12 معیار برای انتخاب مهد،مربی و پرستار

انتخاب مهد یا پرستار کودک همواره دغدغه مادرانی است که به دلیل شاغل بودن باید چند ساعتی از فرزند خود دور باشند. در این مواقع سوال‌های زیادی برای والدین کودک ایجاد می‌شود که کودک را کجا و به چه کسی بسپارند؟ مهدکودک خوب چه خصوصیاتی دارد؟ از کجا بدانند که از کودکشان خوب مراقبت می‌شود؟ آیا پرستار یا مربی صلاحیت نگهداری از کودک را دارد؟ و ده‌ها سوال دیگر. گاهی هم آنقدر پاسخ به این سوال‌ها برای مادر دشوار می‌شود که ناچار کار خود را ترک می‌کند و خانه‌نشین می‌شود. به راستی چه مشکلاتی پیش روی مادران شاغلی است که به تازگی صاحب فرزند شده‌اند؟ برای انتخاب مربی یا پرستار مناسب کودک یا مهد و… توصیه می‌کنم به این نکات توجه کنید:

1. فاصله مهد از خانه یا محل کار
برای انتخاب یک مهدکودک خوب ابتدا باید به فاصله مهد تا محل زندگی توجه کرد. دسترسی آسان و زود به کودک بسیار مهم است. بنابراین علاوه بر کیفیت مهدکودک باید به فاصله مهد تا خانه هم توجه داشت.

2. قرارگرفتن کودکان هم‌سن‌و‌‌سال در یک گروه
این نکته همیشه باید مدنظر خانواده باشد که در مهد، کودکان همسن باید در یک گروه قرار گیرند. گاهی مهدکودک فضای کافی ندارد و چند کودک با سنین مختلف در یک فضای محدود نگهداری می‌شوند. این کار به کودکان آسیب زیادی وارد می‌کند. کودکان در این سن نیاز به آموزش مهارت‌ها دارند و یک مربی نمی‌تواند همزمان برای کودک 2 ساله، 4ساله و… وقت بگذارد، ولی وقتی همه کودکان مثلا 3 ساله هستند، مربی می‌تواند به همه آنها آموزش متناسب با سنشان ارائه دهد.

3. تعداد کودکان تحت سرپرستی یک مربی
هر مربی باید وظیفه مراقبت تعداد کمی از کودکان را برعهده داشته باشد، مثلا یک مربی 2 تا 3 شیرخوار را نگه دارد. کودکان شیرخوار نیاز به مراقب تمام وقت دارند.

4. ثبات مربی کودک
بعضی مهدکودک‌ها دائم در حال تغییر مربیان هستند. مربی کودکان باید ثابت باشد. تعویض شیفتی مربی به کودک آسیب می‌زند زیرا به محض اینکه کودک به یک مربی دلبستگی و اعتماد پیدا می‌کند، مربی جدیدی وارد می‌شود.

5. محیط نگهداری از کودک
محیط نگهداری از کودک بسیار مهم است. مهد نباید تاریک و قدیمی باشد. از نظر بهداشتی و ایمنی باید کاملا بررسی شود. باید به پله‌ها، نرده‌ها، کف زمین بازی و اتاق‌ها توجه داشت.

6. بررسی مربی از نظر سابقه کاری و مهارت نگهداری از کودک
مربی کودک باید باحوصله و صبور باشد. والدین باید توجه کنند، آیا مربی توانایی برقراری ارتباط با کودک و سابقه کار در مهدکودک را دارد؟ و اصلا با کودکان سروکار داشته است؟ مثلا آیا می‌داند وقتی کودک می‌ترسد و هیجان‌زده است باید چه واکنشی نشان دهد؟ کودکان چند ساعت از روز که بیدار و هوشیار هستند را با مربی سپری می‌کنند. در واقع، بیشتر کنش‌ها و اتفاق‌ها در مهدکودک اتفاق می‌افتد و این زمان تاثیر زیادی در روان کودکان دارد.

7. مدت زمان رفتن کودک به مهد
در صورت امکان کودک نباید به مدت طولانی در مهد بماند و بهتر است بعد از 4-3 ساعت به خانه بازگردانده شود.

8. وضعیت زندگی مربیان کودک
مربی کودک بودن کار دشواری است. یکی از مشکلات اصلی مربیان دریافتی اندکی است که از این کار به دست می‌آورند. این کار باعث نارضایتی از شغل می‌شود. این نارضایتی در نحوه ارتباط مربی با کودکان تاثیر می‌گذارد و باعث می‌شود کیفیت کار او پایین بیاید. مربیان باید امکانات کافی داشته باشند تا بتوانند با فراغ بال وارد ارتباط با کودک شوند، نه از روی خشم و عصبانیت و نارضایتی. احساسات منفی مربی نسبت به زندگی، سختی کار و شرایط مالی در نحوه ارتباط با کودک تاثیرگذار است.

9. بسنده‌نکردن به معیار سن‌وسال برای انتخاب مربی
به نظر می‌رسد سن و سال تعیین کردن برای مربی یا پرستار کودک کار درستی نیست. مربیان بسیار جوانی هستند که اصلا نحوه ارتباط با کودکان را نمی‌دانند و در حال و هوای دیگری هستند یا مربیان سالمندی که امکان حرکت ندارند یا حوصله بازی و صحبت کردن با کودک را ندارند، هر یک از این دو گروه می‌توانند مشکل‌ساز باشند.

