معماری

لیزر درمانی

اصطلاح لیزر، اختصاری است برای گسترش و تقویت نور توسط انتشار پرتو ، لیزرها در چهار دهۀ گذشته در درماتو لوژی برای درمان بیماری های گوناگونی از قبیل واسکولار و زخم های پیگمانته ، تاتو ها ، اسکارها و موهای زائد ، کاربرد داشته اند . عمل های لیزر جلدی ، با معرفی تئوری “Selective photothermolysis” توسط اندرسن و پریش در سال ۱۹۸۰ به کلی متحول شد .

تقاضای بسیاری از بیماران و درماتولوژیست ها برای درمان از طریق عمل جراحی لیزر افزایش یافته است چرا که بسیاری از زخم ها به سادگی قابل درمان است در حالیکه پیامدهای نا مطلوب عمل های جراحی سابق ، بسیار درآن کم می باشد. هرچند که همۀ ما در زمینۀ عمل های جراحی لیزر ، با تجربه نخواهیم بود ، اما می بایست بخوبی در زمینۀ جزئیات آن مطلع بوده تا قادر باشیم بیماران را راهنمایی کنیم .

 

درمان لیزر:

 

اجزاء اصلی یک سیستم لیزر شامل واسطۀ انتقال لیزر ،  حفرۀ چشمی و سیستم پمپینگ است .  لیزر معمولا” بعد از سازنده های واسطۀ انتقال لیزر ، نامیده می شوند، که می تواند یک گاز باشد ( مانند آرگون یا co2) مایع باشد( مانند Rhodamine dye که در یک PDL بکار می رود) ، یا جامد باشد ( مانند لیزر روبی وNd:YAG و ErYAG و Diode و Alexandrite ) و یا حالت جامد داشته باشد (لیزر Diode)

 

 

APTD

 

 

 

CO2 : دی اکسید کربن

CW: موج مدام

Er : Yttrium-aluminium-granet

ND: Yttrium – aluminum – garnet : YAG Neodymium

KTP : فسفات تیتانیل پتاسیم

LP: پالس های مداوم

PDL: لیزر خشک Pulsed

QS: تغییر کیفیت

این اتم در واسط لیزر ، بوسیلۀ یک نیروی انرژی بیرونی ، به یک وضعیت برانگیخته ، پمپاژ می شوند. واین بدین معنا است که الکترون هایی که هسته را احاطه کرده اند از سطح انرژی فعلی خود به لابۀ بالاتر انرژی ، دورتر از هسته می روند.این حالت برانگیخته ناپایدار است و الکترون ها بصورت خود بخود به وضعیت اولیۀ خود بر می گردند. انرژی آزاد شده از این فرآیند ، “گسیل خود بخود”نامیده می شود و به شکل نور ساطع می گردد که بصورت بسته های انرژی به نام فوتون ، حرکت می کنند ، وقتی شمار بسیاری از اتم های میانی در حالت برانگیخته هستند ، به آن “معکوس جمعی”   میگویند. در این نقطه ، فوتون ها در طول یک محور طولانی از یک حفره، حرکت می کنند و بطور فزاینده ای ، گرایش به برخورد داشتن با اتم هایی دارند که در حالت برانگیخته هستند ” گسیل انگیزش” زمانی اتفاق می افتد که الکترون که در حال حاضر در یک حالت برانگیخته است یک فوتون از نور را جذب کند و دو فوتون نور را در حالیکه به سطح انرژی اولیۀ خود بر می گردد آزاد کند.

فوتون های برانگیخته ، طول موج های یکسان و متعدد دارند. آینه های منعکس کننده در هر دو پایۀ حفره قرار دارند تا نور به عقب گسیل کند و در میان حفره با تمایل بیشتری برای دامنه افزایی پیش رود. یکی از این آینه ها به تنهایی منعکس کننده بخشی است که به شعاع کوچکی از نور اجازه می دهد که به بیرون از حفره از طریق یک سیستم تحویل ،برای انتقال به قطعه اجرای دستی بصورت “نور لیزر” حرکت کند.سیستم های تحویل ممکن است به شکل یک رشته کابل چشمی و یا بازوهای مصنوعی صورت گیرد.

 

ویژگی های نور لیزر

تک زدگی

 

نور لیزر یک طول موج ناپیوسته است که توسط یک واسط انتقال لیزر ، مشخص می شود.

زخم های پوستی مورد هدف (Target) و یا کروموفرهایی مانند آب ، ملانین، هموگلوبین و یا Tatoo ها هستند. کروموفرها بالاخص می توانند توسط نور لیزر با طول موج های مشخص ، هدف گیری شوند.

 

ارتباط

 

موج ها در نمودار فضا و زمان هستند

 

Collimation:

 

نور لیزر، یک شعاع باریک و پر انرژی نور است که قابلیت انتشار در طول مسیر های طولانی را بدون واگرایی دارد. نور Colimated می تواند روی سایزهای کوچک متمرکز شود تا باعث انهدام بافت مشخص شود.زمانی که لیزر روی پوست مورد استفاده قرار گیرد ، نور ممکن است جذب ، منعکس ، انتقال و یا پراکنده شود( شکل ۱۳-۳) نور باید توسط بافت جذب شود تا تأثیری درمانی اتفاق افتد.

زمانی که انرژی لیزر در پوست جذب شود ، سه اثر ممکن است بر جای گذارد :

فتوترمال ، فتوشیمیایی و فتومکانیکی

 

  • اثر فتو ترمال زمانی اتفاق می افتد که یک Chromphore طول موج های انرژی متقابل را جذب می کند و ویرانی Target از تبدیل انرژی جذب شده به گرما ، نتیجه می شود.
  • اثر فتوشیمیایی ، از عکس العمل های مرتبط فتوسنتز کننده یا طبیعی ، سرچشمه می گیرد که بعنوان پایۀ درمان فتودینامیک (PDT) بکار می رود.
  • بسط گرمایی سریع و شدید ، می تواند منجر به امواج آکوستیک و ویرانی فتومکانیکی بعدی بافت جذب کننده شود.

عکس العمل های فتومکانیکی و فتوترمال ، بیشتر در عمل جراحی با لیزر Cutaneous فعلی مشاهده می شوند. درک ما از برخوردهای متقابل لیزر- بافت ، بطور عمده توسط تئوری Selective photothermolysis آندرسن و پادیش غنی می شود. این تئوری توضیح می دهد که چگونه خرابی های کنترل شدۀ زخم مورد هدف ، بدون آسیب Thermal مشخص بافت طبیعی احاطه گر، ممکن است.

تعاریف لغات کلیدی برای دستیابی به Selective photothermolysis یک طول موج مناسب ، در مرحلۀ اول ، توسط بافت Target  جذب می شود و یا chromophore ، انتخاب می شود. برای کوچک کردن جراحت ترمال به اندازۀ الگوهای احاطه گر ، Palse duration لیزر باید مساوی و یا
کوتاه تر از زمان سکون ترمال هدف مورد نظر باشد . شناوری باید برای دسترسی به انهدام Target در زمان مقرر شده ، کافی باشد.

بنابراین پرامترهای  لیزر ( طول موج ، دور Pulse و شناوری)

باید عمق الگویی هدف ،ملاحظه گردد. بطور کلی ، عمق نفوذ انرژی لیزر با طول موج افزایش می یابد . لیزر همچنین بر مبنای ویژگی های Pulse  پرتو طبقه بندی
می شود ( جدول ۳-۱۳ (

سیستم های Quasi-cw,pulse بهتر با عمل های جراحی لیزر Cutaneos بر مبنای اصول  Selective photothermolysis سازگارند. چون زمان سکون ترمال اکثر chomopharهای پوستی بسیار کوتاه است.

وسعت ضربه، گوناگون است بنابراین به زمان سکون ترمالTarget در درم ها امکان پذیر است ، در حالیکه ، محافظت کردن از اپیدرم ها ، به ویژه در پوست های رنگ دانه ای حائز اهمیت است.

تقریبا” تمام استراتژی های Cooling ،کمی ایجاد درد می کند . سرد کردن می تواند قبل از پالس لیزر (پیشین ) و در طی پالس (موازی) و یا بعد از پالس صورت گیرد.

 

روش های سرد کردن:

 

  • پیش درمایی ، تماس با یک غلتک آلومینیومی ، ژل های سیمی یا طلایی ، پنجرۀ دما دهی تا ۴ درجۀ سانتی گراد Copper plate
  • هوای سرد
  • اسپری های گرمایی

 

بیهوشی

 

اکثر روش های لیزر با برخی نارضایتی ها همراه است. احساس توصیف شدۀ تفاوت محدودۀ گرمایی ملایم به”Shap of arubber band”  یا “bacon grease spatter تا سرمای شدید سوزاننده ، متغیر است.

