معماری
سل

دانستنیهای بیماری سل

سل چیست؟عموما سل به بیماری گفته می شود که توسط میکروب توبرکولز (سل) پخش شود. حدود ۳/۱ دنیا این به این بیماری مبتلا می باشند. تقریباُ ۸ میلیون انسان به بیماری سل مبتلا شده و ۲ میلیون هر ساله جان خود را از دست می دهند. در ترکیه هر سال حدود ۲۵ هزار نفر به این بیماری مبتلا شده . تقریباُ ۱۰۰۰ نفر از این بیماری جان خود را از دست می دهند.

چگونه به بیماری سل مبتلا می شویم؟

سل از طریق هوا سرایت می کند. میکروب سل به شکل ذرات کوچک می باشد و بدون نور خورشید می تواتند در تاریکی و رطوبت برای روزهای متعددی زنده بماند. اگر شخص مبتلا از فاصله نزدیک صحبت؛ سرفه و یا عطسه  کند سل سرایت می کند. در صورتی که مبنلا به سل فعال  شده باشید احتمال بیماری مجدد وجود دارد. سل می تواند به صورت مخفی در ریه ها برای سالها زندگی کند؛ در حقیقت برای همه عمر؛ اما  این میکروب زمانی که خیلی بیمار شوید فعال می شود. در طول زندگی احتمال داشتن سل و یا در تماس بودن با کسی که آلوده به میکروب سل فعال است ۱۰% است.

 

انواع سل چیست؟

شکل معمولی سل؛ سل ریوی می باشد؛ اما سل می تواند همراه سل ریوی در سایر ارگانهای بدن دیده شود. خارج از ریه ها؛ سل می تواند در استخوان؛ مفصل؛ ارگانهای داخلی و تناسلی و ادراری نیز دیده شود. مداوای همه اشکال سل مانند مداوای سل ریوی می باشد.

 

سل  چگونه سرایت نمی کند؟   

با استفاده از قاشق؛ چنگال و لیوان شخص مبتلا به سل فعال و یا با لمس کردن و بوسیدن این افراد ابتلا به بیماری سل ممکن نمی باشد. سل از طریق تماس جنسی سرایت نمی کند. گرچه در دو ماه اولیه چنین تماسی توصیه نمی شود زیرا میکروب سل هنوز فعال می باشد.

 

نشانه ها

نشانه های مهم سل سرفه بیش از ۲ هفته؛ سرفه همراه با خلط و یا خون؛ عرق کردن در طول شب؛ عرق کردن؛ بی اشتهایی و وزن کم کردن می باشد. سرفه ممتد یکی از علائم  مشکوک سل می باشد.

 

در صورت بروز این علائم چه باید کرد؟

اگر فکر می کنید که دچار سل هستید و این علائم در شما دیده می شود باید به نزدیک ترین درمانگاه مبارزه با سل مراجعه کنید تا هر چه زودتر مورد معاینه قرار گیرید. اطلاع زودتر از این بیماری درمان را تسهیل می بخشد.

 

برای معاینه سل به کجا باید مراجعه کرد؟

در همه شهرهای ترکیه درمانگاه سل وجود دارد که در آن تشخیص و مداوا رایگان می باشد.   برای مثال در استانبول ۴ درمانگاه مبارزه با سل در تقسیم؛ بیمارستان چاپا؛ شیشلی و زیتین بورنو وجود دارد. برای انجام آزمایشات احتیاج به نشان دادن برگه اقامت و یا پاسپورت نیست. اگر نتیجه آزمایش سل فعال مثبت باشد؛ دیگر افرادی که با شما در یک جا سکونت می کنند باید مورد آزمایش قرار گیرند. اگر شما مبتلا به سل فعال می باشید داروها رایگان بوده و از طرف درمانگاه مبارزه با سل که به آن مراجعه کرده اید در اختیار شما گذاشته می شود. اگر بیماریهای دیگری غیر از سل در ریه ها دیده شود؛ پزشک درمانگاه برای معالجه شما دارو تجویز می کند. شما باید هزینه داروهایی را که برای درمان بیماریهای غیر از سل می باشد بپردازید.

 

سل چگونه تشخیص داده می شود؟    

وقتی به درمانگاه مداجعه می کنید پس از توضیح مشکل خود به پزشک عکس ریه شما گرفته می شود و سپس نمونه آب دهان شما برای آزمایش باکتری برداشته می شود.

 

 

آیا سل قابل معالجه است؟

 

بلی. سل ۱۰۰% قابل معالجه است. اگر مبتلا به سل هستید به یاد داشته باشید که میکروب سل به کندی از بین می رود. حتی اگر بعد از چند هفته / حتی ۷ تا ۱۰ روز پس از شروع درمان/ احساس بهبود نمایید بدین معنی نیست که میکروب سل کاملاُ از بین رفته است.  طول درمان سل ۶ تا ۹ ماه می باشد و تنها راه درمان آن استفاده روزانه و  بدون وقفه داروهایی می باشد که از طرف پزشک معالج داده شده است. بهترین طریق برنامه معالجه ۶ ماه معالجه تحت نظر مستقیم می باشد.

 

آیا بیماری سل شرم آور است؟

مسالماُ اینطور نیست. این نوع بیماری در تمام سطوح تحصیلی؛ اجتماعی و اقتصادی وجود دارد. زیرا این بیماری از راه سیستم تنفسی پخش شده و قابل سرایت به هر کس می باشد. ترس از سل ممکن است به خاطر این مسئله باشد که تا ۵۰ سال گذشته دارویی برای درمان آن وجود نداشت. در گذشته اگر شحصی مبتلا به سل می شد؛ او را از اجتماع دور نگه داشته شده تا دیگران به آن مبتلا نشوند. اکنون سل بیماری خوف آوری نیست زیرا ۱۰۰% قابل مداوا است. برای درمان کافی است که داروهای تجویز شده توسط پزشک را به طور مداوم استفاده نمایید. لطفا اطلاعات مربوط به این بیماری را با دیگران در میان بگذارید تا شرم آور نبودن این بیماری بر همه آشکار شود.

 

مداوای این بیماری چیست؟

مداوای سل به طور سرپایی می باشد. فقط در موارد خاص بیمار بستری می شود:

– مشکل درمداوا

– فشار خون بالا و یا پایین

– مشکلات قلبی و تنفسی

– داشتن چند بیماری همزمان

بر اساس تصمیم پزشک احتمال بستری شدن از ۱۰ تا ۳۰ روز می باشد. پس از ترخیص از بیمارستان مداوای سر پایی ادامه خواهد یافت.

هنگامی که در درمانگاه ابتلاء به سل قطعی شد؛ ۴ نوع دارو برای از بین بردن میکروب سل به بیمار داده می شود. در ۲ ماه اول مجموعاُ ۱۲ قرص و برای ۴ ماه بعد ۲ تا ۳ قرص تجویز می گردد.

داروهای سل مانند تمام داروهای دیگر دارای عوارض جانبی می باشند. با این حال بیشتر بیماران بدون هیچ مشکلی می توانند این داروها را استفاده کنند.

نام داروها عبارتند از:

– ایزونیازید

– ریفامبین

– انتامبیوتل

– پیرازنیامید

در پایان دومین ماه برای تثبیت معالجه نمونه دیگری از آب دهان گرفته می شود. در صورتی که مداوا مفید واقع نشود طول درمان بیشتر می شود و در صورتی که مداوا مفید واقع شود مصرف ۲ نوع دارو قطع شده و مصرف ۲ نوع آنسلوتیک برای ۴ ماه دیگر ادامه پیدا می کند.

مصرف داروها تا زمان توصیه شده توسط پزشک باید ادامه پیدا کند.

درصورت قطع زود هنگام مداوا و یا استفاده نادرست از داروها؛ بیمار دچار مشکلات ذیل می شود:

– شخص دوباره بیمار شده و بیماری برای مدت طولانی تری ادامه پیدا می کند.

– شخص می تواند میکروب سل را به دیگران دوباره سرایت دهد.

– شخص می تواند دچار” سل مقاوم به چند دارو” گردد و در اینصورت باید داروهای جدیدی استفاده کند که هزینه بالاتری دارد. این داروها نیز ممکن است برای درمان مفید نباشد و دارای عوارض جانبی بد تری باشند.

 

آیا داروهای سل دارای عوارض جانبی هستند؟

معمولاُ این داروها دارای عوارض جانبی شدید نمی باشند. ولی اگر تحت درمان سل هستید و علائم ذیل دیده شد فوراُ پزشک را مطلع کنید:

– سرگیجه – ناراحتی های معده و حالت تهوع – تب
– کبودی – استفراغ – تحریک پوستی
– خونریزی مداوم از زخم – مشکلات بینایی – درد مفاصل
– زردی پوست و یا چشمها – مشکلات شنوایی – درد انگشتان دست و پا
  – سوزش و بی حسی دور دهان – کم اشتهایی و بی اشتهایی

 

در صورت بروزهر یک از این علائم به پرستار درمانگاه مبارزه با سل مراجعه کنید.

 

جلوگیری

در صورتی که مشکوک به ابتلاء به بیماری سل قبل از شروع و یا در روزهای اولیه درمان شدید:

– ماسک بزنید

– آب دهان نیاندازید

– در حال تف کردن؛ صحبت کردن؛ عطسه و یا سرفه دهان خود را با یک دستمال خیس بپوشانید.

این پیشگیریهای ساده در جلوگیری از پخش سل بسیار موثر می باشد.

