معماری
پانسمان زخم

آموزش پانسمان زخم (تصویری)

پانسمان در جدول,پانسمان بخیه,انواع پانسمان,اموزش پانسمان,معنی پانسمان,پانسمان زخم پای دیابتی,انواع پانسمان سوختگی,پانسمان زخم باز,آموزش پانسمان و بستن زخم,عوض کردن پانسمان به صورت تصویری,فیلم آموزشی پانسمان و وسایل مورد نیاز پانسمان

پانسمان عبارت از شست وشوی استریل، پاک کردن و قرار دادن پوشش ضدعفونی شده روی زخم است.

هدف از پانسمان

حفاظت از زخم در طول مدت درمان

کمک به کنترل خونریزی

جذب خون و ترشحات زخم

جلوگیری از آلودگی بیشتر زخم

نگهداری دارو روی زخم (در صورتی که به دارو نیاز باشد)

کاهش درد

مشخصات پوشش پانسمان زخم

تمیز و بدون آلودگی میکروبی باشد تا ضمن اینکه مانع رسیدن میکروب ها به سطح زخم شده و خود نیز سبب آلودگی مجدد آن نگردد.

مانند پارچه توری سوراخ های زیادی داشته باشد تا:

اکسیژن هوا بتواند به سطح زخم و اطراف آن برسد.

از رشد احتمالی میکروب های غیرهوازی در سطح زخم جلوگیری شود.

امکان تبخیر پوست از زیر پانسمان مهیا باشد، زیرا در غیر این صورت، پوست مرطوب شده، پانسمان خیس می شود و محیط مناسبی برای رشد میکروب ها فراهم می شود.

از جنسی باشد که به زخم نچسبد زیرا احتمال دارد در هنگام برداشتن از روی زخم به بافت های در حال ترمیم صدمه بزند، پنبه برای پانسمان مناسب نیست.

قدرت جذب ترشحات زخم را داشته باشد.

حجم و ضخامت کافی داشته باشد تا زخم را از ضربه ها و صدمات حفظ کند.

به اندازه کافی بزرگ باشد که تمام سطح زخم را بپوشاند و لبه آن حداقل دو سانتی متر از لبه زخم جلوتر باشد.

پانسمان زخم

وسایل مورد نیاز برای پانسمان

گرچه وسایل مورد نیاز برای پانسمان، بستگی به نوع زخم و وسعت آن دارد ولی معمولا برای پانسمان به لوازم زیر نیاز است: پنس، قیچی، گاز، پنبه، پد، محلول های ضدعفونی کننده، آب مقطر، سرم فیزیولوژی و چسب.

گاز یا تنزیب

نوعی وسیله یا پوشش پانسمان است که از پارچه توری مخصوص تهیه شده است. این پارچه بسیار نرم و سبک بوده و به سرعت ترشحات زخم را به خود جذب می کند. نوع استریل آن را در ابعاد مختلف می توان از داروخانه ها تهیه کرد.

پد (pad)

 

نوع دیگری از پوشش پانسمان است که از لایه هایی از پنبه و گاز یا پارچه دیگری که قدرت جذب ترشحات زخم را داشته باشد، در اندازه های مختلف تهیه شده و آن را می توان از داروخانه ها خرید.

در زمان مواجهه با هر زخم اولین اقدام بند آوردن خونریزی است. برای این کار می توانید از روشهای زیر استفاده کنید:

 

۱- فشار مستقیم بر محل خونریزی

ساده ترین و بهترین اقدام در زمان برخورد با خونریزی اعمال فشار مستقیم بر محل خونریزی می باشد. چنانچه امکان دارد از یک تکه پارچه یا دستمال تمیز برای فشار روی محل خونریزی استفاده کنید و در صورتیکه در دسترس نبود با کف دست نیز می توان به این کار اقدام کرد.

۲- بالا گرفتن عضو خصوصا در دست و پا

۳- بستن بالای محل خونریزی در اندامها

پس از قطع خونریزی باید روی زخم پوشیده شود تا میکروب ها نتوانند به درون زخم وارد شوند و پس از آن باید بیمار را به پزشک رساند تا درمان قطعی را انجام دهد.

 

برای پوشاندن روی زخم از یک پارچه تمیز نخی استفاده میشود. پوشاندن زخم را پانسمان Dressing میگویند. پارچه های نخی با استانداردهای خاص را که برای پانسمان زخم بکار میبرند گاز Gauze مینامند. این پارچه ها از نخ پنبه ای تهیه شده و بافت آن بسیار شل است بطوریکه ساختمان نرم و لطیفی به آن میدهد. بافت شل آن موجب میشود تا خلل و فرج زیادی داشته باشد تا هم بتواند ترشحات زخم را به خود جذب کرده و هم اجازه تنفس و تعریق را به پوست اطراف زخم بدهد. این پارچه ها را چند تا کرده اند تا بعد از تا خوردن به اندازه حدود ده در ده سانتیمتر برسد.

