بهترین برخورد و درمان سوختگی

سوختگی در اثر تماس مستقیم یا غیرمستقیم با یک جسم یا بخار داغ، مواد شیمیایی، اصطکاک و… ایجاد می‌شود. درد ناشی از سوختگی به‌گونه‌ای است که حتما فرد را به فکر راه‌های التیام‌دهنده می‌اندازد. اغلب راه‌های التیام‌بخش سوختگی خانگی هستند، آنچه که از مادربزرگ‌ها و مادرها آموخته‌ایم. قرار دادن سیب‌زمینی روی محل آسیب‌دیده، بردن محل سوختگی زیر آب سرد، زدن سفیده تخم‌مرغ و … جزو درمان‌های خانگی هستند که ظاهرا کاربرد خوبی هم دارند. چندی پیش در تلگرام راه‌حل جدیدی هم ارائه شد. در این پیام کوتاه آمده بود که در صورت ایجاد سوختگی می‌توان با ریختن آرد خنک روی ضایعه به سرعت سوختگی را محو کرد و کاملا بهبود بخشید.

زمانی که دچار سوختگی می‌شویم اولین و بهترین اقدام چیست؟
سوختگی انواع مختلفی دارد. معمولا افراد هنگام سوختگی، خودشان تا حدود زیادی نسبت به شدت آن واقف هستند و از میزان درد و ظاهر سوختگی تا حدود زیادی پیامد آن را حدس می‌زنند. اگر سوختگی عمیق باشد، حتما خود را به درمانگاه یا بیمارستان می‌رسانند و در صورتی که سوختگی خفیف باشد، اقداماتی انجام می‌دهند، گرچه بسیاری از آنها هم اقدامات اشتباهی هستند که ممکن است باعث عفونت و وخامت وضعیت شود. سوختگی به 3 درجه تقسیم می‌شود؛ سوختگی نوع‌یک‌ را می‌توان با روش‌های ساده تسکین داد.

در سوختگی نوع اول ظاهر پوست چگونه است؟
در سوختگی‌های معمولی و خفیف ناشی از تماس یک جسم داغ با پوست یا سوختگی در اثر بخار آب و… فرد دچار قرمزی پوست و گاهی تورم می‌شود که معمولا دردناک و آزاردهنده است. اغلب افراد، اولین چیزی که به ذهنشان می‎رسد، استفاده از آب سرد است که این‌ روش بهترین و مفیدترین راه برای التیام است. استفاده از کیسه یخ روی ناحیه سوختگی هم مفید است. در سوختگی درجه‌یک، لایه ‌رویی پوست صدمه‌دیده است و تا بهبود آن حدود یک هفته طول می‌کشد و اثر سوختگی هم برجای نمی‌ماند. اغلب بعد از چند روز ناحیه پوسته‌پوسته می‌شود و به‌تدریج پوسته‌ها می‌ریزند. در واقع، استفاده از آب سرد و کیسه یخ کفایت می‌کند.

در سوختگی نوع دوم چطور؟
در سوختگی نوع دوم که سطح آسیب از لایه رویی پوست عمیق‌تر می‌رود، علاوه بر تورم، قرمزی و درد، تاول نیز دیده می‌شود و احتمال زخم و عفونت هم وجود دارد چون لایه محافظ پوست از بین رفته و پوست بدون حفاظ می‌ماند. در صورتی که عامل میکروبی در اطراف ضایعه وجود داشته باشد خیلی راحت به لایه‌های زیرین پوست نفوذ می‌کند، بنابراین برای کاهش درد و عوارض ناشی از سوختگی نباید هر جسم خارجی را روی سطح آن قرار داد. اشتباهات زیادی بین مردم و در مقابله با سوختگی‌ها وجود دارد که مشکل فرد را چند برابر می‌کند.

این اشتباهات کدامند؟
فرض کنید سیب‌زمینی را روی زخم قرار می‌دهند، روی آن آرد می‌پاشند یا از خمیردندان استفاده می‌کنند. زخمی که سطح آن باز است خیلی زود میکروب محیط را جذب می‌کند. در زخم باز پوست دچار ازهم‌گسیختگی شده است. حال فرض کنید فردی روی آن آرد بپاشد یا خمیردندان قرار دهد. این کار باعث می‌شود ذرات آرد یا ماده خمیردندان داخل بافت نفوذ و مانند یک جسم خارجی عمل کند. همان‌طور که می‌دانید بدن به جسم خارجی واکنش نشان می‎دهد و برای بیرون کردن آن تلاش خود را آغاز می‌کند. این کار باعث تجمع عفونت و تاخیر در بهبود می‌شود. تاکید می‌شود در این مواقع از اقدامات خانگی و سنتی خودداری شود. راه‌های علمی بهترین مقابله با سوختگی است. شاید زمان درد کمی بیشتر طول بکشد ولی لااقل ایمن هستند و مشکل جدیدی به سوختگی اضافه نمی‌کنند.

برای سوختگی نوع2 هم همان آب سرد و کیسه یخ را پیشنهاد می‌کنید؟
در این مواقع که سوختگی شدیدتر است؛ فرد باید حدود 15-10 دقیقه ناحیه سوخته را زیر آب سرد نگه دارد یا از کیسه یخ استفاده کند. اگر درد زیاد باشد، مسکن‌های ساده می‌توانند تا حد زیادی باعث کاهش درد شوند، به‌خصوص در سوختگی‌هایی که با یک ماده شیمیایی مانند اسید ایجاد می‌شود، استفاده از آب سرد بهترین اقدام است.

وقتی سوختگی خیلی شدید است اولین اقدام چیست؟
افراد دقت کنند اگر سوختگی شدید است حتما باید به مراکز معتبر مراجعه کنند. گاهی دیده می‌شود شدت سوختگی به‌گونه‌ای است که باعث چسبیدن لباس به پوست می‌شود. در این مواقع ممکن است فرد دستپاچه شود و سعی در جدا کردن لباس از پوست کند. این‌کار باعث کنده شده سطحی رویی پوست می‌شود. بهترین راه مراجعه به درمانگاه است. در درمانگاه روش‌هایی وجود دارد که می‌توان با حداقل آسیب به پوست این کار را انجام داد. البته در سوختگی‌های شدید پوست، عضله و اعصاب گرفتارند و گاهی بیمار درد هم احساس نمی‌کند. در این مواقع نیاز به درمان‌های تخصصی و حتی پیوند و… است.

آیا برای هر تاولی باید به درمانگاه مراجعه کرد؟
در مواقعی که تاول و ازهم‌گسیختگی پوستی دیده می‌شود، استفاده از دارو ضرورت می‌یابد. امروزه پمادهای ضدسوختگی حاوی آنتی‌بیوتیک وجود دارد که جلوی عفونی شدن ضایعه را می‌گیرد. ضایعات عفونی باعث افزایش مدت التیام زخم می‌شوند. در این موارد احتمال بر جای گذاشتن جوشگاه در پوست نیز بیشتر می‌شود ولی اگر فرد بهداشت فردی خود را رعایت کند و پوست تاول را جدا نکند، شاید نیازی به درمان‌های کمکی نداشته باشد. دقت کنید پوست تاول مانند یک پانسمان استریل عمل می‌کند. سعی کنید تا بهبود کامل زخم پوست تاول را حفظ کنید. اگر تاول بزرگ باشد، پزشک می‌تواند آن را با سوزن تخلیه کند و لایه محافظ تاولی را دوباره روی پوست بخواباند.

آیا استفاده از ویتامین‌ها برای ترمیم سوختگی مفید است؟
بهتر است افرادی که دچار سوختگی می‌شوند از همان روز اول از ویتامین‌های خوراکی مانند زینک، ‌ویتامین C و ویتامین D استفاده کنند که کمک زیادی به ترمیم پوست می‌کنند.

تاثیر عسل بر زخم سوختگی
در بسیاری از کتاب‌ها بر تاثیر عسل تاکید می‌کنند. به نظر شما عسل روی ترمیم سوختگی یا التیام آن موثر است؟
تاثیر مفید عسل روی ترمیم زخم و جلوگیری از عفونت یا بهبود عفونت ثابت شده است، مثلا در زخم‌های بستر و… موثر عمل می‌کند ولی برای ترمیم التیام سوختگی در مراحل اولیه پیشنهاد نمی‌شود. در صورتی که سوختگی با زخم توام باشد، می‌توان از عسل استفاده کرد.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده