دلیریوم (با آلزایمر چه فرقی دارد؟)

درمان دلیریوم,دلیریوم یعنی چه,دلیریوم در سالمندان,علایم دلیریوم,دلیریوم و دمانس,دلیریوم pdf,دلیریوم چیست,درمان دلیریوم چیست,تفاوت دمانس و آلزایمر,دلیریوم ترمنس

چند روز است مادرش به علت ابتلا به عفونت ادراری در بیمارستان بستری شده است، اما آنچه باعث نگرانی خانواده او شده، عفونت ادراری نیست، بلکه اختلال توجه و ضعف شناختی است که تازگی در بیمار ظاهر شده است. مادر ۷۲ ساله است و از زمان ابتلایش تا کنون ۲ بار نتوانسته اطرافیان و زمان و مکان را تشخیص دهد و خانواده تصور کرده‌اند او به آلزایمر مبتلا شده است، در حالی که با پیگیری‌های دقیق پزشک معلوم شده است که او دچار اختلالی به نام دلیریوم (Delirium) شده است. بروز یکی ‌دو بار دلیریوم در یک فرد سالمند مشکل زیادی برای او ایجاد نمی‌کند و گذراست ولی حتما باید جلوی تکرار‌های بعدی گرفته شود. دلیریوم معمولا هشداری برای اطرافیان و نشان‌دهنده وجود مشکلی در سلامت سالمند است.

سکته مغزی
سکته مغزی عارضه‌ای است که ریشه در بیماری‌های زمینه‌ای مانند فشارخون بالا، دیابت، بیماری‌های قلبی- عروقی و… دارد، بنابراین با کنترل این بیماری‌ها، سالمند از گزند بیماری ناتوان‌کننده‌ای مانند سکته مغزی در امان می‌ماند. گاهی هم دلیریوم هشدار خوبی است که اطرافیان را متوجه وجود سکته مغزی کند تا زودتر سالمند را به بیمارستان برسانند.

اختلال الکترولیتی
اختلالات الکترولیتی ممکن است مربوط به تغییر سطح الکترولیت‌های بدن مانند سدیم باشد. گاهی نیز فرد دچار تشنگی و کاهش آب بدن می‌شود. سالمندان کمتر از جوانان متوجه تشنگی خود می‌شوند و به همین دلیل زمانی متوجه می‌شوند که دچار گرمازدگی و علائم به دنبال آن که یکی از آنها دلیریوم است، شده‌اند. کنار سالمندانی که قادر به حرکت نیستند حتما باید آب بگذارید زیرا آنها متوجه تشنگی خود نمی‌شوند.
هیپوکسی یا کاهش اکسیژن‌رسانی به بافت
اگر سالمند دچار مشکلات تنفسی است باید قبل از اینکه مشکل تنفسی حاد شود، بیماری را کنترل کرد. یکی از بیماری‌هایی که باعث اختلال تنفسی می‌شود و بسیار هم خطرناک است و سالمندان زیادی را مبتلا می‌کند، پنومونی است. بهترین راه برای جلوگیری از پنومونی تزریق واکسن آنفلوانزاست. همچنین خانواده باید هوشیار باشند و با بروز اولین علائم آنفلوانزا در سالمند او را سریع به پزشک ارجاع دهند تا از وخیم شدن حال او و دلیریوم جلوگیری شود.

بستری شدن سالمند در بیمارستان
بستری شدن در بیمارستان به‌خصوص زمانی که سالمند بیمار را به آی‌سی‌یو یا سی‌سی‌یو انتقال می‌دهند (۶۰ درصد سالمندانی که در آی‌سی‌یو بستری می‌شوند، دلیریوم را تجربه می‌کنند) یا تغییر مکان زندگی سالمندان مثلا انتقال آنها به خانه سالمندان و… باعث می‌شود، دچار دلیریوم شوند.
جراحی
معمولا به دنبال جراحی‌ها، به‌خصوص جراحی‌های ارتوپدی شکستگی استخوان ران که در سالمندان هم زیاد است، دلیریوم واضحی دیده می‌شود.

داروها
بسیاری از داروها مثل داروهای خواب‌آور و داروهایی که برای اختلالات روان‌شناختی استفاده می‌شوند، ممکن است باعث دلیریوم در سالمند شوند. پزشکان با توجه به این موضوع سعی می‌کنند کمتر برای سالمندان داروهای خواب‌آور تجویز کنند یا لااقل دوز دارو کم و کوتاه‌اثر باشد. مثلا دیازپام دارویی است که طولانی‌اثر است و اصلا برای سالمندان توصیه نمی‌شود.
۱۰درصد سالمندان
دلیریوم حالتی است که در آن بیمار به‌طور موقت (که البته ممکن است بعدها دائمی شود) دچار اختلال در توجه و شناخت می‌شود. میزان بروز این اختلال در سالمندان حدود ۱۰ درصد است ولی میزان بروز آن در سالمندانی که در بیمارستان بستری می‌شوند ۳۰-۲۰ درصد است. این اختلال معمولا دلیل ارگانیک و بیوشیمیایی دارد. وقتی فردی دچار دلیریوم می‌شود حتما باید بررسی‌های دقیقی انجام شود زیرا یافتن علت، ضروری است و اگر علت مشخص نشود، دلیریوم تکرار خواهد شد.
با از بین بردن عامل می‌توان در کوتاه‌ترین زمان وضعیت شناختی بیمار را تا ۹۰ درصد اصلاح کرد. فقط ۱۰ درصد از بیماران ممکن است به وضعیت اولیه برنگردند و دچار درجاتی از اختلال‌ شناختی دائمی شوند.

پیشگیری
احتمال اینکه دلیریوم تکرار شود، وجود دارد و با هر بار تکرار احتمال تکرارهای بعدی بیشتر می‌شود. در هر بار دلیریوم ممکن است بخشی از سلول‌های مغزی آسیب ببینند. البته میزان آسیب زیاد نیست ولی نباید اجازه داد این اتفاق تکرار شود. برای این کار نیاز است تغییراتی در شیوه زندگی بیمار ایجاد و ملاحظاتی برای او در نظر گرفته شود:
• تغییر محیط برای سالمند ضروری است. همان‌طور که اشاره شد، دلیریوم در سالمندان بستری در آی‌سی‌یو به میزان زیادی افزایش می‌یابد. در این افراد بیماری زمینه‌ای هم وجود دارد. همچنین آی‌سی‌یوها فضاهای بسته و بدون در و پنجره‌ای هستند، بیمارستان‌ها نور متفاوت‌تری نسبت به خانه دارند، تنها می‌ماند. از طرفی، داروهای متعدد و خواب‌آور و… برای بیمار تجویز می‌شود که همه این عوامل زمینه را برای ایجاد اختلال شناختی مهیا می‌کنند. به همین دلیل در بیمارستان‌های مدرن دنیا هر روز بیماران را از نظر دلیریوم بررسی می‌کنند و اگر متوجه شوند بیمار به سوی دلیریوم پیش می‌رود، سریعا اقدامات پیشگیرانه را انجام می‌دهند. چند نکته در این زمینه باید رعایت شود:
• نور اتاق باید مناسب باشد. روزها نور طبیعی و کافی و شب‌ها چراغ کم‌نوری حتما اتاق را روشن کند.
• محیط باید طوری طراحی شود که فرد بتواند شناخت مکانی و زمانی جدیدی پیدا کند؛ مثلا در هر اتاقی ساعت مختلفی نصب شود تا ساعت جلوی چشم سالمند باشد.
• بیماری‌های زمینه‌ای سالمند هر چه سریع‌تر شناخته شوند.

آلزایمر
وقتی سالمند دچار دلیریوم می‌شود، معمولا بیشتر خانواده‌ها خیال می‌کنند دچار آلزایمر شده است. گرچه محل درگیری هر ۲ اختلال در یک نقطه از مغز است، ولی تفاوت اصلی در این است که در آلزایمر سلول‌ها از بین می‌روند ولی در دلیریوم سلول‌های این بخش از مغز به‌طور موقتی عملکرد نامناسبی پیدا می‌کنند. تفاوت دیگری که اطرافیان نیز می‌توانند متوجه آن شوند، این است که در دلیریوم بیمار هیچ مشکلی ندارد ولی با یک بیماری تب‌دار، عفونی یا بستری در بیمارستان، جراحی و… ناگهان دچار اختلال در شناخت اطرافیان، صحبت‌ کردن بی‌ربط، هذیان‌گویی و مشکل در تشخیص موقعیت زمان و مکان می‌شود ولی در آلزایمر اختلالات شناختی تدریجی هستند و مشکلات فرد در طول چند ماه و چند سال بروز می‌کند. همچنین باید این نکته را هم در نظر داشت در اختلال دلیریوم فرد بیشتر مشکل در توجه دارد، حواسش پرت است و نمی‌تواند تمرکز کند. البته اشتباه در تشخیص برای کادر درمانی که با این اختلال آشنایی ندارند نیز دیده می‌شود ولی پزشکان مغز و اعصاب و متخصصان سالمندان به راحتی می‌توانند دلیریوم را از بیماری آلزایمر تشخیص دهند.

تب و بیماری‌های عفونی
این ۲ مشکل نیز باید به سرعت تشخیص داده و درمان شوند. در غیر این صورت به احتمال زیاد شاهد بروز علائم دلیریوم در سالمند خواهید بود. گاهی اوقات سالمند دچار عفونت ادراری است و هیچ علامتی ندارد و ناگهان دچار دلیریوم می‌شود. سالمندان مردی که دچار بزرگی پروستات هستند نیز در معرض عفونت‌های ادراری قرار دارند. بزرگی پروستات باعث باقی ماندن ادرار در مثانه و عفونت می‌شود. این افراد باید مصرف مایعات روزانه را بیشتر کنند. بیمارانی که از مشکلات کلیوی و قلبی- عروقی رنج می‌برند باید درباره مقدار مایعات مصرفی روزانه با پزشک خود مشورت کنند. درمان دلیریوم، شناخت به موقع بیماری‌ا‌ی است که باعث این اختلال شده است.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده