معماری

آشنایی با گلکاری

گلکاری یا Flowery cultureدر برگیرنده‌ی عملیات و فرایندهایی است تا مجموعه‌‌ای از گیاهان زینتی جوان و با طراوت قابل عرضه به بازار رقابت و عرصه اقتصاد جهانی شود.

گلکاری حالتی پر زحمت از کشاورزی است که در طی عمل‌آوری و فرایند این رشته همه عوامل مربوط به اطلاعات تکنولوژیکی، اطلاعات فن‌آوری و دانش‌های به روز، اطلاعات مربوط به وضعیت بازار از نظر بازاریابی و نحوه سلیقه و خواست بازار، اطلاعات مربوطه به بحران‌های سوخت و انرژی و اطلاعات مربوط به تازه‌های ارقام معرفی شده به دنیا از نظر نوع محصولات زینتی مورد نیاز است.

گلکاری یا Flowery cultureیک مجموعه تشکیلاتی است که نیاز به یک گروه کار قوی با تخصص‌های مختلف و به روز دارد.
جایگاه گلکاری در ایران
اهمیت تاریخی: قدمت کشت و کار و نگهداری گل‌ها در ایران شاید همزمان با شروع کشاورزی بوده است. با نگاهی به تاریخ و فرهنگ ایران بنظر می‌آید که همواره ایرانیان در زمینه موضوعات مرتبط با گل‌ها جایگاه خوب و ارزنده‌ای داشته‌اند.

اهمیت اقتصادی: شاید قدیمی‌ترین گلخانه‌های موجود در ایران که در حال حاضر هم فعال هستند قدمتی در حدود 75 – 70 سال دارند. در حقیقت اهمیت اقتصادی این رشته، سابقه طولانی در ایران دارد. زمانی که بسیاری از کشورها نامی در زمینه پرورش گل و گیاه نداشته اند کشور ما با داشتن گلخانه‌های خوب و قابل قبول در زمان خود وضعیتی مناسب داشته است. کشت و کار پرورش گل‌های زینتی در ایران بعنوان یک رشته اقتصادی سابقه‌ای به قدمت احداث گلخانه‌ها ندارد اما از زمان‌های گذشته، گلخانه‌دارها کار تکثیر و پرورش گیاهان را برای سرگرمی، و گذران اوقات فراغت انجام می‌دادند.

در سال‌های اخیر بدلیل نیاز روز افزون بازار و خواست افراد جامعه و بدلیل محدود شدن فضای زندگی مردم این وضعیت کاملاً تغییر کرده است. بطوری که در سال‌های اخیر احداث گلخانه‌های نسبتاً مجهز و کارآمد بمنظور کشت و پرورش و تکثیر گیاهان زینتی و نیز توسعه اقتصادی پیشرفت زیادی داشته است.

ایران یکی از خواستگاه‌ها و زادگاه‌های طبیعی گیاهان زینتی از جمله لاله، سنبل، زنبق، سیکلمه و برخی از درختچه‌ها و تعداد زیادی از درختان میوه بشمار می‌آید، و در منابع علمی دنیا اسناد و مدارک مربوط به این موضوع موجود است. ولی از نظر اقتصادی و صادرات گل و گیاه هنوز موقعیت مناسبی در سطح دنیا ندارد.

جایگاه ایران از نظر جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی ایران از دو نظر قابل ارزش است :
– از نظر آب و هوایی
– موقعیت نسبت به کشورهای همسایه.

1- ایران در یک منطقه پر رود با طول روز بلند و روشنایی کامل آفتاب قراردارد و از این نظر می‌تواند در بسیاری از هزینه‌های مربوط به گرم کردن و روشن نگه داشتن گلخانه‌ها که برای کاشت و تکثیر گیاهان زینتی اهمیت زیادی دارد، صرفه جویی کند.

2- موقعیت ایران بدلیل قرار داشتن در کنار کشورهای پر مصرف گل و گیاه از نظر اقتصادی حائز اهمیت است. همسایه‌های شمالی و جنوبی ایران از خریداران بسیار خوب گیاهان زینتی هستند. ایران با داشتن یک بازار متعادل و نسبتاً ثابت و دائمی قادر است جایگاه واقعی خود را در  این عرصه پیدا کند.

گل گاوزبان
کشورهای مهم تولید کننده و مصرف کننده گل و گیاه

1- هلند    8- ژاپن
2- ایتالیا    9- انگلستان
3- آلمان    10- استرالیا
4- سوئیس    11- فرانسه
5- دانمارک    12- اسپانیا
6- بلژیک    13- آمریکا
7- سوئد

همانطور که در جدول بالا مشاهده می‌کنید هلند مقام اول در بین همه کشورها را دارد و بقیه کشورها در رتبه بعدی قرار گرفته‌اند.
از لحاظ موقعیت جغرافیایی و آب و هوایی و هم‌چنین وضعیت نیروی کار، ایران در مقایسه با هلند از موقعیت مناسب‌تر و ارزان‌تری برخوردار است.
ارز آوری گل و گیاه برای ایران یک موقعیت انحصاری است. در کشور ما گاهی ارز آوری گل‌های شاخه بریده با ارز آوری نفت مقایسه می‌شود. بطوری که فروش 2 تا 3 شاخه گل (از بعضی انواع گل‌ها) می‌تواند ارز‌آوری معادل یک بشکه نفت را داشته باشد و صادرات گل‌ها و گیاهان زینتی می‌تواند جانشین صادرات نفت شود. اما پارامترهای لازم و شاخص‌های قابل قبول بازار جهانی برای پرورش گل و گیاه را باید مهیا کرد.

رشته‌ها و زیر شاخه‌های متعددی در رابطه با گلکاری یا Flowery culture وجود دارد. یکی از این موارد استفاده از اندام‌های گیاهان زینتی می‌باشد. از لحاظ موقعیت مصرفی گیاهان زینتی را به سه دسته تقسیم می‌کنند :

گیاهان یک ساله یاAnnual Plants ؛ گیاهان زینتی که بعنوان گل‌های فضای سبز استفاده می‌شوند. این گیاهان معمولاً مقاوم به سرما نیستند و دوره زندگی نسبتاً کوتاهی دارند. مانند گل اطلسی و آحار.

گل‌های دائمی یا Perennial Plants؛ گیاهانی که بیش از یک سال در فضای آزاد قابلیت رشد و نمو دارند. مانند گل تاج‌الملوک، داودی و زنبق‌های دائمی.

گیاهان آپارتمانی یا Indoor Plants؛ گیاهانی که فقط در فضای محدود آپارتمان‌ها و گلخانه‌ها قابل نگهداری هستند. مانند برگ انجیلی و فوتوس.

انجام تحقیقات برای صادرات گل‌ها و گیاهان زینتی یک امر مسلم و ضروری است. هم‌چنین مجموعه عواملی که در این راستا باید مد نظر قرار گیرند عبارتند از :
نوع خاک و بستر مورد پرورش گیاهان؛
نوع محصول ارائه شده؛
تداوم تولید در طی یک زمان معین.

انواع گلکاری یا Flowery culture
گیاهان گلدار گلدانی یا  Pot Plant؛ گیاهانی که در فضای مستور آپارتمان رشد و نمو می‌کنند و بخش زینتی آن‌ها همان گل است. مانند گل حنا، سیکلامن ایرانی، آزالیا و …
گل‌های شاخه بریده یا Cut Flowers؛  گروه بسیار بزرگی از گیاهان زینتی در این رده هستند. تعداد زیادی از گیاهان زینتی بعنوان بخش‌های بریده شده و جدا از پایه مادری قابل عرضه به بازار هستند. نظیر انواع میخک، ژربرا، رز و ارکیده.
بسته به نوع بازار و سلیقه خریداران تقریباً همه گیاهان Cut Flowers شبیه بهم عرضه می‌شوند. اینطور که برآورد نشان می‌دهد معمولاً میخک، رز و ژربرا سه محصول رده اول تا سوم گل‌ها شناخته شده‌اند.

3) درختان، درختچه‌ها و پیچ‌های زینتی یا Trees, Shrubs and Climbers؛ این مجموعه در کشت و کار گیاهان زینتی جایگاه ارزنده‌ای دارد و ایران می‌تواند در این قسمت موقعیت خوبی کسب کند.

تهیه بستر مناسب جهت کاشت بذر چمن

احداث چمن مناسب، به تهیه بستر بذر مناسب بستگی دارد که اساس چمنکاری محسوب می شود و مراحل مختلف آن بشرح ذیل می باشد:
1- تهیه خاک مرغوب و مناسب برای چمنکاری به میزان و حجم مورد نیاز (بهتر است با انجام آزمایش خاک، نیازهای غذایی چمن را تعیین کنیم.)
2- زوائد، خرده چوبها، قلوه سنگها و کلاً مواد خارجی درشت را تا عمق 15 سانتیمتری بستر کاشت جمع آوری نمائیم.
3- برآورد میزان سطح چمنکاری به منظور تأمین نهاده ها، بذر و …

4- به خاک اولیه بستر کاشت (چه از نوع رسی و چه از نوع شنی) می بایستی در محدوده عمق 20-15 سانتیمتری به میزان 5 سانتیمتر ، ماده آلی افزوده شود، بطوریکه در نهایت 30% خاک دارای ماده آلی باشد. ( در صورت دشوار بودن این روش می توان روی خاک قبلی به میزان 5/7-5/2 سانتیمتر خاک مناسب اضافه نمود.)
5- زمان افزودن ماده آلی و شن به خاک سنگین یا افزودن ماده آلی و رس به خاک سبک، همزمان با استفاده از کودهای شیمیایی (پایه) و پیش از عملیات کاشت می باشد.
6- نصب سیستمهای آبیاری، تأسیسات روشنائی و … نیز بایستی همزمان با بند فوق صورت گیرد.
7- پر کردن گودال ها و تسطیح بلندیها
8- شیب بندی مناسب به میزان 2-1 درصد که برای این امر بایستی لایه ای به عمق 15-10 سانتیمتر به کنار زده شود تا در مراحل شیب بندی از خاک آن استفاده شود. شیب بندی باید آرام و تدریجی باشد و در طول مسیر، نباید نقطه ای بلند تر باشد (که زودتر خشک شود) یا گود باشد (که آب تجمع کند)
9- اطمینان از وجود زهکش مناسب در خاک تحت الارض (30 سانتیمتر به پائین) بطوریکه با انجام آبیاری، در بستر کاشت ، حالت غرقاب ایجاد نگردد. اهمیت این موضوع در زمینهای ورزشی که نیاز به خروج سریع آب دارند به مراتب بیشتر است.

چیدن چمن:

یکی از نکات مهم در نگهداری چمن، چیدن آن است. نکات زیر نقش چیدن چمن، در رشد مناسب چمن را نشان می دهد:
1- بیش از حد کوتاه کردن چمن، منجر به کاهش رشد ریشه چمن شده و لزوم مراقبت بیشتررا در برخواهد داشت.
2- بیش از حد بلند نگهداشتن چمن، باعث بروز پدیده کاهبرگ (Thatch) یعنی ایجاد توده های بهم فشرده ریزوم و ریشه در سطح زیرین پوشش چمن می گردد.
3- در مناطق سایه دار بعلت کم بودن فتوسنتز، چمنها را کمتر کوتاه می کنند.
4- چمنهای گرمسیری، مقاومت بیشتری نسبت به چیده شدن دارند.
5- اگر چیدن چمن، بویژه در روزهای گرم به تأخیر افتد، چمن به گل نشسته و تولید بذر می کند و مواد غذایی، صرف خوشه بستن شده و نهایتاً چمن ضعیف می شود.
6- بعنوان یک قاعده کلی، با افزایش دما، ارتفاع چیدن بلندتر (میزان کوتاه کردن کمتر) و با کاهش دما، ارتفاع چیدن کوتاهتر (میزان کوتاه کردن بیشتر) توصیه می شود.
7- تعیین زمان مناسب چیدن، الف – هنگامیکه بلندترین قسمت چمن 7/3-5/2 سانتیمتر بلندتر از سایر قسمتها باشد. ب – هنگامیکه ارتفاع چمن 10-5/7 سانتیمتر شده که می بایستی به میزان 5-75/3 سانتیمتر چیده شود.
8- بهنگام چیدن، چمن نبایستی مرطوب باشد.
9- در اولین مرحله چمن زنی، نباید از ماشین چمن زنی استفاده نمود.
10- پیش از چیدن چمن، باید سنگها و زباله ها را از سطح چمنکاری زدود.
11- در شیبهای تند بهتر است نوعی چمن یا گیاه پوششی بکاربرد که نیازی به چیدن زیاد نداشته باشد.
12- چمنهایی که در دوره داشت، تحت تیمار کوددهی زیاد قرار داشته باشند، باید مرتباً چیده شوند.