معماری
کبد چرب

کبد چرب و راه درمانش

کبد و ساختار آن
کبد یکی از بزرگترین غدد بدن  است که مثلثی شکل میباشد و وزن آن حدود ۱۵۰۰گرم است، سطحی صاف، نرم و لاستیک مانند داردو رنگ آن قهوه ای متمایل به قرمز تیره است.در جلوی معده و در پشت دنده ها در قمست فوقانی و راست شکم قرار داردو به چهار لوب تقسیم می شود . لایه نازکی از بافت پیوندی هر لوب را در بر گرفته که به داخل هر لوب نیز نفوذ کرده و توده کبدی را به واحدهای کوچکی به نام لوبول تقسیم می کند.
 عملکرد کبدی
کبد مواد غذایی مصرفی را به قطعات کوچک خرد می‌کند. سلول های خونی بعضی از این مواد را به تمام بدن می‌رساند، بقیه مواد، تصفیه شده و مواد اضافی دفع می‌شوند. کبد همچنین کلسترول، اسید و نمکهای صفراوی را در کیسه صفرا برای هضم چربی‌ها ذخیره می‌کند. مجاری صفراوی ، صفرا و مواد زائد را از کبد به قسمت‌های بالایی روده باریک حمل می کنند. پانکراس نیز که به انتهای مجاری متصل است آنزیم‌های لازم برای شکستن و خرد کردن مواد غذایی را به روده باریک حمل مینماید.

کبد چرب
نحوه ی عملکرد :
کبد دارای دو منبع خونی شریان کبدی و ورید باب می باشد، ورید باب حاوی خون بدون اکسیژن و پر از مواد غذایی است که از دستگاه گوارش آمده است. شریان کبدی حاوی خون پر اکسیژنی است که از طریق شریان سلیاک از آئورت منشعب شده است. این دو رگ در پارانشیم کبد، انشعابات متعددی می‌یابند، باریک‌تر و باریک‌تر می‌شوند تا این که به منطقۀ پورتال (منطقۀ باب) می‌رسند .
در منطقۀ پورتال این عناصر مهم وجود دارند:
– یک ورید که شعبه‌ای است از ورید باب حاوی خون بدون اکسیژن، حامل غذای نیمه هضم شده از دستگاه گوارش
-یک شریان که شعبه‌ای است از شریان کبدی حاوی خون پر اکسیژن
– یک مجرای نازک حاوی صفرا. این مجراها از مناطق پورتال متعدد به هم خواهند پیوست و نهایتا به مجرای کبدی مشترک در ناف کبد تبدیل می‌شوند.
– چند مجرای لنفاوی
خون ورید و خون شریان پس از عبور از وریدک و شریانک به سینوزوئیدها که رساننده خون به لبول های کبدی هستند می‌‌ریزند به این ترتیب خون بدون اکسیژن و خون پر اکسیژن با هم مخلوط می‌شوندو به سمت ورید مرکزی حرکت می‌کنند. درنتیجه خونی که حامل محصولات سلول‌های کبدی است به ورید مرکزی می‌ریزد و سپس از طریق وریدهای ساب لوبولی (تحت لوبولی) به وریدهای بزرگتر و نهایتاً به ورید کبدی و ورید کبیر تحتانی (ورید اجوف تحتانی) به قلب می‌ریزد.
 
 
 
 
وظایف مهم کبد
– بیش از یک لیتر خون در هر دقیقه از طریق کبد فیلتر می شود.
– کبد باکتری ها و سموم  را پیش از آنکه به جریان عمومی خون بدن راه یابند،دفع مینماید.
– کبد در حفظ تعادل و تنظیم هورمون های بدن نقش دارد.
– کبد در ذخیره سازی و متابولیسم چربی ها، کربوهیدرات ها و پروتئین ها موثر است.
– کبد محل ذخیره گلوکز (قند) خون است. کبد گلوکز را تبدیل به گلیکوژن کرده و در خود ذخیره می کند. در صورت نیاز مجدداً گلیوکوژن را تبدیل به گلوکز کرده و به جریان خون وارد می سازد.
– کبد محل ذخیره چربی ها و ویتامین ها به ویژه ویتامین های A,D,E,K))، املاح معدنی (آهن، فولات، مس) و سایر مواد مغذی است.
-کبد یک کارخانه بیوشیمیایی است که در سنتز موارد زیر نقش دارد:
آلبومین(پروتئینی که تبادل آب، میان خون و بافت های بدن را تنظیم می کند) /کلسترول / فاکتور های انعقاد خون/گلوگز از برخی آمینو اسیدهای خاص، گلیسرول و لاکتات/ گلوبین( بخشی از هموگلوبین خون)/فاکتورهای ایمنی سیستم ایمنی بدن/ فسفولیپیدها ، لیپوپروتئین ها  و تری گلیسیریدها از جمله اسیدهای چرب و گلیسرول
– کـبد صفرا را ترشح می کند. صفرا مایعی زرد متمایل به سـبـز اسـت. صفرا وظیفه کمک به گوارش و جذب چربی ها و دفـع مــواد زاید را بر عهده دارد. صـفـرا از طـریـق مجاری متعدد صفراوی کبد ابتدا در کیسه صفرا ذخیره شده و پس از مصرف مواد غذایی حاوی چــربی به روده کوچک تخلیه می گردد.
– آمونیاک حاصل از تجزیه پروتئین ها یک ماده سمی خطرناک است که کبد با تبدیل آمونیاک به اوره این ماده سمی را از طریق ادرار از بدن دفع می کند.
– در ۳ ماه نخست بارداری تولید گلبول های قرمز در جنین منحصرا توسط کبد صورت می گیرد.

