معماری
ملانوما

ملانوما (علائم و نشانه ها،درمان)

ملانوما یکی از انواع خطرناك سرطان پوست است. در امريكا سالیانه بیش از 53600 نفر به اين بيماري مبتلا می­شوند. در قسمت هايي از جهان بخصوص دركشورهاي غربی، ملانوما بیشتر از سایر مناطق بوده و آمار­ها نشان می­دهد سن افراد مبتلا به ملانوما بالای 30سال می­باشد. اين کتابچه­ به منظور کمک به افراد مبتلا به ملانوما، خانواده و دوستان آنها براي درک بهتر بیماری نوشته شده است. در این کتابچه­ در مورد عوامل خطر بیماری ( ريسك فاكتورها)، پیشگیری، علائم، تشخیص، مراقبت و درمان توسط خود شخص، اطلاعاتي ارائه می­شود. همچنين در مورد تدابیر و منابع حمایتی اطلاعاتی ارائه داده شده و کمک می شود تا افراد از عهده بیماری خود، برآیند.

این كتابچه اطلاعات بیشتری درباره ملانوما بیان می­کند. محققين درباره علل و راه های نوين پيشگيري، تشخیص و درمان ملانوما، موارد جديدي را کشف كرده و نتايج این تحقیقات در مبتلايان به ملانوما براي هدايت بسوی زندگی بهتر و كاهش عوارض ناشی از بیماری ،كمك كننده مي باشد.
ملانوما چیست؟

ملانوما نوعی سرطان پوست بوده و اغلب در سلول هایی از پوست به نام ملانوسيت شروع می­شود. برای درک بهتر ملانوما لازم است اطلاعات بیشتری درباره ملانوسيت و وظایف آنها، رشد و چگونگی سرطانی شدن آنها كسب نماييم.

ملانوسيت

وظايف پوست

پوست بزرگترین عضو بدن می­باشد. پوست بدن را در مقابل گرما، نور خورشید، صدمات و عفونت محافظت نموده و حرارت، تعرق، چربی و ویتامین D لازم بدن را تنظیم می­کند. پوست دو لایه اصلي به نام هاي اپیدرم و درم دارد.

اپیدرم تقریباً در سطحی از پوست که اسکواموس ناميده مي شود، گسترده شده است. سلول های گرد که بازال ­سل نامیده می­شوند در زیر سلول های اسكواموس قرار دارند. همچنين قسمت زيرين اپیدرم حاوي ملانوسيت است.
درم حاوي عروق خونی، عروق لنفاوي، فولیکول هاي مو و غدد می­باشد. تعدادی از این غدد ،تعرق لازم برای تنظیم حرارت بدن را تامین می­کنند. سایر غدد، سبوم( نوعي چربی و ماده روغنی) توليد مي كنند که برای محافظت از خشکی پوست لازم است. عرق و سبوم توسط

مجراهای باریکی بنام منفذ ،به پوست می­رسند.

ملانوسیت­ها و خال ها

ملانوسيت­ها ملانین توليد مي كنند.ملانين رنگدانه اي است كه به پوست رنگ طبيعي مي دهد. زمانی که پوست در مقابل نورآفتاب قرار می­گیرد ملانین­ها زیاد شده و عامل تیرگی یا سوختگی پوست می­شوند. گاهي اوقات دسته­ای از ملانوسيت­ها توسط بافتی که رشد غیر سرطانی دارد و خال ناميده مي شود، احاطه می­شود. خال ها اکثرا طبيعي هستند. اکثر مردم بین 40-10 خال دارند. خال ها ممکن است صورتی، قهوه­ای یا به رنگ های دیگری باشند و خیلی نزدیک به رنگ پوست افراد می­باشند.

افرادی که پوست تیره دارند اغلب خال های تیره دارند. خال ها مسطح یا برجسته بوده و گرد، بیضی یا به اندازه نوک مداد مي باشند. آنها ممكن است مادرزادی بوده و یا بعد از 40 سالگی ظاهر شوند. خال ها در افراد مسن کم رنگ تر می­شوند. خال های برداشته شده توسط جراحی ،عود نمی­کنند.

سرطان چيست؟

سرطان در سلول ها آغاز می­شود و ساختمان تشکیل دهنده سلول ها، بافت ها مي باشند. بافت ها اعضاي بدن را تشكيل مي دهند. بطور معمول رشد و تقسیم سلول ها، سلول های جدید مورد نیاز بدن را تشكيل مي دهد. زمانی که رشد سلول پایان یافت ، سلول می­میرد و سلول جدیدی جایگزین آن می­گردد. گاهي اوقات این جریان معكوس گرديده و سلول های جدید زمانی تشکیل می­شوند که نیازی به آنها نبوده و سلول های قديمي از بين نرفته اند. این سلول های اضافی تشكيل توده بافتي بنام تومور يا رشد بي رويه را تشکیل می دهند. همه تومورها سرطانی نبوده و خوش خیم یا بد خیم مي باشند.

مشخصات تومورهای خوش خيم

ندرتاً زندگي افراد را به مخاطره مي اندازند.
اغلب اين تومورها برداشته شده و بندرت رشد مجدد می­کنند (عود نمي كنند).
سلول های تومور هاي خوش خيم ،در بافت های اطراف خود یا سایر قسمت­ها ي بدن پخش نمي شوند .

مشخصات تومورهای بدخیم

عموما بسيار خطرناك بوده و زندگي فرد را به خطر مي اندازند.
معمولا اين تومورها برداشته شده اما رشد مجدد می­کنند (عود مي كنند).
سلول های تومورهای بدخیم اعضا و بافت هاي نزدیک بدن را مورد تهاجم قرار می­دهند. هم چنين سلول های سرطانی از تومورجدا شده و وارد سیستم خونی و لنفاتيك می­شوند. این زمانی است که سلول های سرطانی از کانون اصلی( تومور اوليه) پخش شده و تومورهای جديدي در سایر اعضا بدن ،بوجود مي آورند. انتشار و گسترش سرطان متاستاز ناميده مي شود. انواع مختلف سرطان ها ،تمایل به انتشار در سایر نقاط بدن دارند.