قبل از مواجهه با هر زخمی اگر امکان دارد باید ابتدا دستان خود را با آب و صابون شستشو دهیم تا میکروب جدیدی را به داخل زخم وارد نکنیم.

اگر زخم خونریزی واضحی ندارد و عمقی نیست میتوان ابتدا آب تمیز و جاری را از روی آن عبور داد. این کار موجب میشود تعداد میکروب های درون زخم کاهش یافته و احتمال عفونت آن کم شود. پوست اطراف زخم را میتوان با آب و صابون تمیز کرد. باید مواظب بود صابون در داخل زخم نرود مگر اینکه زخم بر اثر گزش یک پستاندار (مانند سگ) مشکوک به هاری ایجاد شده باشد که در این صورت باید درون زخم را خوب با آب و صابون بمدت ده دقیقه شستشو داد. در زخم های معمولی اگر کمی صابون به درون زخم رفت مشکل خاصی ایجاد نشده و با آب شسته میشود.

در صورتی که زخم عمقی باشد ( یعنی چربی زیر پوست دیده شود) و یا زخم خونریزی زیادی داشته است نباید شسته شود.

اگر اجسام خارجی در درون زخم وجود دارند و میتوان آنها را به راحتی از درون زخم برداشت این کار را انجام میدهیم. البته اگر احتمال میدهیم با برداشتن جسم خارجی زخم خونریزی میکند این کار را انجام نمیدهیم.

زخم را دستکاری نمیکنیم چون هم خطر خونریزی وجود دارد و هم احتمال دارد که با دستکاری ما میکروب های جدیدی به درون زخم وارد شوند.

نیازی به استفاده از محلول های ضد عفونی مانند بتادین یا پمادهای آنتی بیوتیک در داخل زخم وجود ندارد.

به اندازه کافی گاز یا پارچه تمیز را بر روی زخم قرار میدهیم. هر چه زخم بزرگتر باشد باید گاز بیشتری بر روی زخم گذاشته شود. سپس باید به وسیله ای گاز ها را بیحرکت کرد. در صورتی که زخم کوچک باشد میتواند حاشیه های گاز را با چسب مخصوص به پوست محکم کرد. وقتی زخم بزرگتر است و یا با خونریزی همراه بوده است گازها را باند به اندام میبندیم.

 

  مراحل بانداژ یک زخم

باند یک نوار پارچه ای از جنس گاز است. بستن گازها با باند را بانداژ Bandage میگویند. برای بانداژ میتوان از باند نخی یا باند کشی استفاده کرد. بانداژ باید به اندازه ای سفت بسته شود که فشار ملایمی را بر روی گازها وارد کند. بانداژ نباید سفت بسته شود چون میتواند بر روی عروق و اعصاب اندام فشار وارد کرده و به آنها آسیب برساند. در صورتی که بانداژ سفت باشد بعد از چند دقیقه قسمتی از اندام که پایینتر از آن است متورم، کبود یا رنگ پریده میشود. در این صورت باید بانداژ باز شده و مجددا شل تر بسته شود.

 

روش صحیح پانسمان زخم باز

۱-کنترل خونریزی: برای مهار بهتر خونریزی، لبه‌های زخم را به هم نزدیک کرده و با یک گاز استریل یا دستمال تمیز، خونریزی را به وسیله فشار دادن کنترل کنید.

 

۲-   تسکین درد

۳-   ضد عفونی وشستشوی زخم: مناسب ترین محلول برای شستشو و تمیز کردن زخم نرمال سالین است. زخم و اطراف آن را حدود ۵ دقیقه در صورت کثیف بودن در مدت بیشتر، از داخل به خارج شستشو وتمیز کنید. (عکس این کار و حرکت رفت و برگشت پنبه روی زخم موجب می‌شود که آلودگی اطراف زخم به داخل آن نفوذ و زخم را عفونی کند) . از نفوذ بتادین به داخل زخم باز خودداری کنید، چراکه به دلیل داشتن املاح ید ممکن است موجب حساسیت در افراد شود . تمام اجسام خارجی را از داخل ناحیه آسیب دیده خارج کنید.

۴-   تراشیدن موی اطراف زخم با تیغ توصیه نمی شود . در نواحی پر مو مثل سر و صورت کوتاه کردن موی اطراف زخم به وسیله قیچی تا حدی که مو وارد زخم نشود کافی است .

۵-   پس از استریل کامل زخم، یک قطعه گاز استریل روی زخم بگذارید، به طوری که روی زخم و اطراف آن را کاملا بپوشاند. پانسمان را دقیقا روی زخم قرار دهید و هرگز آن را جابه‌جا نکنید. در صورت جابه‌جا شدن پانسمان آن را عوض کنید. حرکت پانسمان می‌تواند میکروب‌های سطح پوست را به سمت زخم هدایت کند.

۶-     در صورتی که خون به پانسمان نفوذ کرد، هرگز پوشش روی زخم را برندارید. برای بند آوردن خونریزی، گاز یا دستمال بیشتری روی پوشش قبلی زخم قرار دهید.

۷-   گاز استریل را در ۴ طرف با چسب روی پوست ثابت و سپس بانداژ کنید.

۸-   در صورتی که زخم عمیق، خونریزی شدید و دو لبه زخم به‌هم نمی‌رسند، پس از ویزیت پزشک بیمار را برای بخیه زدن آماده کنید.

۹-   گرفتن شرح حال تا در صورتیکه بیمار در ۵ ساله اخیرواکسن کزاز تزریق نکرده باید آنتی توکسین کزاز تزریق گردد .

 

 

نکات ضروری برای پانسمان زخم

هنگام پانسمان از سرفه و عطسه مستقیم روی زخم یا صحبت کردن که باعث آلوده شدن زخم می شود، خودداری کنید.

اگر سرم فیزیولوژی برای شست و شوی زخم در دسترس ندارید می توانید ۹ گرم نمک را در یک لیتر آب جوشیده سرد شده حل کنید و به جای سرم جهت شست وشوی زخم استفاده کنید.

درخصوص زخم های سطحی و خراش پوست استفاده از آب و صابون کفایت می کند.

برای پانسمان باید از «پنس» استفاده شود. در غیر این صورت باید دست ها کاملا تمیز بوده و از دست زدن به سطحی از گاز یا پد که به طور مستقیم روی زخم قرار می گیرد، خودداری شود.

هرگز پنبه یا گازی که برای نظافت اطراف زخم به کار می رود را روی زخم نمالید.

اگر دو لبه زخم از یکدیگر خیلی فاصله داشته باشند باید به وسیله بخیه زدن دولبه را به هم نزدیک کرد تا زخم زودتر التیام پیدا کند. برای این کار مصدوم را به نزدیک ترین مراکز بهداشتی درمانی ببرید.

اندازه گازی که روی زخم گذاشته می شود بستگی به وسعت زخم دارد. مهم این است که باید کاملا زخم و اطراف آن را بپوشاند.

هرگز پنبه را مستقیما روی زخم قرار ندهید. زیرا پس از خشک شدن، کندن آن مشکل و دردناک است.

اگر زخم با خاک یا اشیای آلوده تماس داشته است، فورا جهت تزریق سرم ضدکزاز به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کنید.

برای پانسمان زخم در محلی که لباس روی آن را پوشانده ابتدا باید با قیچی لباس را برید تا وسعت و چگونگی زخم کاملا آشکار شود. سپس روی زخم را تمیز می کنیم و روی آن را با گازاستریل یا پد می پوشانیم.

 

 

کمپرس های سرد

خنک کردن وخنک نگه داشتن ضایعاتی مانند خون مردگی ها و پیچ خوردگی ها می تواند باعث کاهش درد وتورم ناشی از التهاب گردد.

هرچند که اصولاً در وخامت وشدت آسیب های عمقی تأثیر چندانی نخواهد داشت. در این گونه موارد شما می توانید از یک کمپرس سرد مثلاً یک کیسه یخ استفاده کرده و یا این که ناحیه آسیب دیده را زیر آب جاری و خنک و یا در درون یک لگن محتوی آب سرد قرار دهید. یک بسته محتوی سبزیجات منجمد شده نیز می تواند بکار رود مشروط بر آن که آن را قبل از بکار بردن در درون یک پارچه بپیچید. الف) نحوه استفاده از یک پد خنک

۱- یک حوله و یا مقداری پارچه را در آب سرد خیس کنید سپس آن را چلانده و بعد این پوشش سرد و مرطوب را روی ضایعه و نواحی اطراف آن قرار داده و مختصری فشار دهید.

۲- برای حفظ سرمای این پد هر سه الی پنج دقیقه یک بار مجدداً آن را درون آب سرد بگذارید. باید حداقل به مدت بیست دقیقه محل آسیب دیدگی را خنک کنید. ب) نحوه استفاده از کیسه یخ:

۱- یک کیسه پلاستیکی را تقریباً تا نیمه آن بوسیله قطعات ریز یخ پر کنید. سپس کیسه را با پیچاندن درون یک پارچه و باند پوشش دهید.