       علائم خوب کار نکردن کبد:

عدم تحمل غذاهای چرب و ادویه دار/افزایش وزن /سردرد تکرار شونده/سوء هاضمه/یبوست مزمن/ضایعات پوستی مانند لک های پوستی ،جوش و آکنه ،اگزما و پسوریازیس /طعم فلز در دهان/تورم یا درد شدید شکم/اختلالات روده ای، سینوسی و آلرژیک/سیستم ایمنی ضعیف/پیری زودرس/خستگی مزمن/خونریزی و یا کبود شدن سریع پوست/تورم پاها (تجمع مایعات در پاها)/مدفوع آغشته به خون و یا قیرمانند و یا مدفوع کمرنگ/ادرار خیلی تیره/خارش طولانی مدت پوست/بی اشتهایی، تهوع و استفراغ و علائم شبه آنفلونزا

 

رایج ترین بیماری های کبدی:

۱)کبد چرب:
به تجمع سلول های چربی در کبد اطلاق می گردد. کبد چرب در افراد چاق و دیابتی بیشتر مشاهده می گردد.
۲)هپاتیت:

به التهاب کبدی اطلاق می شود عامل این التهاب می تواند ویروس، باکتری ویا برخی از داروها باشد که در میان این عوامل هپاتیت     ویروسی از همه شایع تر و خطرناک تر است.
بیماری هپاتیت به ۴ نوع هپاتیت A ، هپاتیت B، هپاتیت ، C و هپاتیت E  تقسیم میشود.
۳)سرطان کبد:
در این حالت تکثیر سلول های کبدی سریع تر از حالت عادی انجام می گیرد.
۴)سیروز کبدی: 
آسیب پیشرفته کبدی، سیروز کبدی نامیده می گردد.
در این بیماری کبد دیگر نمی تواند خودش را ترمیم و بازسازی کند به همین خاطر کبد به تدریج از کار می افتد، پیوند کبد تنها راه درمان سیروز کبدی می باشد.
*مصرف زیاد مشروبات الکلی، هپاتیت B و C و بیماری های خود ایمنی از عوامل ایجادکننده سیروز کبدی می باشند.

۵) سنگ کیسه صفرا:
به وجود سنگ در کیسه صفرا اطلاق می گردد. سنگ کیسه صفرا عمدتاً از بلورهای کلسترول تشکیل یافته است اما در این سنگ ها،  املاح صفراوی و کلسیم نیز مشاهده می گردد.
 ۶) یرقان(زردی):
به افزایش بیلی روبین اطلاق می شود، یرقان موجب زرد شدن پوست، سفیدی چشم ها و غشای مخاطی دهان می گردد.
بیلی روبین :  از شکست و تجزیهٔ طبیعی هموگلوبین خون  حاصل می‌شود و عامل رنگ زرد ادرار و رنگ قهوه‌ای مدفوع است
بیماری کبد چرب از دیدگاه طب رایج
کبد نقش مهمی در سوخت و ساز و شکستن چربی در بدن دارد. در صورت بروز اختلال در فعالیت های کبد، کبد در شکستن چربی ها دچار مشکل شده در نتیجه چربی ها در بافت کبد تجمع یافته و رسوب تشکیل می دهند و در نتیجه فرد دچار کبد چرب می گردد یا به عبارتی دیگر:
*کبد طبیعی حاوی حدود ۵ گرم چربی در ۱۰۰ گرم وزن خود می باشد که هرگاه مقدار چربی به بیش از ۵ درصد آن افزایش یابد به این حالت کبد چرب می گویند.
برخی از علل  رایج بیماری کبد چرب
چاقی و اختلال در چربی های خون، دیابت، مصرف مشروبات الکی، بدغذایی(سوء تغذیه)، مصرف برخی از داروهای کورتونی مثل پردینیزولون، داروهای ضدتشنج مانند اسید والپروئیک ومصرف بی رویه هورمون ها مثل استروژن و ….، انجام برخی از جراحی های شکمی شامل برداشتن کیسه صفرا، برداشتن قسمتی از روده ها یا معده یا جراحی بر روی لوزالمعده ، استرس و….
انواع کبد چرب:
کبد چرب غیر الکلی/ کبد چرب الکلی/ کبد چرب بارداری
کبد چرب غیر الکلی:((None Alcoholic Fatty Liver
در صورتی که کبد چرب بدون مصرف الکل به وجود آمده باشد به آن کبد چرب غیر الکلیک گویند.
 کبد چرب الکلی:( Alcoholic Fatty Liver)
در صورتی که علت و عامل اصلی این بیماری مصرف  زیاد الکل باشد به آن کبد چرب الکلیک گویند.
دراین حالت کبد در اثر مصرف زیاد الکل صدمه دیده و قادر به شکستن چربی نمیباشد.
کبد چرب بارداری:
این نوع کبد چرب بسیار نادر بوده ،با این حال جمع شدن چربی در هنگام بارداری میتواند خطرات جدی هم برای مادر و هم برای جنین داشته باشد.
این نوع بیماری میتواند باعث نارسایی کبدی،نارسایی کلیه،عفونت شدید یا خونریزی شود.هرچند علت این بیماری کاملا شناخته شده نمیباشد اما دانشمندان معتقدند که این بیماری با هورمون های این دوران در ارتباط است.
علائم این بیماری در سه ماه سوم رخ داده و شامل حالت تهوع،استفراغ،درد در قسمت بالایی سمت راست شکم،زردی و کسالت عمومی میباشد.
زنان باردار میبایست آزمایشات لازم را برای اطلاع از این بیماری انجام دهند.این بیماری دراکثر زنان پس از زایمان به سمت بهبود پیش میرود.
روش های رایج تشخیص کبد چرب:
۱)اولین گام در تشخیص آسیب کبدی انجام آزمایش ساده خون میباشد که حضور آنزیم های کبدی در خون را نشان میدهد.
تحت شرایط عادی این آنزیم ها درون سلول های کبدی وجود دارند اما زمانی که کبد آسیب میبیند این آنزیم ها وارد خون میشوند.
افزایش یافتن آنزیم های کبدی ممکن است ناشی از التهاب یا آسیب سلول های کبدی باشد.سلول های کبدی ملتهب یا آسیب دیده ممکن است برخی مواد شیمیایی خاص از جمله آنزیم های کبدی را بیش از حد معمول به جریان خون ترشح کند که این مساله از طریق آزمایش خون قابل تشخیص است.
به طور کل افزایش یافتن دو آنزیم کبدی معمول عبارتند از:
آلانین ترانس آمیناز(ALT)
آسپارتات ترانس آمیناز(AST)
*این آنزیم ها به عنوان شناساگر ویژه موقعیت کبدی استفاده میشود.
*اگرچه نمیتوان گفت  که این آنزیم منحصراً در کبد قرار دارد اما کبد جایی است که در برگیرنده بیشترین غلظت این آنزیم است.
۲)از دیگر راه های تشخیص کبد چرب سونوگرافی میباشد.
در سونوگرافی افزایش میزان (اکوژنیستی پارانشیم کبد )گزارش میشود.
۳)یکی دیگر ارز راه های تشخیص کبد چرب سی تی اسکن است که نشان میدهد که کبد چرب دانسیته کمتر از طحال دارد.
۴)دیگر راه تشخیص کبد چرب (MRI)است که در آن رنگ کبد روشن تر از طحال گزارش میشود.
درمان کبد چرب از طریق طب رایج
۱)تجویز ویتانین E(به عنوان آنتی اکسیدان)
۲)کاهش دادن سطح چربی های خون از طریق تجویز دارو های کاهنده چربی خون
۳)کاهش دادن سطح قند خون و کنترل دیابت از طریق داروهای کاهنده مقاومت به انسولین مانند متفورمین و..
بیماری کبد چرب از دیدگاه طب گیاهی
کبد دارای مزاج گرم و تر است. هرگاه کبد دچار سردی شود توانایی آن در تحلیل چربی ها کاهش یافته و موجب رسوب چربی در کبد و پیدایش کبد چرب می گردد.
سرد شدن کبد به دلایل مختلفی صورت میگیرد که برخی از آن ها عبارتند از:
۱)مصرف بیش از حد ترشی ها(سرکه،آبغوره،ترشیجات صنعتی و خانگی)
۲) مصرف خوراکی هایی با طبع سرد (ماست،دوغ ترش،خیار،کدو و …)
۳)نوشیدن مایعات سرد به خصوص وسط غذا (نوشابه های گازدار،دوغ های گازدار،دلستر،آب یخ و…)
درمان کبد چرب از طریق طب گیاهی  و گیاهان دارویی
۱) عدم استفاده از آب یخ به طور کلی و عدم استفده از اب ، مایعات  و نوشیدنی های دیگر در بین غذا.
۲) استفاده از مواد غذایی با طبع گرم و پرهیز از مواد غذایی با طبع سرد
۳) پرهیز از پرخوری و غذاهای پرچرب ، عدم مصرف زیاد از  شیرینی و غذاهای سرخ شده
۵)عدم استفاده ازترشیجات و لبنیات پر چرب/تنقلات شور/غذاهای فریز شده و یخ زده/غذاهای حاوی مواد نگهدارنده/نوشابه های گازدار/انواع چیپس و پفک/چای و قهوه به میزان زیاد/گوشت قرمز/غذاهای غلیظ و لزج مانند کله پاچه،حلیم،آش رشته،فست فود و …)
۶)پرهیز از بی تحرکی،سکون و خواب زیاد(به علت ایجاد افزایش سردی در بدن)
۸)پرهیز از استرس و اضطراب (به علت ایجاد افزایش سردی در بدن)
۱۰)عدم استفاده از دخانیات و قطع مصرف الکل
۱۱)مصرف افشره پرگاس