ملانوما
ملانوما چيست ؟

ملانوما زمانی رخ می­دهد که ملانوسيت‌ها ( رنگدانه هاي پوستي ) دچار بدخیمي می­شوند. اغلب رنگدانه­ها در پوست قرار دارند و هنگامي که منشا ملانوما از پوست باشد ملانومای پوستی نامیده می­شود. همچنين ملانوما ممكن است در چشم (ملانومای چشمی یا داخل چشمی) رخ دهد. ندرتا ملانوما ممكن است در پرده های مغز، عقده هاي لنفاوي، دستگاه گوارش یا سایر نواحي حاوي ملانوسيت ، بوجود آید. ملانومایی که در سایر مناطق بدن به غير از پوست ، بوجود می­آید در این كتابچه آورده نشده اند. ملانوما یکی از شایعترین سرطان های شناخته شده مي باشد. احتمال پیشرفت سرطان با افزایش سن زیادمي شود اما این بیماری ،همه سنین را تحت تأثیر قرار می­دهد و در هر پوستی بوجود می­آید. در مردها ملانوما اکثراً در تنه، روی سر یا گردن بوجود می­آید. در زنان اغلب در اندام های تحتانی بوجود می­آید. ملانوما در افراد با پوست تيره کمتر است. در افراد سیاه پوست اغلب در زیر ناخن یا انگشتان پا و یا کف دست و پا بوجود می­آید. در صورت پيشرفت ملانوما ،سلول های سرطانی ممكن است در عقده های لنفاوي نزدیک بافت دیده شوند. گروهي ازعقده هاي لنفاوي ممكن است در سراسر بدن گسترش یابند. عقده هاي لنفاوي باکتری ها، سلول های سرطانی یا مواد مضر موجود در سیستم لنفاتيك را بدام مي اندازند. در صورت انتشار سرطان به عقده هاي لنفاوي ، سرطان در ساير قسمت­های بدن همانند کبد ، شش یا مغز نيز گسترش یافته است. درچنين مواردي سلول هاي توموري جديد، هنوز سلول هاي ملانوما بوده و به اين بيماري ملانوماي متاستاتیک گفته می­شود که شش ها، مغز و کبد را درگير نموده است.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به ملانوما قرار دارند (ريسك فاكتورها)؟

علل بروز ملانوما مشخص نيست . پزشکان بندرت می­توانند بيان كنند که چرا یک فرد به ملانوما مبتلا می­شود ولی فرد دیگر مبتلا نمی­شود. هر چند نتایج مطالعات نشان دهنده اين امر است که افراد با عوامل خطر خاص، خیلی بیشتر از ساير افراد مبتلا می­شوند. عوامل خطر مشخصي برای ابتلا فرد وجود ندارد .هنوز هم افراد زیادی بدون داشتن ریسک فاکتور هاي شناخته شده، به این بیماری مبتلا می­شوند.

عوامل خطر ملانوما

خال هاي ديس پلاستيك: اين خال ها نسبت به خال هاي معمولي احتمال بيشتري براي سرطاني شدن دارند و تعداد زيادي از افراد ،اين خال های غیر عادی را دارا مي باشند. خطر بروز ملانوما در افرادی که تعداد زیادی خال های دیس­پلاستيك دارند، بيشتر است. این خطر مخصوصاً در افرادی که تاریخچه فامیلی خال هاي ديسپلاستيك و يا ملانوما دارند، زیاد است.
زیاد بودن تعداد خال هاي معمولي (بیش از 50 عدد) خطر بروز ملانوما را افزایش می­دهد.
پوست­های روشن: ملانوما در افراد با پوست روشن یا افرادی که دچار آفتاب سوختگي شده و يا افراد داراي کک و مک­، زیاد ديده ميشود.(این افراد اغلب موهای روشن و قرمز و چشمان آبی دارند). سفید پوستان بیشتر از سیاه پوستان به ملانوما مبتلا می­شوند زیرا پوست­های روشن خیلی در برابر آفتاب صدمه می­بیند.
تاریخچه شخصی ابتلا به ملانوما یا سرطان پوست: افرادی که تحت درمان ملانوما قرار دارند، خطر بيشتري براي ابتلا به ملانومای ثانویه­ دارند. افرادی که دارای یک یا چند سرطان پوستی مي باشند (بازال سل کارسينوما یا اسكواموس كارسينوما) در معرض خطر بيشتر ابتلا به ملانوما قرار دارند. .
تاریخچه فامیلی ابتلا به ملانوما : گاهي اوقات ملانوما فاميلي بوده و داشتن دو یا چند اعضا خانواده مبتلا ، عامل خطر به حساب می­آید. بیشتر از 10% افراد مبتلا به ملانوما ، حداقل یک فرد مبتلا در فامیل خود دارند. زمانی که ملانوما در یکي از اعضاي خانواده بوجود می­آید، همه افراد باید بطور منظم، توسط پزشك كنترل شوند.
تضعیف سیستم ایمنی: افرادی که سیستم ایمنی آنان توسط سرطان هاي معين ، داروهاي دريافتي بدنبال پيوند عضو و ابتلا به ويروس ايدز تضعیف شده است ،درمعرض خطر بيشتر ابتلا به بيماري قرار دارند.
آفتاب سوختگی هاي شديد و تاول زننده: افرادی که دچار حداقل یک آفتاب سوختگی در زمان کودکی یا نوجوانی شده اند ، ْدر معرض ابتلا به ملانوما هستند . لذا پزشكان به والدین پیشنهاد می­کنند تا پوست بچه­ها را از تماس غير ضروري با آفتاب محافظت نمایند. چنين حفاظت هايي، خطر ابتلا به ملانوما در آینده را کاهش می­دهد. همچنين آفتاب سوختگی بزرگسالان، یکی از عوامل خطر بروز ملانوما است.
اشعه ماورا بنفش( اولتراويوله) : رابطه مستقیمی بین ابتلا به ملانوما با طول مدت زماني که فرد در مقابل اشعه خورشید قرار گرفته ، وجود دارد. این بیماری هم چنين در افرادی که اشعه ماورا بنفش بیشتری دریافت می­کنند ،زیاد است. اشعه ماورا بنفش خورشيد، باعث پيري زودرس پوست و صدمه پوستي شده و اين امر موجب بروز ملانوما مي شود. اشعه ماورا بنفش مصنوعی مانند نور لامپ­ها ، به پوست صدمه زده و خطر ملانوما را افزایش می­دهند. پزشكان توصیه می­کنند که مردم کمتر در مقابل اشعه ماورا بنفش طبيعي (نور خورشيد) قرارگرفته و از تماس با اشعه هاي ماورا بنفش مصنوعی دوری کنند.