در بسیاری ازموارد ، آماده سازی های بیهوشی همچونEMLA یا Ametop ، بسیاری از این ناراحتی ها را کاهش می دهد.

برای درمان بسیاری از بیماری های پیشرفته ، درد ممکن است شدید باشد، استفاده از بیهوشی های مناسب ، و داروهای ضد درد ضروری به نظر می رسد.

 

 

اندیکاسیونهای لیزردرمانی در بیماریهای پوستی

 

اخیرا لیزر در درمان بسیاری از بیماریهای پوستی استفاده می شود شامل:

 

۱-لیزر در درمان ضایعات عروقی جلدی

بیماری عروقی جلدی یکی از متداولترین اندیکاسیونهای لیزر می باشد.لیزر PDL لیزری است که با پالس های مختلف که طول موج های مختلف ۴۱۸-۵۴۲-۵۷۷ نانومتر را تولید می کند در مقاطع مختلف پوستی ۱۰-۲ سانتی متر مربع یا بیشتر نفوذ کرده و باعث جذب اکسی هموگلوبین و از بین رفتن خونریزی می شود.

از لیزر نوع KTP-Diod-Alexanrite-ND-YAG نیز در درمان ضایعات عروقی استفاده می شود.

 

۲- درمان ضایعات پیگمانته و خال و تاتو

اگر ضایعه بدخیم نباشد میتوان از لیزر Q-Swich و YAGوAlexandrite استفاده کرد. لیزر QS با قلم کروموفور در ملانین پوست فرو می رود و با طول موج های مختلفی که قدرت نفوذ متفاوت دارند ضایعات را هدف می گیرد. رنگ های مختلفی که ایجاد می شود بستگی به قدرت ویژه لیزر در بافت دارد. مثلا رنگ سبز و آبی طول موج ۷۵۵ و رنگ قرمز و زرد و پرتغالی طول موج ۵۳۲ نانومتر دارندو نشاندهنده قدرت نفوذ متفاوت است.

 

۳- درمان اسکارهای هیپرتروفیک،کلوئید و شیارهای پوستی

بیشتر  لیزر PDL کاربرد داردو بسیار موثر هم می باشد و بعد از ۲-۱ جلسه اثر درمانی آن ظاهر می شود. لیزر PDL با طول موج های مختلف روی اسکارها و شیارها فرو رفته و آنها را ترمیم می کند. در این ضایعات علاوه بر لیزر ممکن است تزریق کورتیکوستروئید و ۵- فلوراسیل داخل ضایعه نیز الزامی باشد.

 

۴- از بین بردن موهای زائد با لیزر

لیزر IPL با طول موج ۱۲۰۰-۶۰۰ نانومتر کاربرد دارد . لیزر با قدرت نفوذ بالا و اشعه مادون قرمز روی اپیتلیوم فولیکول و شفت مو در ملانین پوست اثر کرده و عمل می کند.

لیزر LP-YAG  با طول موج ۸۰۶۴ نانومتر و لیزر Ruby با طول موج ۸۰۰ نانو متر هم کاربرد دارد.

 

۵- باز سازی پوست با لیزر

روی ضایعات فاسیال، بدخیمی ها و اسکارهای آتروفیک و اختلالات رنگی پوست لیزر Ablative اثر دارد.این نوع لیزر و لیزر CO2-Na YAG و اربیوم با امواج مادون قرمز و انرژی بالا و طول موج ۱۵۰۰-۱۰۰۰ نانومتر و طیف مغناطیسی بدون ایجاد سائیدگی بر روی زخم لایه اپیدرم پوست را بازسازی می کنند و دور ضایعه را هم تا حدودی ترمیم می کنند.

لیزر Ablative در درمان BCC و بیماری بوون و سلولیت آکتینیک اثر فوق العاده دارد. همچنین در درمان ضایعات خوش خیم مثل زگیل- هیپر پلازی غدد سباسه- کراتوز سبورئیک- تریکو اپیتلیوما- گزانتلاسما و سیرینگوماتا نیز موثر است.

 

نتیجه

لیزر در علم درماتولوژی انقلاب بزرگی ایجاد کرده چنانچه با اثرات فوق العاده خود اعجاب همگان را برانگیخته است. مهم این است که ما با این پدیده در پوست آشنا شویم و از اثرات مهم و موثر آن روی پوست آگاهی داشته باشیم.

پاسخ دهید