افشره گیاهی پرگاس (پاکسازی و سم زدایی کبد ،کاهش و کنترل چربی خون )

این افشره حاوی گیاهانی چون: کاسنی/ گزنه/گل گاو زبان/شوید/رازیانه/گل بنفشه/ورون و کیالک میباشد که مصرف آن موجب اثرات زیر میگردد:

۱)مواد مؤثره گیاهی موجود در این فرآورده، مستقیماً بر روی کبد اثر گذاشته و فعالیت های ترشحی آن را افزایش می دهد. به عبارت دیگر
دیگر باعث افزایش تولید و افزایش ترشح(دفع) صفرا شده و در ضمن ترشح آنزیم های کبدی را نیز کنترل و تنظیم می کند.

۲) به دلیل تحریک ترشح و دفع صفرا، باعث سم زدایی و پاکسازی مؤثر کبد شده و انسدادها و گرفتگی های کبدی (ناشی از صفرای تغلیظ شده یا ناکافی) را برطرف می نماید.

۳) به دلیل تحریک ترشح صفرا، توانایی کبد را جهت تجزیه و تحلیل (متابولیزاسیون) تری گلیسیرید و کلسترول افزایش داده و در نتیجه سطح چربی ها را به طور مؤثری پایین می آورد. ضمناً مانع از انباشتگی و تجمع چربی در کبد می شود.

۴) به دلیل داشتن ترکیبات مؤثر آنتی اکسیدان دارای اثر حفاظت کنندگی مؤثر بر روی کبد بوده و کبد را در مقابل انواع سموم و عوامل آزار رسان محافظت می نماید.

۵) سایر موارد:
· مواد مؤثره موجود در این فرآورده فعال کننده پانکراس (لوزالمعده) بوده و با تأثیر بر روی سلول های B (بتا) پانکراس، ترشح انسولین را افزایش می دهد در نتیجه قادر است به صورت مؤثری قند خون بالا را کاهش داده و به سطح نرمال برساند. در ضمن منجر به اصلاح الگوی مقاومت سلول ها به انسولین می شود.در نتیجه مصرف آن برای افرادی که به دیابت نوع ۲ مبتلا هستند توصیه میشود.
· سطح اوره را کاهش می دهد.(مؤثر در هیپویوریسمی و نقرس)
· دارای اثرات ملین ملایم است.
· به دلیل دفع بسیاری از مواد زائد و سموم بدن از طریق صفرا (دستگاه گوارش)، تصفیه کننده خون بوده و در رفع مشکلات  پوستی نظیر آکنه، لک، تیرگی و …. بسیار مفید است.
·به دلیل افزایش دادن متابولیسم بدن(سوخت و ساز)، دارای اثرات مفید جهت کاهش وزن می باشد.

پاسخ دهید