10. انتخاب پرستار در خانه
اگر والدین قصد دارند برای فرزندشان پرستار انتخاب کنند تا در خانه از کودک مراقبت کند، باید به مراکز معتبری مراجعه و پرستار انتخاب کنند. والدین حتما باید شناخت نسبی از پرستار پیدا کنند. در صورت امکان دوربین مخفی در خانه نصب شود یا فرد بزرگسالی مانند مادربزرگ و برادر یا خواهر بزرگ‌تر کودک در خانه حضور داشته باشند. گاهی هم سرزده به خانه برگردند تا متوجه نوع ارتباط کودک با پرستار شوند. به واکنش‌های کودک توجه کنند. کودکان حین بازی خیلی از مسائل را آشکار می‌کنند، مثلا اگر کودک در طول بازی با عروسک دعوا می‌کند، می‌تواند نشانه آن باشد که در طول روز این حرف‌ها بین او و پرستارش رد و بدل شده است. از کودکان نمی‌توان به طور مستقیم اطلاعات گرفت، ولی رفتار آنها، به‌خصوص اگر رفتارهایی است که تابه حال از آنها سرنزده، می‌تواند گویای اتفاقاتی جدید باشد.

وقتی کودک در مهد مراقبت کافی از سوی مربی دریافت نمی‌کند یا با او بدرفتاری می‌شود، ممکن است با امتناع کردن از مهدکودک واکنش خود را از بد بودن محیط نشان دهد. البته این نکته را نباید فراموش کرد که بعضی کودکان دچار اضطراب جدایی هستند و هنگام جدا شدن از والدین گریه یا بهانه‌گیری می‌کنند. این کودکان از اینکه مادر دیگر سراغ آنها نیاید، هراس دارند و فکر می‌کنند شاید مادر را برای همیشه از دست بدهند.
تغییرات ناگهانی رفتاری، اضطراب، ناخن جویدن، شب‌ادراری، گوشه‌گیری، تغییر در نوع بازی، اشتیاق به بازی‌های خشن و… می‌توانند نشانه بدرفتاری پرستار یا مربی مهد با کودک باشند. کودکی که مربی یا پرستار را دوست ندارد،‌ هنگام برخورد با او ممکن است تغییر رفتار بدهد یا سعی کند فرار کند. بهتر است والدین حتما به چهره و واکنش کودک در این مواقع توجه کنند. والدین باید خیلی سریع اقدام و حتما علت تغییرات ایجادشده در کودک را پیدا کنند زیرا ممکن است طی مدت طولانی نتوانند آسیب‌های روانی واردشده به کودک را جبران کنند.

11. مادران شاغل نیاز به کمک دارند، نه محدودیت
بسیاری از زنان شاغل جامعه بعد از اینکه فرزندشان متولد می‌شود، مشکلات زیادی از نظر اجتماعی و خانوادگی پیدا می‌کنند، مثلا ممکن است ساعات کاری خود را کمتر کنند، شغلی که سال‌ها برای آن تلاش‌کرده‌اند از دست بدهند یا با مخالفت از سوی همسر و… مواجه شوند. متاسفانه تبعیضات جنسیتی در بیشتر جوامع وجود دارد و معمولا به یک خانم این‌گونه نگاه می‌کنند که بهتر است شغل اصلی خود را کنار بگذارد و تنها مادری کند، اما باید به این نکته مهم توجه داشت درصورتی که خانم تمایلی به کنار گذاشتن شغل نداشته باشد، ممکن است به طور ناخواسته روی رابطه‌اش با کودک تاثیر بگذارد؛ یعنی این طور تصور کند که نتیجه مادر شدن او تغییر جایگاه اجتماعی‌اش بوده و نتیجه آن تنفر از فرزندی که باعث خانه‌نشینی او شده است. حتی اصرار پدر برای دست کشیدن همسرش از شغل می‌تواند منجر به شکل‌گیری اختلافات زناشویی شود. مادر و پدر باید بدانند آمدن فرزند یک مسوولیت دوطرفه است و هر دو نفر باید در برنامه‎های زندگی خود تغییر و تعدیل ایجاد کنند. لازم است پدر هم در ساعاتی از روز در خانه حضور پیدا کرده و از کودک مراقبت کند. این کار رابطه بین زن و شوهر را هم بهتر می‌کند.

12. ضرورت توجه به مشکل مادران شاغل در اداره‌ها و سازمان‌ها
مشکلی که در بسیاری از اداره‌ها وجود دارد این است که مهدکودک از محل کار مادر دور است. در واقع، اتاقی خاص در همان سازمان، بیمارستان، اداره و… وجود ندارد تا مادر بتواند فرزند خود را به آنجا بسپارد. چنین مادرانی به دلیل دور بودن از کودک احساس گناه می‌کنند و بیقرارند. ناراحتی مادر روی کیفیت کاری هم تاثیر می‌گذارد. سازمان‌هایی که چنین تشکیلاتی برای مادران مهیا می‌کنند، بازده کاری‌شان هم بهتر می‌شود. این کار روی سلامت روان مادر تاثیر خوبی دارد و احتمال آسیب دیدن کودک هم کمتر می‌شود.
به یاد داشته باشیم کودکان مهم‌ترین سرمایه‌های هر جامعه‌ای هستند و پرداختن به مشکلات مادران درحقیقت توجه به سرمایه‌های انسانی است. کیفیت رشد و تکامل کودکان در گرو سال‌های اولیه رشد است.

دکتر میترا حکیم شوشتری
فوق‌تخصص روان‌پزشکی کودک و نوجوان، عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده