سندرم کریگلر نجار (علائم و نشانه ها،عوارض،درمان،تشخیص)

تشخیص بیماری سندرم کریگلر نجار

سندرم کریگلر نجار يك اختلال ژنتيكی نادر است كه نقص در كونژوگه كردن بيلیروبين در كبد با عدم توانايی تبديل صحيح و دفع بيلیروبين از بدن همراه است، به عبارتی اين سندرم در متابوليسم بيلیروبين تأثير گذاشته و منجر به تجمع بيلیروبين با سطوح بالا در بدن میشود كه همين امر باعث زردی غيرهموليتيك در افراد مبتلا میشود.

بيلیروبين كه رنگدانه صفراوی نارنجی و زرد است، به طور عمده محصول جانبی از فروپاشی طبيعی (دژنراسيون) سلولهای قرمز خون قديمی و يا فرسوده (هموليز) میباشد.

هموگلوبين موجود در گلبولهای قرمز پس از تخريب به يك مولكول هم و اسيد آمينه تجزيه میشود.حلقه هم نيز تجزيه شده و تبديل به يك مولكول بيلی وردين و نهايتاً تبديل به بيلیروبين میشود. اين بيلیروبين، بيلیروبين غيركونژوگه بوده و در آب نامحلول است، لذا در ادرار و صفرا دفع نمیشود ولی محلول در چربی بوده و از سد خونی- مغزی و جفت عبور میكند(آسيب به مغز و جنين).

تاریخچه سندرم کریگلر نجار

سندرم كريگلر نجار، اولين بار در شش نوزاد از سه زوج كه همگی باهم خويشاوند بودند، شناسايی شد. اين سندرم در سال 1952 توسط دكتر جان فلدينگ كرايگلر پزشك متخصص اطفال آمريكايی و دكتر ويكتور اسد نجار پزشك متخصص اطفال آمريكايی لبنانی تبار گزارش گرديد.

سندرم کریگلر نجار نوع 1

نوع 1با بالا بودن شديد بيلیروبين غيركونژوگه در حد 20تا 45 مشخص میشود. بيماری در دوره نوزادی ظاهر شده و تا پايان عمر باقی میماند. مشكل اصلی اينها فقدان آنزيم كبدی گلوكورونيل ترانسفراز است.

اغلب بيلیروبين بالا باعث آسيب دائمی به دستگاه عصبی (اصطلاحاً بنام كرنايكتروس) میشود. زردی چند روز پس از تولد آغاز میشود. اگر پيوند كبد
انجام نشود به علت ايجاد آنسفالوپاتی بيلیروبين ديررس كه غالباً متعاقب يك بيماری تب دار روی میدهد، بيمار فوت میكند.

علاوه بر اين، نوزادان مبتلا به سندرم كرايگلر نجار نوع 1 اسپاسم عضلانی خفيف تا شديد را تجربه خواهند كرد؛ از جمله اسپاسمی كه در آن، سر و پاشنه پا خم شده و پشت بدن به صورت قوس (كمانپيكری) است و يا حركات غيرارادی كنترل نشده را تجربه میكنند.

اگر بيمار دچار آسيب عصبی نشده باشد انجام اين اقدامات باعث بهبود وضعيت بيماران خواهد شد: نوردرمانی (نور آبی يا سفيد 12ساعت در روز،) ترانسفوزيون خون،مهاركنندههای آنزيم همواكسيژناز مانند،tn-mesoporphyrin،protoporphyrin

سندرم کریگلر نجار نوع 2

در اين بيماری نيز كمبود آنزيم گلوكورونيل ترانسفراز داريم (حدود ٪10انسان سالم) ولی شدت كمبود خفيفتر از نوع 1است، لذا بيلیروبين خيلی بالا نيست و مشكلات نورولوژيك (كرنايكتروس) در اينها شايع نيست.

اگرچه معمولاً اين بيماری را در سنين شيرخوارگی تشخيص میدهند اما گاهی تا سن جوانی هم تشخيص داده نمیشود. با تجويز فنوباربيتال (محرک آنزيم ترانسفراز) میتوان سطح بيلیروبين سرم را به 3 تا 5 رساند.
اگرچه بروز مشكلات عصبی در اين نوع اندک است اما زردی نه تنها در شيرخوارگی، بلكه در بالغين، غالباً در شرايط بيماری همراه، گرسنگی يا به علت ساير عواملی كه به طور موقت زردی را افزايش میدهند، رخ داده است.

درمان با فنوباربيتال به طور گسترده به كار میرود. يك دوز دارو هنگام خواب غالباً برای نگهداری غلظت بيلیروبين پلاسما در حد طبيعی كافی میباشد.

علائم و نشانه های بالینی سندرم کریگلر نجار

علائم و نشانه های سندرم كريگلر نجار نوع ،1اندكی پس از تولد ظاهر میشود. نوزادان مبتلا، زردی شديد و مداوم از پوست، غشاهای مخاطی و سفيدی چشم (يرقان) را آشكار میكنند. اين علائم، پس از سه هفته اول زندگی باقی میمانند.

نوزادان مبتلا به سندرم كرايگلر نجار نوع ،1در معرض خطر توسعه كرنايكتروس (كرنايكتروس يك بيماری عصبی است كه به طور بالقوه تهديدكننده زندگی
است و در آن سطوح سمی بيلیروبين در مغز تجمع میيابد و باعث آسيب به سيستم عصبی مركزی میشود) و آنسفالوپاتی بيلیروبين در ماه اول زندگی هستند.
نشانه های اوليه از كرن ايكتروس ممكن است شامل فقدان انرژی (ضعف،) استفراغ، تب و تغذيه نامطلوب باشد، همچنين ممكن است اين نوزادان علائمی مانند رفلكسهای مورو را نداشته باشند.

سندرم كريگلر نجار نوع 2 يك اختلال خفيفتر از نوع اول است كه باعث زردی نوزادان میشود و اين مكانيسم در طول زمان افزايش میيابد. اين حالت بيشتر در زمانی رخ میدهد كه كودک بيمار برای مدت طولانی گرسنگی داشته باشد و يا تحت بيهوشی عمومی به منظور جراحی عمومی ضروری پس از تولد قرار گيرد.

زردی اين نوزادان تا زمان بزرگسالی به طور بارز مشهود نيست. كرن ايكتروس در نوزادان مبتلا به سندرم كرايگلر نجار نوع 2 نادر است اما میتواند رخ دهد به ويژه موقعی كه فرد مبتلا، برای مدت طولانی غذا نخورد و يا تحت بيهوشی عمومی قرار گيرد.

علت شناسی سندرم کریگلر نجار

سندرم كرايگلر نجار توسط جهش در ژن UGT1A1ايجاد میشود. ژن UGT1A1در بازوی بلند كروموزوم شماره 2به صورت 2q37.1مستقر است و شامل دستورالعمل خاصی برای سنتز آنزيم كبدی يوريدين به نام دی فسفات گلكورونوزيل ترانسفراز 1میباشد كه اين آنزيم برای تبديل بيلیروبين غيركونژوگه به بيلیروبين كونژوگه و دفع آن از كبد موردنياز است.
فقدان جزئی يا كامل از اين آنزيم منجر به تجمع بيلیروبين غيركونژوگه در بدن میشود.

فراوانی شیوع سندرم کریگلر نجار

سندرم كريگلر نجار، مردان و زنان را به تعداد مساوی تحت تأثير قرار میدهد. شيوع اين سندرم حدوداً 1در 750000يا 1در 1000000تولد زنده انسان است.

تشخیص سندرم کریگلر نجار

تشخيص اين سندرم ممكن است در چند روز اول تولد نوزاد، با مشاهده زردی مداوم و مشكوک صورت پذيرد. همچنين تشخيص سندرم كرايگلر نجار میتواند بر اساس ارزيابی بالينی، يافته های مشخص و آزمايشهای تخصصی انجام گيرد؛

به عنوان مثال در نوزادان مبتلا به اين اختلال، آزمايش خون ميزان غيرطبيعی بيلی روبين غيركونژوگه را نشان میدهد، با اينحال، آزمايش ژنتيك مولكولی
قطعی ترين تشخيص سندرم كرايگلر نجار را اعلام میكند. آزمايش ژنتيك مولكولی، میتواند جهش در ژن UGT1A1را تشخيص دهد ولی اين روش آزمايش قابل دسترس برای همگان نيست و فقط در مراكز تشخيص ژنتيكی قابل سرويس دهی است.

مطالعه مطلب دیگر:بیلی روبین

درمان سندرم کریگلر نجار

درمان اصلی اين سندرم با هدف كاهش سطح بيلیروبين غيركونژوگه در خون انجام میگيرد. شروع درمان زودهنگام برای سندرم كرايگلر نجار نوع 1به منظور جلوگيری از توسعه كرنايكتروس در طول چند ماه اول زندگی ضروری است.
ازآنجاكه سندرم كرايگلر نجار نوع 2دارای علائم بالينی خفيفتری است، استفاده از داروی فنوباربيتال میتواند مؤثر باشد.

درمان اصلی برای سندرم كريگلر نجار نوع 1 فتوتراپی تهاجمی است. در طی اين فرايند، پوست لخت در معرض شديد نور قرار میگيرد و همزمان از چشمها محافظت میشود.
مسن بودن افراد مبتلا به این سندرم پوست ضخيم و افزايش توده بدن باعث تأثيرپذيری كم فتوتراپی برای جلوگيری از كرن ايكتروس میشود. برخی پزشكان استفاده از ديودهای ساطع كننده نور به رنگ آبی LED برای كاهش سطح بيلیروبين خون توصيه میكنند، اما اين تكنيك به طور گسترده در جامعه پزشكی استفاده نمیشود.

قرار گرفتن پوست در معرض نور خورشيد برای كاهش سطح بيلیروبين خون بسيار مؤثر است. پيوند كبد تنها درمان قطعی برای افراد مبتلا به سندرم كرايگلر نجار نوع 1 میباشد، اما خود پيوند كبد دارای مشكلات فراوانی است از قبيل هزينه بالا، محدود بودن اهداكننده، نياز به استفاده طولانی از داروهای سركوبكننده سيستم ايمنی و يا رد پيوند.

پزشكان معتقدند، پيوند كبد بايد قبل از دوران نوجوانی انجام پذيرد تا از آسيب مغزی ناشی از كرن ايكتروس پيشگيری شود. مشاوره ژنتيك برای افراد مبتلا و خانواده های آنها توصيه میشود.

درمان تحقیقاتی سندرم کرایگلر نجار

ژن درمانی به عنوان يك روش تحقيقاتی برای درمان افراد مبتلا به سندرم كرايگلر نجار میتواند مورد استفاده قرار گيرد. در ژن درمانی، ژن معيوب بيمار با ژن سالم جايگزين میشود كه اين نوع انتقال میتواند به صورت دائمی باشد و منجر به درمان طولانی مدت بيماران شود.

منبع
ماهنامه اخبار آزمایشگاهی (شاهین اسعدی)
ghr.nlm.nih.gov

دیدگاهتان را بنویسید

نوزده + 20 =