برای محافظت از این بیماری؛ می بایست تغذیه درستی داشته باشید. از هوای تازه و نور خورشید بحد کافی استفاده کنید. در جایی سکونت کنید که هوا و نور خورشید موجود باشد. برای کودکان واکسن وجود دارد: واکسن ب.ث.ز برای خطرناکترین نوع منانژیت و مسری کافی است یکبار از این واکسن در ماه دوم تولد نوزاد استفاده شود. این واکسن در درمانگاه های مبارزه با سل رایگان می باشد.

 

مداوای تحت نظر مستقیم چیست؟

از آنجا که مداوای سل طولانی است؛ مداوای تحت نظر مستقیم به شما کمک می کند تا داروی خود را روزانه مصرف کنید. داروهای شما بصورت مرتب توسط شخصی در اختیار شما گذاشته می شود و بدین صورت شما قادر به مصرف مرتب داروی خود می باشید. این شخص داروهای مصرفی شما را کنترل می کند و روز و ساعات استفاده از این داروها را ثبت می کند. مشکلات احتمالی مصرف این داروها نیز به ثبت میرسد. شخصی که درمان بیمار مبتلا به سل را تعقیب می کند لزومی ندارد که پرستار و یا از کادر پزشکی باشد. این شخص می تواند فردی قابل اعتماد از بین دوستان و یا اعضاء خانواده باشد که مسئولیت این کار را به عهده بگیرد.

 

چرا “مداوای تحت نظر مستقیم”؟

مداوای تحت نظر مستقیم برنامه ای است تهیه شده از طرف سازمان بهداشت جهانی برای اینکه بیماران هر روز داروههای خود را مصرف کنند. عملاُ بسیاری از کشورها بر سر این مسئله که مداوای تحت نظر مستقیم بهترین راه برای جلوگیری از گسترش سل می باشد توافق نظر دارند.

اگر چه سل ۱۰۰% قابل علاج می باشد؛ معالجات ششم تا نهم ممکن است بلند مدت و سخت بوده و داروها می توانند دارای عولرض جانبی باشند. بنابر این ادامه معالجه سخت خواهد بود؛ مخصوصاُ اگر بیمار در شرایط سخت مالی باشد.بهترین راه اطمینان از اینکه شخص بیمار داروهای خود را بصورت مرتب استفاده کند؛ مشاهده بیمار در مصرف روزانه داروههای خود است. این مسئله بسیار مهم می باشد  زیرا حتی پس از ۱۰ روز از شروع مصرف داروها شخص مسلول ممکن است احساس بهتری کرده و بخواهد مصرف داروها را قطع کند. مخصوصاُ اگر بیمار از عوارض جانبی در رنج باشد. قطع دارو قبل از توصیه پزشک بسیار خطرناک است زیرا میکروب سل می تواند نسبت به داروها مقاوم شود؛ در نتیجه شخص می تواند دچلر نوعی دیگر از سل به نام “سل مقاوم به دارو” شده که به راحتی قابل علاج نمی باشد.

 

“سل مقاوم به دارو” چیست؟

“سل مقاوم به دارو ” زمانی بوجود می آید که شخص بیمار داروهای اشتباه مصرف کند ویا به اندازه کافی دارو مصرف نکند ویا حتی دوره ۶ ماهه مداوا را به پایان نرساند. در صورتیکه بیمار مصرف دارو را نا تمام بگذارد یا داروها را بصورت مرتب مصرف نکند؛ دارو اثر مداوا بر روی میکروب سل نخواهد داشت. مخصوصاُ و از همه مهمتر اگر مقاومت به داروهای ضد سل افزایش یابد؛ نوع قوی تری از “سل مقاوم به دارو” می تواند رشد نماید.

“سل مقاوم به دارو” نوع خطرناکی از سل است زیرا داروهای این سل دارای عوارض جانبی ناراحت کننده بوده و ایجاد آلرزی می کنند و فقط ۵۰% احتمال بهبودی برای بیمار وجود دارد.

طول مدت “سل مقاوم به دارو” ۲ سال است و گاهی اوقات به عنوان بخشی از مداوا احتیاج به عمل جراحی می باشد. حد اقل  مخارج مداوای این سل ۱۰۰٫۰۰۰ $ می باشد. “سل مقاوم به دارو” مسری بوده و از شخصی به شخص دیگر قابل سرایت می باشد. به این دلیل؛ بسیار مهم است که بیمار به “سل مقاوم به دارو ” تحت نظر پزشک درملن یابد.

 

– اچ-آی-وی/ایدز/سل

در سالهای اخیر رشدی در رابطه بین اچ-آی-وی/ایدز/سل و-ود داشته است. سل از ضعف در سیستم مصونیت شخص مبتلا به ایدز سود می برد. شخص می تواتد به اچ-آی-وی و سل برای سالها بدون هیچ علائمی مبتلا باشد. به همین دلیل؛ شخصی که مشکوک به داشتن اچ-آی-وی است باید آزمایش الیزا را با اطلاع و مشاورت مشاور اچ-آی-وی انجام دهد.

پاسخ دهید