معماری

لیشمانیازیس Leishmaniasis

لیشمانیا یک انگل اجباری داخل سلولی دو میزبانه بوده و به فرم جلدی آن سالک یا زخم شرقی یا دمل بغدادی گفته می شود .

دو شکل شایع سالک در آسیا ( و از جمله ایران ) عبارتند از:

سالک مرطوب

سالک خشک

سالک مرطوب یا روستائی

این شکل بیماری در اثر آلودگی به L.Tropica Major  بوسیله نیش پشه خاکی ماده ( از خانواده فلبوتوموس ) بوجود می آید و در روستاها شایعتر است . مخزن اصلی این نوع انگل جوندگان وحشی است . بیماری پس از یک دوره کمون ۴-۱ هفته ای با یک ندول در محل نیش پشه شروع و پس از چند هفته قسمت مرکزی آن زخمی و ترشح دار می شود و پاپولهای ریزی پیرامون زخم را فرا میگیرند در قسمت عمقی زخم ممکن است یک یا چند ندول قابل لمس وجود داشته باشد . در این نوع ضایعه بدون درد بوده و قطر آن به ۵/۰ تا ۲ سانتی متر و گاهاً cm5 می رسد و پس از بهبودی جوشگاه ( Scar ) مسطح به جا می گذارد.

سالک خشک یا شهری

این نوع از سالک در اثر آلودگی به L.Tropica minor  بروز می کند و معمولا در مناطق شهری شایعتر است و مخزن اصلی آن سگ و انسان است . دوره کمون  بیماری بیش از ۲ ماه ( معمولا بیشتر از یکسال ) بوده و با یک ندول منفرد که رشد بسیار آهسته و بطئی دارد شروع می شود . زخم وترشح در این نوع  ناشایع بوده و نمای ندولی در اطراف ضایعه چندان مشخص و آشکار نیست

تشخیص سالک در موارد آندمیک ساده و براساس خصوصیات بالینی ضایعه بوده ولی در موارد مشکوک میتوان از طریق تهیه اسمیر و رنگ آمیزی گیمسا و یا کشت بر روی محیط NNN ( حدود یک تا دو ماه زمان می برد ) به تشخیص رسید .

 

تدابیر و درمان :

بیش از ۸۰ تا ۹۰% موارد سالک در طی چند ماه بطور خودبخود بهبود می یابد ولی درصورت نیاز به درمان می توان با ترکیبات پنج ظرفیتی آنتیموان مانند .

گلوکانتیم یا مگلومین یا Onhydnis Sudium Sulfide

پنتوستام یا سدیم اسیتوگلوکونات- آمفوتریسین B- کتوکونازول ، ریفامپین ، موضعی ، مترونیدازول ، داروهای ضد مالاریا ،آلوپورینول ، یا بوسیله الکتروکوتر ، جراحی بوسیله کرایو و یا جراحی ترمیمی درمان نمود .

در سالهای اخیر ، ایران در تهیه واکسن سالک به موفقیت های چشمگیری دست یافته و در موارد آندمیک نسبتا مؤثر میباشد .

راههای پیشگیری :

از بین بردن سگهای ولگرد و پشه خاکی .

جلوگیری از گزش پشه خاکی بوسیله پوشاندن بدن و توری پشت پنجره

پوشاندن زخم مبتلابه سالک

تهیه و تزریق واکسن

گاهی به منظور اجتناب از پیدایش اسکار برروی صورت ، تلقیح عمدی بر روی ران انجام می‌شود .

لشمانیوز احشایی یا تب سیاه یا کالا آزار

مشخصات بالینی :

کالا آزار به معنی تب سیاه نام خود را بعلت بروز لکه های ماکولارتیره رنگ پوست در مراحل بعدی بیماری بدست آورده است . این تغییر رنگ از رسوب ملانین ناشی می شود و بیش از همه ، برروی پیشانی و شقیقه ها ، اطراف دهان و روی قسمت میانی شکم مشخص است .

در بدن انسان ، هدف اولیه انگلها ، سیستم رتیکولو آندوتلیال است . بدین ترتیب طحال ، کبد ، مغز استخوان و غدد لنفاوی مورد تهاجم قرار می گیرند . دوره کمون یک الی چهار ماه بطول می انجامد . تبی متناوب که بین ۴۰-۳۹ درجه سانتی گراد متغیر است آغازگر بیماری است که بزرگی کبد و طحال (هپاتواسپلنومگالی ) آگرانولوسیتوز ، کم خونی و کمبود پلاکت ( ترومبوستیوپنی ) را در پی دارد . با پیشرفت بیماری ، لرز ، تب ، لاغری مفرط ، کاهش وزن ، ضعف ، خونریزی از بینی (اپیستاکسی ) و پورپورا نیز عارض می شوند .

حساس بودن به عفونت ثانویه می تواند سبب بروز عفونت ریوی و گوارشی ، اولسراسیون های دهانی و فوت بیمار را به فاصله دوسال پس از شروع بیمار بدنبال دارد .

 

 

گال SCABIES    جرب

 

عامل این بیماری نوعی مایت به نام سارکوپتس اسکابئی (Sarcoptes scabiee) نوع انسانی است که انگل اجباری انسان است . این انگل داخل اپیدرم به حفر تونل یا بارو اقدام می کند. انگل ماده پس از لقاح به تخم گذاری داخل بارو مشغول می شود. تخم ها و مدفوع انگل در پشت انگل ماده داخل بارو تجمع میابد. طول عمر انگل ماده ۶-۴ هفته می باشد. لاروها

۴-۳ روز بعد از تخم خارج شده و بارو را ترک می کنند و به سطح پوست می آیند و شروع به ایجاد باروهای کوچک و حفره مانند می کنند . بعد از چند  بار دگردیسی انگل بالغ نر و ماده ایجاد و سیکل تولید مثل تکرار می شود.

 

اپیدمیولوژی :

گال در تمام گروه های سنی و در دوجنس بطور مساوی بروز می کند ایجاد آلودگی از طریق جنسی و در گروه های خانوادگی از راه غیر جنسی شایع صورت می گیرد

 

تظاهرات بالینی:

در بزرگسالان دورۀ کمون گال ۴-۳ هفته است

۱- خارش مهمترین یافتۀ بالینی است که در شب و محیط گرم شدت بیشتری می یابد

۲- ضایعات چند شکلی ویژگی خاص بیمار بوده

۳- علامت پاتوگنومیک بیماری وجود باروها می باشد که به طول ۱۵-۲ میلی متر به صورت خط مستقیم یا منحنی یا به شکل حرف S قرار دارند. کانال ها برنگ صورتی سفید یا تیره می باشند و مختصری برآمده اند.

۴- معمولا” محل باروها بر روی مچ و کنارۀ دست ها و پا ها ، فواصل بین انگشتان ، آلت تناسلی مردان نواحی سرین ، اسکرتوم ، زیر بغل و پستان ها قرار دارد. در کودکان خردسال در کف دست و پا مشاهده می شود. غالبا” وزیکول ها و پوسچول ها در کف دست و پای شیر خواران بروز می کند.

۵- پاپول های خارش دار به علت واکنش افزایش حساسیت در اطراف آگزیلا ، نواحی دو آرئول خصوصا” بر روی نواحی دورناف ، کفل و ران ها ایجاد می شود.

 

اشکال ویژۀ گال:

۱- گال شیر خواران

۲- گال سالمندان

۳- گال دلمه دار(نروژی)

 

 

تشخیص:

وجود تظاهرات بالینی بیمار و ابتلا ی چند نفر از یک جمع می تواند کلید تشخیص باشد ولی تشخیص قطعی گال با بررسی میکروسکوپی و شناسایی مایت ، تخم یا مدفوع آن انجام می گیرد. روش های توصیه شده شامل تراشیدن پوست بخصوص زیر ناخن ها ،انگشتان دست و کشف مایت ، در انتهای بارو می باشد.

 

درمان:

داروهای ضد گال موضعی : انتخاب نوع داروهای ضد گال باید بر اساس تأثیر دارو و سمیت بالقوه آن ، وضعیت ضایعات اگزمایی ثانویه و سن بیمار صورت پذیرد.

 

۱- بنزیل بنزوات : به تنهایی یا همراه سولیرام بکار می رود.

طریقۀ مصرف: یک بار مصرف دارو و بکار بردن مجدد دارو به فاصلۀ ۱۰ دقیقه پس از مصرف اولیه یا ۲ بار مصرف دارو ، با فاصلۀ ۲۴ ساعت ، یک هفته یا دو هفته . دارو می بایستی ۲۴ ساعت پس از مالیدن به بدن  شستشو داده شود. و ملحفه های رختخواب تعویض گردد.

 

۲- پرمترین ۵% : ۱۲-۸ ساعت پس از مالیدن شسته شود

۳- لیندان : ۶ ساعت پس از مالیدن به بدن شسته شود و یک هفته بعد تکرار گردد. زیر ۵ سال و افراد باردار استفاده نشود.)

۴- کرم کردتامیتون : ۵-۲ روز متوالی و هر بار ۲۴ ساعت روی پوست بماند.

۵- لوسیون ایورمکتین ۸% : در کودکان زیر ۵ سال و زمان بارداری استفاده نشود

 

توجه : درمان بایستی برای همۀ افراد خانواده بدون توجه به وجود یا فقدان تظاهرات بالینی همزمان انجام شود.

آموزش های پرستاری:

۱- تمام افراد خانواده و دوستان در تماس بتیستی همزمان درمان شوند.

۲- بعد از ۲۴ ساعت از درمان احتمال انتقال آلودگی از بین می رود.

۳- ناخن های بیمار کوتاه شود.

۴- به بیماران آموزش دهید که خارش ممکن است تا ۲ هفته بعد از درمان باقی بماند. لذا به صرف باقی ماندن آن مریض نباید خودسرانه درمان راتکرار کند.

۵- تمام بیماران یک هفته بعد از درمان مجددا تحت معاینه قرار گیرند.

۶ –به بیمار آموزش دهید که شرط موفقیت درمان این است که دارو را به تمام سطح پوست بمالد.

پاسخ دهید