۲- کیسه یخ را نسبتاً محکم روی محل آسیب دیدگی نگه دارید.

۳- فقط به مدت ده الی پانزده دقیقه محل ضایعه را سرد کنید البته در صورت ذوب یخ در مدت ذکر شده می توانید محتوی یخ آن را تجدید کنید. انواع بانداژ اهداف متعددی را می توان با انجام بانداژ صورت داد: برای نگه داشتن پانسمان روی سطح زخم و برای کنترل خونریزی و برای تثبیت موقعیت و یا بی حرکت سازی اعضا در صدمات گوناگون و یا برای کاهش میزان تورم و التهاب عضو بکار می رود. بانداژ به سه گروه اصلی تقسیم می شود.

۱- بانداژ نواری: که پانسمان را ثابت و یا محکم می کند و یا برای تثبیت موقعیت اندام مجروح بکار برده می شود.

۲- بانداژ لوله ای: که می توان باعث استحکام پانسمان در نواحی انگشتان و یا پنجه ها گردیده و یا از مفاصل مصدوم حمایت کند.

۳- بانداژ سه گوش: که معمولاً از جنس پارچه بوده و به عنوان آویز و پوشش دهنده سطوح وسیع سایر انواع پانسمان ویا بی حرکت سازی اندام ها می تواند بکار برده شود. در موارد اضطراری شما ممکن است مجبور به ابداع پانسمان های ابتکاری از کالاهای پارچه ای مورد مصرف روزانه باشید. قواعد اساسی بانداژ الف) قبل از شروع بانداژ:

– مصدوم را آرام و مطمئن ساخته و اقداماتی که می خواهید انجام دهید را به وضوح برایش شرح دهید. – مصدوم را در موقعیتی مناسب (نشسته یا دراز کشیده) و راحت قرار دهید.

– ناحیه آسیب دیده را تحت حمایت قرار دهید البته عمل نگهداری اندام را خود مصدوم و یا یک دستیار می تواند برایتان انجام دهد. – سعی کنید در صورت امکان همیشه در مقابل و روبروی مصدوم و ترجیحاً در سمت آسیب دیده او قرار گرفته و اقدام کنید.

ب) در حین انجام بانداژ: اگر مصدوم دراز کشیده است باید ابتدا باند را از فرورفتگی های طبیعی سطح بدن او عبور دهید (مثلاً از زیر کمر و زانوها و گردن و یا مچ ها). سپس بانداژ خود را به صورت جلو و یا عقب سراندن در زیر بدن به موقعیت مورد نظر خود منتقل نمایید.

مثلاً برای بانداژ سر و یا قسمت فوقانی تنه می توانید رشته باند مورد نظر را از ناحیه فرورفتگی ناحیه زیری گردن گذارده و سپس آن را به محل مورد نظرتان بغلزانید.

– بانداژ به عمل آمده باید به قدر کافی مستحکم باشد ولی نه آن قدر محکم که باعث قطع و یا بروز اختلال در جریان خون اندام مربوطه گردد. – در صورت باداژ یک اندام باید در صورت امکان انگشتان دست و یا پنجه های پا را نپوشانید تا بتوانید بعد از اتمام بانداژ جریان خون را در اندام مربوطه بررسی کنید. – با بکارگیری گره مربع بانداژ خود را محکم کنید.

البته گره زدن نباید روی نواحی استخوانی صورت گرفته و نیز نباید باعث ایجاد ناراحتی در مصدوم گردد. انتهای آزاد بانداژ را در صورت امکان در زیر گره زده شده فرو ببرید. – مکرراً گردش خون نواحی انتهایی اندام مصدوم را بررسی کرده و در صورت لزوم بانداژ به عمل آمده را مقداری شل تر کنید.

 

ج) اگر هدف از بانداژ بی حرکت ساختن یک اندام باشد: – برای اجتناب و پیشگیری از جابجا شدن احتمالی استخوان های شکسته شده ابتدا باید پوششی نرم مثل حوله و لباس های تا شده را مانند بالشتی نرم و نسبتاً حجیم بین بازو و تنه و یا ما بین پاها قرار دهید و بعد بانداژ را شروع کنید.

– فواصل بانداژهای به عمل آمده در اطراف باند را باید به گونه ای انتخاب کنید که حداکثر مقدار حریم ممکنه برای ناحیه آسیب دیده حفظ شود. – محل گره زدن را به گونه ای انتخاب کنید که گره ها در سمت سالم بدن و رو به سمت بالا قرار گیرند. اگر هر دو طرف بدن آسیب دیده اند باید محل محکم کردن گره ها حتی المقدور در ناحیه میانی بدن بوده و یا این که در جایی صورت گیرند که احتمال ایجاد صدمه بیشتر به حداقل ممکن برسد.

د) پس از اتمام بانداژ: – وضعیت گردش خون در اندام بانداژ شده را هر ده دقیقه یک بار بررسی و کنترل کنید.

شیوه بررسی جریان خون شما باید بلافاصله پس از اتمام بانداژ یک دست و یا یک پا وهمچنین پس از بکارگیری آویزها جریان خون عضو مربوطه را به دقت ارزیابی کرده و سپس هر ده دقیقه یک بار این بررسی ها را تا زمان رسیدن به مراکز امدادی تکرار کنید. ارزیابی مکرر گردش خون از این نظر مهم و حیاتی تلقی می گردد که احتمال تورم و التهاب اندام های آسیب دیده پس از گذشت مدتی از سانحه وجود دارد و در نتیجه ورم کردن اندام ممکن است بانداژ به عمل آمده (حتی در مدت کوتاهی) بیش از حد سخت شده و با ایجاد فشار روی عروق و اندام باعث قطع جریان خون در آن شود. علائم مربوط به اختلال در گردش خون با گذشت زمان تغییر می یابند. بدین معنی که ابتدا وریدهای اندام و بعد از مدتی شریان های خون رساننده به آن دچار اختلال در عملکرد می گردند. روش تشخیص بروز اختلال در گردش خون

الف) علائم زیر ممکن است در مراحل زودرس دیده شوند:

– اندام متورم و احتقان یافته – پوست آبی رنگ به همره وریدهای برجسته و برآمده – احساس درد و باد کردن عضو

ب) علائم زیر ممکن است در مراحل دیررس دیده شود: – پوست رنگ پریده و خمیری شکل به همراه کرختی و سردی در عضو – احساس سوزن سوزن شدن و تحریک و به دنبال آن دردی عمیق و شدید – عدم توانایی در حرکت دادن انگشتان و یا پنجه ها شیوه انجام بررسی

۱- در حالی که به بستر ناخن و یا پوست اطراف آن خیره شده اید یکی از ناخن ها را تا زمانی که بستر آن رنگ پریده گردد تحت فشار قرار دهید. اگر بانداژ به عمل آمده بیش از حد محکم شده باشد آن گاه پس از برداشتن فشار از روی ناخن رنگ بستر آن به حالت طبیعی (قبلی) خود برنمی گردد و یا این که برگشت رنگ در آن به کندی صورت می گیرد.

۲- پیچش های بانداژ سفت شده را درست تا آن اندازه باز کنید که حرارت و رنگ طبیعی به اندام مربوطه برگردد. مصدوم ممکن است در این هنگام احساس تحریک و سوزن سوزن شدن در آن محل را داشته باشد. در صورت لزوم می توانید پس از اطمینان کامل یافتن از برقراری مجدد و کافی جریان خون بانداژ را دوباره به عمل آورید. باندهای نواری شکل این گونه باندها از جنس گاز و یا الیاف کتانی قابل شستشو تهیه شده اند و روش کاربرد آن ها پیچیدن به طریق مارپیچی شکل می باشد و معمولاً به یکی از سه طرح زیر تولید می گردند:

الف) باندهای درشت باف (دارای روزنه های در نسج باند) که برای نگهداری پانسمان در خود بکار برده می شوند. به دلیل ویژگی های مربوط به روزنه دار بودن بافت آن ها تهویه خوبی در محل بانداژ شده صورت می گیرد ولی نمی توان این گونه باندها را برای اعمال فشار روی زخم و یا حمایت و تثبیت موقعیت مفاصل بکار بست. ب) باندهای تطبیق پذیر (شکل گیرنده یا قالب گیرنده) این گونه باندها می توانند بسته به شکل بدن قالب گیرنده و برای تثبیت نسبی کاملاً محکم ضایعات و یا نگهداری پانسمان در محل خود (قدری محکم تر از باند درشت باف) بکار برده می شود.

ج) باندهای کشی (دارای قابلیت کشش و یا فشرده شدن) که برای حمایت و ثابت سازی مفاصل به نحوی محکم و استوار بکار می شوند. به روش های گوناگون می شود یک بانداژ نواری را در محل خود ثابت کرد مثلاً با بکارگیری گیره های مخصوص بانداژ و سنجاق های ایمنی و یا نوار چسب که اصولاً در جعبه های کمک های اولیه وجود دارند. البته اگر هیچ یک از وسایل ذکر شده را در دسترس نداشته باشید می توانید به راحتی به روش چین دادن و تو گذاشتن (فرو کردن و جا گذاشتن) انتهای دمی بانداژ آن را در محل تثبیت کنید.

 

سنجاق های ایمنی چسب های نواری شکل

می توانید با بکارگیری نوار چسب انتهای بانداژ را چسبانیده و روی سطح بانداژ بخوابانید. گیره های بانداژ: گاهی این گونه گیره ها به همراه بانداژهای دارای خاصیت الاستیک (ارتجاعی) عرضه می گردند. روش به درون فرو بردن انتهای بانداژ: پس از اتمام بانداژ به روش نواری می توانید انتهای آزاد آن را پس از یک دور پیچیدن به دور اندام مصدوم به درون بانداژ فرو کنید. می توانید تمامی انواع بانداژ نواری را بوسیله این گونه سنجاق ها محکم کنید. بهتر است ابتدا انگشتان خود را ما بین بانداژ و پوست مصدوم فرو ببرید تا از زخمی شدن پوست توسط سنجاق پیشگیری شود. انتخاب اندازه های مناسب و صحیح برای بانداژ: قبل از شروع بانداژ باید در مورد دو نکته زیر اطمینان داشته باشید.

داشتن اندازه صحیح باند از نظر پهنا و این نکته که باند مورد نظرتان به نحوی محکم و متناسب پیچیده شده باشد. نواحی مختلف بدن نیازمند بکارگیری پهناهای متفاوتی از باندهای نواری می باشند. البته به یاد داشته باشید که عریض تر بودن بانداژ بکار رفته از حد لزوم بهتر از بیش از حد باریک بودن آن می باشد. البته سعی کنید که اندازه مناسبی را انتخاب کنید. روش بکارگیری باندهای نواری باید از قواعد و اصول زیر در موقع انجام بانداژ نواری پیروی می کند: – وقتی باند به حالت نیمه باز قرار دارد برای قسمت حلقوی آن واژه سر بکار می رود و به قسمت باز شده آن دُم باند گفته می شود.

– باید در حین عمل بانداژ قسمت سر آن را به طور سر بالا نگه دارید. – حتی الامکان روبروی مصدوم و در سمت آسیب دیده وی قرار بگیرید.

– در حین کار باید ترتیبی اتخاذ کنید که ناحیه آسیب دیده به همان وضعیتی نگهداری و حمایت گردد که در نظر دارید بعد از اتمام بانداژ به آن حالت باقی بماند. – همیشه باید وضعیت گردش خون را در نواحی ما بعد بانداژ ارزیابی نمایید مخصوصاً اگر از باندهای ارتجاعی و یا انواع تطبیق پذیر باند استفاده می نمایید چرا که این گونه بانداژ بر شکل اندام پانسمان شده قالب می گیرند و در مواردی که اندام مصدوم دچار تورم گردد این گونه باندها محکم تر شده و گاهی می توانند فشار بیش از حدی به عضو آسیب دیده وارد سازند. شیوه عملکرد

۱- قسمت دم باند را در زیر جراحت قرار دهید عمل بانداژ باید از قسمت داخلی (درونی) اندام رو به سمت کناری (بیرونی) آن جهت داده شود. با دو دور چرخانیدن باند موقعیت قسمت دم را ثابت کنید. ۲- با چند سری چرخانیدن باند به شکل مارپیچی و در جهتی از سمت درونی اندام به بیرون آن اندام مصدوم را تحت پوشش بانداژ قرار دهید. باید در هر بار پیچیدن باند به نحوی عمل کنید که هر مرتبه تقریباً بین نصف الی دوسوم سطح باندپیچی شده در دور قبلی تحت پوشش قرار گیرد.

۳- عمل بانداژ را با یک گردش مستقیم به اتمام رسانیده و به یکی از طرق ذکر شده انتهای باند را تثبیت کنید. * اگر باند مورد استفاده کوتاه تر از آن است که تمامی سطوح مورد نظر را پوشش دهد. می توانید با اضافه کردن و بکارگیری یک باند دیگر پانسمان خود را گسترش داده و کامل کنید.

۴- انتهای اندام آسیب دیده را مکرراً از لحاظ وضعیت گردش خون بررسی و کنترل کنید. * اگر به نظر می رسد که بانداژ به عمل آمده بیش از حد سفت و محکم است چند دور از پیچ های آن را گشوده و سپس مجدداً آن را به نحوی شل تر از دفعه قبل بکار برید. نحوه بانداژ آرنج و زانو می توانید از باندهای نواری در نواحی آرنج و یا زانو برای نگه داشتن پانسمان در محل خود و یا برای تثبیت موقعیت و ایجاد حمایت در موارد آسیب های وارده به بافت های نرم بدن (از جمله پیچ خوردگی ها و کشیدگی ها) استفاده کنید. البته معمولاً با بکارگیری روش استاندارد (به صورت مارپیچی) در این موارد به خوبی مؤثر نخواهند بود. بنابراین باید از روشی که در زیر بدان اشاره در نواحی آرنج و زانو استفاده کنید. در ضمن همیشه باید بانداژ خود را به قدر کفایت در دو سوی مفصل آسیب دیده گسترش و ادامه دهید تا آن که باعث ایجاد فشاری یکنواخت در مفصل مصدوم بشوید. شیوه عملکرد ۱- آرنج آسیب دیده را در وضعیت راحتی نگه دارید. بهتر است در صورت امکان مفصل آرنج در وضعیت نیمه خمیده قرار گیرد. ۲- قسمت دم باند را روی سطح درونی آرنج قرار دهید. سپس بانداژ خود را ابتدا از زیر آرنج عبور داده و سپس آن را یک و نیم دور در اطراف آرنج و رو به سمت خارج آن بچرخانید که این امر باعث تثبیت بانداژی می شود که قرار است مفصل آرنج را بپوشاند.

۳- بانداژ خود را با عبور دادن مفصل آرنج به طرف سطح درونی (داخلی) بازو گسترش دهید سپس آن را به طور زاویه دار در اطراف بازو طوری بپیچید که باعث پوشیده شدن نیمه فوقانی دور قبلی بانداژ بشود.

۴- در ادامه کار باید بانداژ را از سطح درونی بازو به نقطه ای درست زیر مفصل آرنج ادامه دهید و سپس برای پوشانیدن نیمه تحتانی اولین دور به عمل آمده بانداژ یک بار بانداژ خود را به طور مارپیچی به دور ساعد بچرخانید.

۵- چندین مرتبه به انجام بانداژ به طور زاویه دار در قسمت های فوقانی و تحتانی آرنج ادامه دهید که در هر بار تکرار کردن این گونه بانداژ باید آن را به نحوی گسترش و امتداد دهید که هر لایه باند تقریباً دوسوم سطح لایه قبلی را بپوشاند.

۶- برای تمام عمل بانداژ باید دو بار باند خود را به صورت مستقیم به دور اندام مجروح مثلاً در ناحیه ساعد بچرخانید. بعد باید انتهای باند را تثبیت سازید.

۷- هر ده دقیقه یک بار باید گردش خون انگشتان دست و یا پنجه های پا را ارزیابی کنید چرا که ازیابی جریان خون در صورت بکارگیری این شیوه بانداژ اهمیت ویژه ای دارد. * اگر بانداژ به عمل آمده بیش از حد سفت و محکم باشد باید تا زمان بازگشت جریان خون به دست و یا پای مصدوم چندین دور از پیچ های بانداژ خود را بگشایید. می توانید پس از مدتی دوباره عمل بانداژ را البته این بار قدری شل تر تکرار کنید.

 

در پانسمان زخم باید به چه نکته‌هایی توجه کنیم و چرا؟
زخم به معنی برهنگی پوست است. با توجه به نوع زخم و اینکه عفونی است یا ساده یا له شده و… نوع پانسمان متفاوت می‌شود. در کل، باید پانسمان به شکلی انتخاب شود که از ورود عوامل بیماری‌زا که اطراف زخم هستند به داخل زخم پیشگیری شود و در ضمن زیر پانسمان هوا جریان داشته باشد تا باکتری‌های بی‌هوازی درون آن رشد نکنند. پانسمان باید ترشحات، خونابه و چرک زخم را جذب کند و میزان رطوبت آن را تا حدی کاهش دهد تا احتمال رشد میکروارگانیسم‌ها به حداقل برسد. زیر پانسمان باید از عامل‌های ضدمیکروبی هم استفاده و سطح پوست یا پانسمان را به آن آغشته کرد.

 

برخی از انواع پانسمان‌های جدید خودشان به پوست می‌چسبند! این نوع پانسمان‌ها هم مناسب‌اند؟
بله، پانسمان‌های معمولی را باید با چسب محکم کرد. البته به شکلی که هوا رد و بدل شود اما این پانسمان‌ها خودشان به پوست می‌چسبند و حتی برخی از انواع‌شان، حاوی عوامل ضدمیکروبی یا زینک هستند که به بهبود سریع‌تر زخم هم کمک می‌کند.

