودک بر اساس تجربیات قبلی خود تلاش می‌کند که بالاخره به پیروزی دست یابد.

مثلا حملات قشقرق کودکی که تا به حال با نوازش مادر، التماس‌‌های او، در آغوش گرفتن‌‌های او، کتک زدن و عصبانیت او ادامه می‌یافته، حالا با بی‌توجهی از سوی مادر مواجه می‌شود، اوایل شدت می‌یابد و کودک دقایق قشقرق خود را افزایش می‌دهد تا سرانجام مادر را شکست دهد زیرا طبق تجربه قبلی خود هر زمان قشقرق بیشتر می‌شده، مادر نهایتا تسلیم می‌شده، ولی اگر برنامه توجه نکردن به رفتارهای منفی در یک دوره زمانی قابل‌قبول به طور ثابت ادامه یابد (مثلا ۱ تا چند هفته) به‌تدریج از رفتار منفی کودک کاسته می‌شود. این برنامه درمانی لازم است حداقل ۸ – ۲ هفته ادامه یابد.

رفتارهایی که با توجه نکردن و نادیده گرفتن از میزانشان کاسته می‌شود، عبارتند از: حملات قشقرق، سر و صدای اضافی از خود درآوردن، شکلک درآوردن، آروغ زدن، دلقک‌بازی، بچگانه صحبت کردن، گریه کردن، جیغ و فریاد کشیدن و تقاضا و درخواست‌‌های مکرر و مداوم داشتن.

توجه داشته باشید رفتارهایی که شامل آسیب رساندن به خود، دیگران یا اسباب و وسایل پیرامون ما می‌شود شامل این برنامه نیست و برای چنین رفتارهایی باید از روش‌های دیگری استفاده کرد.