پزشكان گام هاي زيرين را براي پيشگيري و كاهش خطر ملانوماي ناشي از اشعه ماوراي بنفش خورشيد توصيه مي كنند:

تا حد امکان ، از قرار گرفتن در معرض نور خورشید در وسط روز (از ساعت 10 صبح لغايت 4 بعد از ظهر).، زمانی که طول سایه شما كوتاه تر از خودتان مي باشد، جلوگيري نماييد ، بياد داشته باشید که بايستي خودتان را از نور آفتاب محافظت نمایید.
اگر الزاما بايستي در معرض نور آفتاب باشيد ،از لباس آستین بلند، شلوار بلند و کلاه با لبه پهن استفاده کنید.
خودتان را با پوشیدن لباسهای رنگ روشن یا انداختن نورگیر شيشه ماشین، از آفتاب محافظت کنید.
خودتان را از انعکاس اشعه ماورا بنفش ناشي از شن، آب، برف و یخ محافظت نمایید.
برای کمک به محافظت پوست از لوسیون ها، کرم ها و یا ژل­های ضد آفتاب استفاده کنید .اغلب پزشکان معتقدند کرم های ضد آفتاب در پيشگيري از ابتلا به ملانوما، موثر مي باشند خصوصاً کرم های ضد آفتابي كه نور ماورا بنفش خورشيد را منعکس، جذب یا پراکنده می­کنند. اين محصولات با برچسب­های محافظت کننده مشخص می­شوند. قدرت محافظتی کرم ها به عامل SPF( فاكتور حفاظتي) بستگی دارد و SPF بالا قدرت محافظتی بیشتري دارد.کرم های ضد آفتاب با SPF 11-2 کمترین قدرت محافظتی را داشته و کرم هایی که SPF 29-11 دارند قدرت محافظتی متوسط دارند. کرم هایی که SPF بیشتر از 30 دارند بیشترین قدرت محافظتی را دارند.
استفاده از عینک­هایی که حاوي لنز هاي جاذب اشعه ماورابنفش خورشيد مي باشند. برچسب مربوط به عينك ها، بايستي نشانگر بلوكه كردن حداقل 99% اشعه ها توسط لنز ها باشد. عینک­ها بايستي چشم ها و هم چنين پوست اطراف چشم را محافظت نمايند.

افرادی نگران پیشرفت ملانوما ، باید با پزشک خود در مورد بیماری، نشانه هاي قابل گزارش و برنامه هاي مناسب كنترل،گفتگو کنند. توصيه هاي پزشکان بر اساس تاریخچه فردی وخانوادگي شخص ، تاریخچه پزشکی و ساير عوامل مي باشد.

علائم و نشانه­ها

اغلب اولین علامت ملانوما ،تغییر در شکل، اندازه و رنگ در خال موجود است . اکثر ملانوماها یک حاشيه سیاه یا آبي متمايل به سياه دارند. ملانوما هم چنين به شكل خال هاي جدید سياه ، غير طبيعي و با ظاهر بدشكل ظاهر می­شود. اگر سوال ويا نگرانی در مورد خال هاي روي پوست خود داشته باشید ،بایستي به پزشک مراجعه کنید. استفاده از عکس ها مفيد مي باشد ولي جايگزين مراجعه به پزشك نمي شود. به ياد داشتن ABCD در جستجو و بررسي خال ها كمك كننده است:

Asmmetry قرينه بودن – شكل يك نيمه خال با نيمه ديگر سازگار نيست.

Border لبه – لبه ها ي بيروني اغلب داراي برآمدگي هاي تيز بوده و دندانه دار، لكه دار و نامنظم مي باشند. رنگدانه ها ممكن است در پوست اطراف پخش شده باشند.

Color رنگ- رنگ ملانوما ها متغير بوده و رنگ هاي سياه، قهوه اي و خرمايي ممكن است ظاهر شود. همچنين نواحي ، خاكستري ، سفيد، صورتي متمايل به قرمز يا آبي هم ديده مي شود.

Diameter قطر- تغييرات در اندازه وجود دارد كه اغلب به صورت افزايش اندازه است. اندازه آن بزرگتر از4/1 اينچ يا 5 ميلي متر است

ملانوما از نظر شكل ظاهري خيلي متفاوت است. اغلب آنها تمام اشكال ABCD را دارند.

در مواردي هم تغييرات يا موارد غير طبيعي ، يك الي دو مورد از اشكال ABCD را نشان مي دهند.

ملانوما در مرحله اولیه با تغییرات در خال موجود دیده می­شود، برای مثال زمانی که ناحيه سیاه رنگ جدیدی شكل مي گيرد. خارش خال نيز از نشانه هاي شايع ملانوماي اوليه است. در بیشتر ملانوما هاي پیشرفته ، کیفیت و قوام خال تغییر می­کند برای مثال سفت شده و حجيم مي شود و از خال هاي معمولي متفاوت به نظر ميرسد. اکثر تومورهای پیشرفته خارش، التهاب و خونریزی دارند ولي معمولاً ملانوماها درد ندارند.

اغلب معاینه پوستی ،قسمتی از كنترل روتين و عادي كاركنان بهداشتي است. افراد باید پوست خود از نظر رشد جديد و دیگر تغییرات صورت گرفته، کنترل کنند. هر گونه تغییرات پوستی مانند تغییر در خال ها ،بايستي به طريق صحيح ،به كاركنان بهداشتي گزارش شود. ممكن است فرد به یک متخصص پوست ارجاع گردد.

اگر ملانوما زود تشخیص داده شده و شروع درمان در صورت وجود تومور کوچک و عدم درگيري قسمت های عمقی پوست ، صورت پذيرد، بيماري قابل درمان است. برخلاف انتظار، اگر ملانوما در مراحل اوليه برداشته نشود سلول های سرطانی ممكن است از سطح پوست مهاجرت کرده و بافت های سالم اطراف را گرفتار سازند. زمانی که ملانوما ضخيم و عمیق شد ، بیماری به سایر نقاط بدن انتشار یافته و کنترل آن مشکل خواهد بود. افرادی که سابقه ابتلا به ملانوما را دارند در معرض خطر زیاد ابتلا به ملانومای جدید قرار دارند. افرادي كه به هردليل در معرض خطر قرار دارند ، بایستي پوست خود را بطور منظم کنترل نموده و معاینات پوستی منظم توسط كاركنان بهداشتي را انجام دهند.

خال های دیس­پلاستیک

بعضی از افراد خال های غیر طبیعی خاصي دارند. بنظر می­رسد آنها شبیه خال های طبيعي مي باشند که تمایل به بدخیم شدن دارند. بسياري از افراد با خال های دیس پلاستیک، اين خال هاي غير طبيعي را هم دارا مي باشند. هم چنين اغلب مردم تعداد زيادي از خال های دیس­پلاستیک را دارا مي باشند. اين خال ها بايستي بطور منظم از نظر هرگونه تغييرات توسط خود افراد و كاركنان بهداشتي كنترل گردند. این خال ها اغلب شبیه ملانوما به نظر مي رسند. متخصصين پوست بهترين افراد براي تصميم گيري در مورد اين خال هاي غير طبيعي مي باشند

( اين كه اين خال ها تحت كنترل قرار بگيرند يا برداشته شوند ويا از نظر سرطان كنترل گردند).

در اغلب موارد برخي از افراد خانواده ها ، تعداد زيادي از اين خـال ها را دارا بوده و تعدادي هم ملانوما دارند. اعضاي خانواده اين افراد، در معرض خطر زیاد ابتلا به ملانوما مي باشند. اغلب پزشکان توصیه می­کنند که براي شناسايي زودرس هرگونه مشكل، برنامه كنترل منظم (هر 6-3 ماه ) داشته باشند. پزشکان برای نشان دادن تغییرات رخ داده ،عکس هایی از پوست شخص مي گيرند.

تشخیص

در صورت مشكوك شدن پزشك به ملانوما ، بیمار بيوپسي خواهد شد. بيوپسي تنها راه تشخیص بیماری است. در بيوپسي پزشک سعی می­کند همه ناحيه بزرگ شده مشكوك را بردارد که به آن بيوپسي برشي گفته می­شود. اگر ناحيه رشد یافته خيلي بزرگ بوده و برداشتن همه آنها امكان پذير نباشد، پزشک نمونه برداري از بافت را انجام مي دهد. منطقه مشکوک به ملانوما هرگز كوتريزه نمی­گردد(سوزانده نمي شود) و موهاي آن زدوده نمي شود . بيوپسي ملانوما معمولا در مطب تحت بیحسي موضعي انجام می­شود. آسيب شناس، بافت را در زیر میکروسکوپ از نظر وجود سلول های سرطانی بررسي می­کند.

سؤالاتی که بيمار در مورد بيوپسي مي تواند از پزشك خود داشته باشد:

* چرا نیاز به بيوپسي دارم؟

* چه مدت طول می­کشد؟ آیا صدمه خواهم دید؟

* آیا تمام تومور برداشته خواهد شد؟

* عوارض جانبی آن كدام است؟

*چه موقع از نتايج با اطلاع خواهم شد؟

*اگر سرطان داشته باشم چه کسی با من در مورد درمان صحبت خواهد كرد و چه موقع ؟

تعيين مرحله بيماري

در تشخیص ملانوما ، پزشك نیازمند دانستن وسعت يا مرحله بيماري ، قبل از طرح ريزي برنامه درماني مي باشد.

تعيين مرحله تومور تلاشي با دقت فراوان، براي اطلاع از ضخامت تومور ،عمق تهاجم پوستي ملانوما و ميزان انتشار آن به عقده هاي لنفاوي نزديك يا سایر مناطق بدن مي باشد. پزشک ممكن است عقده هاي لنفاوي نزدیک به بافت را از نظر کنترل وجود سلول های سرطانی بردارد ( اين جراحي اغلب به عنوان قسمتي از درمان در نظر گرفته مي شود زيرا برداشتن عقده هاي لنفاوي سرطاني به كنترل بيماري كمك مي كند). هم چنين پزشکان معاینات بدني را به دقت انجام داده و اگر تومور ضخيم باشد عكس برداري از قفسه سينه ،آزمايشات خونی و اسکن کبد، مغز و استخوان ها انچام مي گيرد.

تعيين مرحله ملانوما

مرحله صفر : سلول های ملانوما فقط در لايه هاي بيروني سلول هاي پوستي مي باشند و به بافت های زیرين گسترش نیافته اند.
مرحلهI : تومور خيلي ظريف مي باشد.

تومور كمتر از يك ميلي متر ضخامت داردلايه بيروني پوست صدمه دیده است ( مرحله تشكيل زخم).
تومور بين 1-2 ميلي متر ضخامت دارد و هيچ زخمي وجود ندارد.

سلول هاي ملانوما به عقده هاي لنفاوي اطراف انتشار پيدا نکرده اند.

مرحله II : تومور حداقل يك ميلي متر ضخامت دارد.

تومور بين 1-2 ميلي متر ضخامت دارد و زخم دیده می­شود.
تومور بیش از 2 ميلي متر ضخامت دارد و ممكن است زخم دیده

شود .

سلول های ملانوما به عقده هاي لنفاوي اطراف انتشار پيدا نكرده اند

مرحلهIII : سلول های ملانوما به بافت هاي اطراف انتشار پيدا كرده اند.

سلول های ملانوما به یک یا بيشتر عقده هاي لنفاوي نزدیک

انتشار پيدا کرده اند.

يا سلول های ملانوما تنها به بافت بیرون تومور اصلي ،گسترش

یافته اند و به ساير عقده هاي لنفاوي انتشار پيدا نكرده اند.

مرحله IV : سلول های ملانوما به سايراندام ها، عقده هاي لنفاوي و يا پوست نواحي دور از تومور اصلي ،انتشار پيدا نمود ه اند.
عود كننده: عود بیماری به اين معنا ست که سرطان بعد از انجام درمان ها، مجددا در همان محل اصلی یا دیگر نواحي تظاهر پیدا نموده اند.

درمان

پزشکان درمان هاي انتخابي را توضيح داده و نتايج مورد انتظار از هر روش درماني را بطور كامل براي شما توصيف مي كنند. پزشك و بیمار برای پیشرفت برنامه درماني،بصورتي كه نیاز هاي بیمار برطرف گردد با همديگر همكاری مي کنند. درمان ملانوما بستگی به وسعت بیماری، سن بیمار، سلامت عمومی و سایر عوامل دارد. افراد مبتلا به ملانوما اغلب توسط یک تیم متخصص درمان می­شوند . تیم درماني شامل متخصص پوست، جراح، انکولوژیست، راديوتراپيست و نهايتا جراح پلاستیک است.

آماده سازي بيماران برای درمان

افراد مبتلا به ملانوما اغلب خواهان مشاركت فعال در مراقبت های پزشكي خود مي باشند. آنها می­خواهند همه چیز را درباره بیماری و درمان هاي انتخابي خود بدانند. هر چند که در مواردي، شوك و تنش ناشي از تشخیص ملانوما براي بيمار مشکل ساز مي باشد .بيماران قبل از ملاقات با پزشكان ، فهرستي از سؤالات تهیه می­کنند. در این ملاقات ها بیمار برای یادآوری از ضبط صوت می­تواند استفاده کرده و یا یادداشت برداري کند. تعدادی هم تمایل دارند که اعضای خانواده یا دوستان آنها برای شرکت در بحث یا گوش دادن، حضور داشته باشند.

سؤالاتی که معمولا فرد قبل از شروع درمان دارد:

* تشخیص بيماري من چیست؟

* بيماري در كدام مرحله است؟

* درمان هاي انتخابي كدام است؟ کدام را توصیه می­کنید؟و چرا؟

* مزایای هر کدام از این درمان ها كدام است؟

* خطرات و عوارض جانبی هر كدام از اين درمان ها چيست؟

* بعد از جراحی چه احساسی خواهم داشت؟

* اگر درد داشته باشم ، چگونه کنترل خواهد شد؟

* آیا بعد از جراحی ،به درمان های بيشتري نیاز خواهم داشت؟

* آیا جاي زخم باقي خواهد ماند؟ آیا نیاز به پيوند پوستی يا جراحی پلاستیک خواهم داشت؟

* هزینه درمان چقدر خواهد بود؟

* آیا درمان روی فعالیت های عادی زندگي تأثیر خواهد گذاشت؟ در اين صورت تا چه مدت تاثير خواهد داشت؟

* چند مرتبه نیاز به کنترل خواهم داشت؟

افراد نیاز ندارند که همه سؤالات خود را در یک زمان بپرسند. آنها می­توانند سؤالاتی از پزشك ،برای افزایش اطلاعات در مورد روش هاي درماني كه برای آنان روشن نیست، داشته باشند.

روش های درماني ملانوما

فرد مبتلا ممكن است تحت درمان جراحی، شیمی درمانی، درمان بیولوژیک، رادیوتراپی و یا ترکیبی از این درمان ها قرار گيرد. در هر مرحله از بيماري ،فرد ممكن است تحت درمان براي كنترل درد و ساير نشانه هاي سرطان ، برطرف نمودن عوارض جانبی درمان و هم چنين مشكلات روحی و روانی قرار گيرد. این نوع درمان تحت عنوان مراقبت و درمان علامتي، مراقبت حمايتي يا مراقبت تسكيني ناميده مي شود. پزشك بهترین فرد برای توصيف انواع درمان هاي انتخابي و توصيف نتايج مورد انتظار از درمان می­باشد. بیمار ممكن است خواستار گفتگو با پزشك در مورد مشاركت در مطالعات پژوهشي مرتبط با شيوه هاي نوين درماني باشد.

جراحی

جراحی يكي از شيوه هاي درماني متداول ملانوما است. جراح، تومور و تعدادی از بافت های اطراف آن را بر می­دارد. این شيوه درماني ، احتمال خروج و انتشار سلول های سرطانی از ناحيه خود را کاهش می­دهد. عمق و وسعت نواحي اطراف پوست كه بايستي برداشته شود، بستگي به ضخامت ملانوما و وسعت تهاجم پوستي دارد.

* اگر ملانوما خيلي کوچک و ظريف باشد جراح اقدام به برداشتن كلي ملانوما نموده و نیازي به جراحی ثانویه نیست.

* اگر ملانوما توسط بيوپسي بصورت كامل برداشته نشود، جراح باقيمانده تومور را برمی­دارد. اغلب اوقات، پزشک برای اطمینان از برداشته شدن همه ملانوما، قسمتی از بافت های سالم اطراف تومور را نیز بر می­دارد. در اغلب موارد ، اين اقدام ضروري است، حتي اگر ملانوما ظريف باشد. اگر ملانوما ضخيم باشد، پزشك نیاز به برداشتن بافت های اطراف بيشتري دارد. در صورتي كه منطقه وسیعی از بافت برداشته شده باشد، جراح ممكن است عمل پيوند (گرافت ) پوستی را انجام دهد. در این شيوه پزشک از پوست سایر قسمت های بدن برای جایگزینی پوست برداشته شده ،استفاده می­کند.

عقده هاي لنفاوي نزديك تومور نيز ممكن است به علت انتشار سرطان از طريق سيستم لنفاتيك برداشته شوند. در صورتي كه آزمايشات آسيب شناسي نشان دهنده وجود سلول های سرطانی در عقده هاي لنفاوي باشد، به اين معناست كه بیماری به سایر نقاط بدن گسترش یافته است. دو روش مورد استفاده براي برداشتن عقده هاي لنفاوي عبارت است از:

* بیوپسي عقده لنفاوي شاهد: بعد از بيوپسي ملانوما و قبل از انجام برش وسيع تومور ،انجام می­شود. یک ماده رادیواکتیو در نزدیکي ملانوما تزریق شده و جراح حرکت ماده را در صفحه کامپیوتر دنبال می­کند. اولین عقده هاي لنفاوي كه ماده را بخود جذب نمايند ، بعنوان عقده هاي شاهد در نظر گرفته می­شوند. جراح برای کنترل از نظر سلول های سرطانی، اقدام به برداشتن عقده هاي لنفاوي شاهد مي كند. در صورت وجود سلول هاي سرطاني، جراح اقدام به برداشتن باقيمانده عقده هاي لنفاوي ناحيه نموده و در صورتي كه عقده هاي لنفاوي حاوي سلول سرطانی نباشد نیازي به برداشتن عقده هاي لنفاوي اضافی نیست.

* برداشتن عقده هاي لنفاوي: جراح تمام عقده هاي لنفاوي موجود در ناحيه ملانوما را برمي دارد.

درمان کمکي دارویی بعد از جراحی، برای نابود كردن سلول های سرطاني باقیمانده داده می­شود. بیمار ممكن است درمان بیولوژیک دریافت کند. عموما جراحی برای كنترل ملانوماي انتشار يافته در ساير قسمت هاي بدن ، موثر نمي باشد. در چنین مواردي پزشكان از سایر روش های درماني مانند شیمی درمانی، درمان بیولوژیک، رادیوتراپی، یا ترکیبی از آن ها استفاده می­کنند.

شیمی درمانی

شیمی درمانی( استفاده از داروها برای نابود كردن سلول های سرطانی) اغلب براي درمان ملانوما مورد استفاده قرار می­گیرد. معمولا داروها بصورت دوره­ای داده می­شوند. یک دوره درمان ادامه یافته و پس از دوره بهبودي ، دوره درمان بعدی فرا می­رسد. معمولا بیمار درمان را در خانه، مطب یا بیمارستان دریافت مي کند، هر چند بستگی به نوع داروهای مورد استفاده و سطح بهداشت عمومی بیمار دارد. ممكن است بیمار مدت کوتاهی در بیمارستان اقامت نمايد.

شيمي درماني به يكي از روش هاي زير داده مي شود:

* دهانی یا تزریقی: در هر كدام از اين روش ها، داروها وارد سیستم گردش خون شده و در سرتاسر بدن منتشر می­شوند.

* تزریق داخل عضوي ( تزريق شرياني) برای ملانومایی که در بازو و یا پا ي فرد مي باشد: داروهای شیمی درمانی مستقیما وارد گردش خون عضو مبتلا مي شود. جریان خون ورودي و خروجي اندام، برای مدت کوتاهی متوقف شده و این امر اجازه می­دهد تا قسمت عمده دارو، مستقیما به تومور برسد.غالب دارو هاي شیمی درماني در اندام مربوطه باقی می­مانند. داروها ممكن است قبل از شیمی درمانی گرما داده شوند. این نوع شیمی درمانی تزريق هايپرترميك نامیده می­شود.

درمان بیولوژیک

درمان بیولوژیک که ایمنوتراپی هم نامیده می­شود، یک شيوه درماني است كه از سیستم ایمنی بدن بطور مستقیم یا غیر مستقیم برای مقابله با سرطان به منظور کاهش عوارض درمان ايجاد شده توسط اغلب درمان هاي سرطان، استفاده مي شود. درمان بیولوژیک در ملانوما، استفاده از موادی است که سیتوكين ها نامیده می­شوند. بدن بطور طبیعی، به مقدار کم سیتوكين را برای مقابله با عفونت و مقابله با سایر بیماریها تولید می­کند. استفاده از تکنیک­های مدرن آزمایشگاهی به دانشمندان در مورد توليد مقدار زیادی از این مواد کمک نموده است. در اغلب موارد استفاده از این روش درماني بعد از جراحی، از عود مجدد سرطان جلوگيري می­کند. برای بیماران داراي ملانوماي انتشار يافته و افراد با خطر بالاي عود، اینترفرون آلفا و اینترلوكين 2، بعد از جراحی توصیه ­مي شود.

رادیوتراپی

رادیوتراپی كه درمان با اشعه هم ناميده مي شود استفاده از اشعه هاي با انرژي بالا، براي نابود كردن سلول های سرطانی است. توسط دستگاههاي بزرگي ، مقدار زیادی اشعه مستقیما به بدن تابانده می­شود. بیمار معمولا تحت درمان در بیمارستان یا مطب ، بمدت 5 روز در هفته برای چندین هفته قرار مي گيرد. رادیوتراپی ممكن است براي كنترل ملانوماي انتشار يافته به مغز ، استخوان يا سایر نقاط بدن ، مورد استفاده قرار گیرد. رادیوتراپی حجم تومور را کوچک کرده و نشانه هاي ملانوما را برطرف مي نمايد.

انتخاب هاي درماني از طريق تعيين مرحله بيماري

توصيف مختصري از درمان هاي مورد استفاده بر اساس تعيين مرحله بيماري به شرح زير است:

مرحله صفر : در اين بيماران تومور و مقداري از بافت های اطراف آن توسط جراحي کوچک برداشته مي شود.

مرحله I : تومور توسط جراحي برداشته مي شود. جراح ممكن است حدود 2 سانتي متر از بافت های اطراف تومور را هم بردارد. پيوند پوستی ممكن است برای پوشاندن زخم لازم باشد.

مرحله II يا III : جراح تومور را برداشته و ممكن است حدود 3 سانتي متر از بافت های اطراف را هم بر دارد. پيوند پوستی برای پوشاندن زخم لازم است. اغلب مواقع ممكن است جراح اقدام به برداشتن عقده هاي لنفاوي نزديك كند .

مرحله IV: فرد مبتلا ، مراقبت تسكيني و حمایتی دریافت می­کند. هدف مراقبت تسکیني کمک به بيمار است تا احساس بهتري اعم از جسمي و روحي داشته باشد. اين نوع درمان ببيشتر براي كنترل درد و ساير نشانه ها و نيز براي كاهش و برطرف نمودن عوارض جانبي درمان ( مانند تهوع) بكار ميرود تا براي افزايش طول عمر بيماران.

بيمار تحت يكي از اقدامات زير قرار مي گيرد:

* جراحي براي برداشتن عقده هاي لنفاوي حاوي سلول هاي سرطاني يا براي برداشتن تومور هايي كه به ساير نقاط بدن گسترش يافته اند.

* رادیوتراپی ،درمان بیولوژیک يا شیمی درمانی برای برطرف نمودن نشانه ها

ملانومای عودكننده

درمان ملانومای عود کننده بستگي به ناحيه عود سرطان ، درمان هاي دريافتي قبلي بيمار و سایر عوامل دارد. درمان حمایتی اغلب بخشي مهم از طرح برنامه درماني است.

بیشتر بیماران برای كاهش نشانه ها ي درمان با داروهای ضد سرطان كه بمنظور كند كردن پيشرفت بيماريانجام مي گيرد، نیاز به مراقبت های حمایتی دارند. برخي بيماران تنها از مراقبت های حمایتی برای بهبود کیفیت زندگی از طريق کاهش درد ، تهوع و ساير نشانه ها بهره مند مي شوند.

بيمار تحت يكي از اقدامات زير قرار مي گيرد:

* جراحي برای برداشتن تومور

* رادیوتراپی، درمان بیولوژیک یا شیمی درمانی برای تسكين علايم

* تزریق داروهای شیمی درمانی گرم شده مستقيما بداخل تومور

عوارض جانبی درمان

از آنجايي كه درمان به سلول ها و بافت هاي سالم صدمه ميزند ، لذا اغلب عوارض جانبي نا خواسته بوجود می­آید. این عوارض بستگی به عواملي مانند محل تومور ، نوع و وسعت درمان دارد. عوارض جانبي درمان از فردي به فرد ديگر و نيز هر دوره درماني متفاوت است. قبل از شروع درمان، تيم پزشكي تا حد امکان عوارض جانبی احتمالي درمان و نيز راه های کمک به بیمار براي خود مراقبتي را به بيمار توضیح می­دهد.

جراحی

عوارض جانبي ناشي از جراحی بستگی به اندازه و محل تومور و وسعت عمل جراحي دارد. هر چند بیماران ممكن است در اولین روزهای بعد عمل ،درد داشته باشند ولي این درد با دارو کنترل می­شود.

بیمار بایستي برای بیان كاهش درد با پزشك يا پرستار خود احساس راحتی کند. این طبیعی است که بیمار برای مدتی ، احساس ضعف یا خستگی داشته باشد و تحمل عوارض عمل در هر فرد متفاوت است. آثار وجود زخم ممكن است برای بیمار نگران کننده باشد. برای جلوگیری از آثار زخم­های بزرگ ، پزشکان تا حد امکان مقدار کمی از بافت را برمی­دارند. عموما در برداشتن ملانومای اولیه ،زخم جراحی خط کوچکي در حدود 5-5/2 ساتي متر بوده كه به مرور زمان کوچک تر می­شود. آثار بر جا مانده زخم، به محل وجود ملانوما ، چگونگي بهبود فرد و اینکه زخم کلوئیدی ميباشد یا نه، بستگی دارد. زمانی که تومور بزرگ و ضخيم باشد ،پزشك اقدام به برداشتن بيشتر پوست و بافت هاي اطراف آن مي كند (كه شامل عضله هم مي گردد). جراحي براي برداشتن عقده هاي لنفاوي از زیر بازو یا کشاله­ران ممكن است به سیستم لنفاوي بازو یا پا آسیب رسانيده و گردش مايع لنفاتيك در بازو و پا كند گردد. مایع لنفاوي در عضو درگير تجمع پيدا نموده و باعث تورم عضو مي گردد (لنفادما) كه در اين صورت پزشك یا پرستار ،ورزش و ساير روش هاي کاهش ادم را توصيه می­کنند. هم چنين برای بدن، مقابله با عفونت ، در اندام هايي که عقده هاي لنفاوي آنها برداشته شده است مشكل مي باشد، لذا بایستی بیمار پا یا بازوي خود را از خراشیدگی، بریدگی، کوفتگی، نيش حشرات یا سوختگی محافظت نمايد. در صورت گسترش عفونت، مراجعه به پزشك الزامي است.

شیمی درمانی

عوارض شیمی درمانی بستگی عمده به داروهاي اختصاصي و دوز آنها دارد. عموما داروهای ضد سرطان، بر سلول هايي كه تقسيم سلولي سريع دارند ، تاثير مي كند.

سلول هايي كه شيمي درماني بر آنها اثر مي كند:

* سلول های خونی: این سلول ها با عفونت مقابله کرده ،به لخته شدن خون کمک کرده و حمل اکسیژن را برعهده دارند. زمانی که داروها روی سلول های خونی تأثیر می­گذارند آنها مستعد عفونت مي شوند و یا اين كه كبود شده و بآساني خونریزی می­کنند. شخص احساس ضعف و خستگی می­کند.

* سلول های ريشه مو : شیمی درمانی باعث ریزش موها می­شود. رشد موها قابل برگشت بوده اما موهای جدید ممكن است رنگ و قوام متفاوتي داشته باشند.

* سلول های پوششي دستگاه گوارش: شیمی درمانی باعث کاهش اشتها، تهوع، استفراغ، اسهال یا زخم­های دهان و گلو می­شود. بسياري از اين عوارض با دارو کنترل می­شوند.

درمان بیولوژیک

عوارض درمان بیولوژیک بستگی به نوع درمان دارد. این درمان ها ممكن است علائم مشابهی مانند لرز، ، تب، درد عضلانی، ضعف، کاهش اشتها، تهوع، استفراغ و اسهال داشته باشند.در بیماران ممكن است جوش های پوستی ديده شود. این مشكلات ممكن است شدید باشند اما بعد از قطع درمان ، از بين مي روند.

رادیوتراپی

عوارض رادیوتراپی بستگی به مقدار اشعه تابانده شده و موضع تحت درمان دارد. عوارض رخ داده در ناحيه تحت درمان خشکی پوست و ریزش مو می­باشند. هم چنين رادیوتراپی عامل بروز خستگی است. هر چند عوارض رادیوتراپی ناخوشایند است اما پزشکان آنها را درمان یا کنترل می­کنند. ضمنا بايد دانست كه در اغلب موارد ،اين عوارض جانبی دائمی نیستند.

تغذیه

در افراد مبتلا به ملانوما ،ميل به غذا خوردن كاهش مي يابد خصوصا اگر ناراحت یا خسته باشند. هم چنين عوارض درمان همانند کاهش اشتها، تهوع یا استفراغ می­توانند براي بيمار مشكل آفرين باشند. عليرغم تغيير مزه غذاها ، بايستي بیماران سعی کنند در طي درمان تغذيه مناسب داشته باشند. آنان نیاز به دريافت کالری كافي برای نگه داشتن وزن مناسب و همچنين پروتئین، برای داشتن توانايي کافی دارند. اغلب تغذیه خوب کمک می­کند تا بیماران احساس بهتر و انرژی بیشتري داشته باشند.

مراقبت های پی گيری

بیماران مبتلا به ملانوما خطر زیادی برای ابتلا به ملانومای جدید دارند. آنها هم چنین خطر زیادی برای عود ملانومای اصلی در پوست ناحيه اطراف و یا سایر نقاط بدن دارند. برای افزايش هرچه زودتر احتمال شناسايي ملانوماي عود شونده ، بیماران بایستي برنامه كنترل منظم طراحي شده توسط پزشک­ خود را پي گيري نمايند. خصوصا اگر بیمار تاریخچه فامیلی از ملانوما و یا خال هاي دیس پلاستیک داشته باشد، اين امر ضروري مي باشد. هم چنين بیماران بايستي ماهانه پوست خود را معاینه کنند (بياد داشتن علايم راهنماي ABCD كه در قسمت علايم و نشانه ها گفته شده است الزامي است). افراد بایستي توصیه­های پزشکان برای کاهش عود ملانوما را در نظر داشته باشند. شانس عود در بیمارانی که ملانومای ضخيم و گسترده دارند بیشتر از ساير بیماران مي باشد.

برنامه­های مراقبتی برای بیماران شامل عكس برداري از قفسه سينه، آزمایشات خونی، اسکن قفسه سینه, کبد, استخوان ها و مغز مي باشد.

فرد تحت درمان ممكن است سؤالات زير را از پزشك خود داشته باشد:

* چه مدت نیاز به كنترل منظم دارم؟

* بايستي چه احتیاطاتی را براي اجتناب از معرض نور خورشيد قرار گرفتن، اتخاذ نمايم؟

* آیا اعضای خانواده من جزء افراد در معرض خطر زياد ابتلا مي باشند؟ آیا آنها نيز بايستي آزمایشات خاص را تحت نظر پزشكان انجام دهند؟

سيستم هاي حمایتي براي افراد مبتلا به ملانوما

زندگی کردن با بیماری جدي همانند ملانوما آسان نیست. خیلی از افراد برای سازش با جنبه هاي عملی و روانی این بیماری نیاز به کمک دارند. لذا گروه های حمایتی مي توانند کمک کننده باشند. در این گروه ها، بیماران و اعضای خانواده آنان در مورد تأثیر روش هاي درمان و سازش با بیماری با هم تبادل نظر می­کنند. بیمار ممكن است برای پیدا کردن یک گروه حمایتی با یکی از اعضای تیم مراقبت بهداشتی صحبت کند. این کمک ها می­تواند توسط یک فرد بصورت تلفنی یا از طریق اینترنت انجام شود. افراد مبتلا به ملانوما نگران نحوه مراقبت از اعضا خانواده خود ، از دست دادن شغل یا تداوم فعالیت های روزانه مي باشند. ، نگرانی هاي افراد اغلب درمورد درمان ها و مراقبت و درمان عوارض جانبی، اقامت بیمارستاني و هزينه هاي پزشكي مي باشد. پزشكان، پرستاران و یا مراقبین بهداشتي می­توانند به سؤالات آنان جواب دهند. ملاقات با مددکاران اجتماعي، مشاورین و یا افراد مذهبي مفیداست.. اغلب مددکار اجتماعي منابع کمکي مالی، ایاب و ذهاب، مراقبت در منزل و یا حمايت روحی و روانی را پیشنهاد مي کند.
نحوه انجام معاينه پوستي توسط خود فرد

پزشکان توصیه می­کنند که خود افراد معاينات پوستي منظم را انجام دهند. اگر پزشك عکس هایی از پوست شما گرفته باشد، مقایسه پوست خود با عکس هاي فوق برای کنترل تغییرات، کمک کننده مي باشد. بهترين زمان برای معاینه پوست ،بعد از حمام كردن یا دوش گرفتن است. باید معاینه پوست را در یک اتاق با نور کافی و یک آینه تمام قد و قابل نگهداري با دست خود ،انجام دهید. این مهم است که شما از وجود لکه­هاي مادرزادي و خال با اطلاع باشيد.

پوست خود را كنترل كنيد از نظر:

* وجود خال هاي جدید (كه بنظر غير طبيعي ميرسند)

* تغییر در شکل، اندازه، رنگ و ترکیب خال

* زخم هايی که بهبود نمي يابند.

بدن سر تا پا خود را کنترل کنید. فراموش نکنید که همه قسمت هاي پوست شامل پشت، پوست سر، ما بین باسن و ناحیه تناسلی را معاینه کنید.

1- به صورت، گردن، گوش ها و پوست سر خود نگاه کنید. از یک شانه یا سشوار برای حرکت دادن و بهتر دیدن موهایتان استفاده کنید. هم چنين ممكن است شما از یک دوست یا فامیل برای این کار کمک بگیرید.

2- با آيينه به جلو و پشت بدن خود نگاه كنيد، سپس بازوهاي خود را بالابرده و به چپ و راست آنها نگاه کنید.

3- بازوهای خود را خم کنید و بدقت ناخن ها ، کف دست، ساعد و قسمت بالایی بازو را نگاه کنید.

4- پشت، کنار و طرفین زانوها و هم چنین ما بين باسن و ناحيه تناسلی خود را معاینه کنید.

5- بنشینید و بدقت پاها ي خود را كه شامل ناخن پا، کف پا و ما بین انگشتان پا است، معاینه کنید. با کنترل منظم پوست می­توانید با موارد طبيعي بدن خود آشنا شويد. ثبت تاريخ معاينات پوستي و چگونگي ظاهر پوست، مفيد مي باشد. در صورت مواجهه با هرگونه موارد غير طبيعي ، به پزشك خود مراجعه نماييد.

پاسخ دهید