گاهی وقتی زخمی را پانسمان می‌کنیم باند به زخم می‌چسبد و زمان باز کردن بیمار آزار می‌بیند. برای پیشگیری چه کنیم؟
کافی است از پماد سیلور سولفادیازین یا زینک‌اکساید یا ژل بتادین یا کرم آلفا یا تتراسیکلین استفاده کنید.

هرچند وقت یکبار باید پانسمان یا چسب را از روی زخم برداشت؟
با توجه به نوع زخم هر ۲۴ تا ۷۲ ساعت باید پانسمان یا چسب را از روی زخم برداشت. در این مدت اگر خونابه یا عفونتی روی زخم جمع شد باید پانسمان را برداشت و آن را تمیز کرد و مجدد زخم را پوشاند.

تا چه زمانی پانسمان باید روی زخم بماند؟ نباید آن را برداشت تا زخم هوا بخورد و زودتر خشک شود؟
تا زمانی که پوست برهنه است باید پانسمان روی زخم بماند اما وقتی لایه اپیدرم به حدی رشد کرد که روی زخم را گرفت می‌توانیم پانسمان را باز کنیم.

چه زمانی می‌توانیم از چسب بخیه به جای بخیه استفاده کنیم؟
زمانی که پوست تحت فشار نیست. اگر زخم کمتر از یک سانتی‌متر است و عمق کمی دارد، می‌توان از این چسب‌ها استفاده کرد. گرچه بسیاری از جراحان برای جراحاتی در نواحی‌ای که پوست شل است نیز از همین چسب‌ها به‌جای بخیه استفاه می‌کنند.

چسب بخیه چه مزایا یا معایبی در مقایسه با بخیه دارد؟
برای زخم‌هایی که روی نواحی تحت کشش پوست قرار دارند، نمی‌توان از این چسب‌ها استفاده کرد زیرا در این شرایط زخم باز شده و نه‌تنها احتمال عفونت وجود دارد، بلکه ممکن است گوشت اضافه یا جوشگاه به‌وجود بیاید. این چسب‌ها برای جراحات کوچکی که در نواحی شل هستند، مخصوصا در کودکان می‌تواند مفید باشد و درد و زحمت بخیه را ندارد.

 

برای ترمیم سریع‌تر زخم چه بخوریم؟

برای بهبود سریع‌تر زخم مخصوصا زخم‌های پس از جراحی معمولا به بیماران توصیه می‌شود از منابع برخی مواد معدنی، ویتامین‌ها و مکمل‌های آنها استفاده کنند. از جمله مکمل‌هایی که به ترمیم سریع‌تر زخم کمک می‌کنند می‌توان به مکمل ویتامین‌های گروه B از جمله B1، B2 و B6، اسید آمینه ال‌آرژنین، ویتامین A و C و روی یا زینک اشاره کرد.

اسید آمینه ال‌آرژنین در سنتز بافت‌های پروتئینی نقش دارد و کمبود آن در بدن می‌تواند باعث کندی ترمیم زخم شود. مغز بادام و بادام‌زمینی منبع غنی ال‌آرژنین هستند . قرص‌های ۱۰۰۰-۵۰۰ میلی‌گرمی ال‌آرژنین هم در بازار موجود است.

ویتامین‌‌های گروه B نیز باعث سنتز کلاژن می‌شوند و در افزایش پیوندهای عرضی کلاژن و بهبود سریع زخم نقش دارند. منابع غذایی B1 شامل سبوس غلات، نان سبوس‌دار و منابع ویتامین B2 شامل منابع حیوانی مثل لبنیات و گوشت است.

ویتامین C آنتی‌اکسیدان مفیدی است که در سنتز کلاژن پوستی، تقویت سیستم ایمنی و بهبود زخم نقش دارد و کمبود آن باعث خشکی و شکنندگی پوست و دیر بهبود یافتن زخم‌ها می‌شود. مرکبات و فلفل دلمه‌ای از منابع خوب ویتامین C هستند.

ویتامینA از بروز التهاب و بیماری‌های پوستی پیشگیری می‌کند و باعث افزایش سنتز کلاژن و رشد فیبروبلاست‌ها می‌شود و روند بهبود زخم را تسریع می‌کند. کمبود روی به عنوان یک ماده معدنی نیز باعث تخریب سلول‌های اپیدرم و بروز ضایعات پوستی می‌شود.

روی نقش مهمی در عملکرد سیستم ایمنی و عملکرد لنفوسیت‌ها و سنتز سلولی دارد. گوشت‌ها و مغزهایی مانند گردو، بادام، پسته و فندق منبع خوب روی (زینک) هستند.

پاسخ دهید