معماری
تریر

سگ

سَگ (نام علمی: Canis lupus familiaris) زیرگونهٔ اهلی گرگ‌ها و پستانداری از راستهٔ سگ‌سانان است. سگ نخستین جانوری است که به دست انسان اهلی شد. سگ‌ها نقش‌های مختلفی را در جوامع انسانی بر عهده گرفته‌اند و آدمیان از ایشان برای شکار، گله‌داری، بارکشی، محافظت، کمک به پلیس و نیروهای نظامی، همراهی و همدمی و کمک به اشخاص دچار ناتوانی استفاده کرده‌اند. در بعضی فرهنگ‌ها از آن به عنوان یک منبع غذایی هم استفاده شده‌است. در سال ۲۰۰۱ برآورد شده که حدود ۴۰۰ میلیون قلاده سگ در سراسر دنیا زندگی می‌کنند.

سگ‌ها شامل صدها نژاد متفاوت می‌شوند که بیشتر آن‌ها در چندصد سال اخیر به وسیله اصلاح نژادی توسط انسان‌ها ایجاد شده‌اند. انسان‌ها از طریق تولید نسل از سگ‌های دارای صفات جسمی و رفتاری مخصوص برای انجام بهتر نقش‌های خاص باعث ایجاد نژادهای متفاوتی از سگ‌های شده‌اند که تفاوت‌های ظاهری قابل توجهی با یکدیگر دارند. ارتفاع انواع مختلف سگ از سطح زمین تا بین دو کتف از حدود ۱۵ سانتی‌متر در نژاد شی‌هواهوا تا حدود ۷۶ سانتی‌متر در سگ تازی ایرلندی متغیّر است. رنگ آن‌ها نیز از سفید تا سیاه و از قهوه‌ای تیره تا روشن با طرح‌های مختلفی متغیر است. پوشش آنها نیز از بسیار کوتاه تا چند سانتی‌متر متفاوت است، از موی خشن تا پشم صاف، مجعد یا نرم.

 

تاریخچه

برخی تحقیقات نشان می‌دهند که سگ‌ها دست کم در حدود پانزده هزار سال پیش اهلی شده‌اند، اما با معیار قرار دادن شواهدی که از فسیل‌ها و از آزمایش دی‌ان‌ای به دست آمده‌است سگ‌ها از یک صد هزار سال پیش اهلی شده بودند. تحقیقات دیگر نشان می‌دهند که از اهلی شدن سگ‌ها زمان کمتری می‌گذرد و سگ‌ها از اهلی کردن گروهی از گرگ‌ها که از قبل از گرگ‌های دیگر منشعب شده بودند به وجود آمده‌اند. سگ‌ها دو نوع کلی دارند. (سگ‌های شکاری و سگ‌های خانگی).

منشاء سگ‌ها

سگهای اهلی همانند دیگر خویشاندان سگ‌سان خود مثل روباه، شغال، گرگ و دینگو متعلق به راسته گوشتخواران می‌باشند. اولین اعضای خانواده سگ سانان حدود ۲۵ میلیون سال قبل در شمال آمریکا رفتند، روباه‌ها از این گروه مشتق شدند. سابقه نگهداری سگ‌ها در اروپا به حداقل ۱۰ هزار سال قبل بر می‌گردد. بیشتر شواهد نشان می‌دهد که اصلیت سگ‌های اهلی منسوب به آفریقا و آسیا است و از آنجا به همراه مهاجرین به اروپا آورده شده‌اند. سابقه اهلی کردن سگ در جنوب غربی آسیا به ۲۰ هزار سال قبل برمی گردد.

منشا نژادهای سگ

همان طوری که در طبیعت، تمامتریری موجودات زنده خودشان را با شرایط محیطی و تغییرات آب و هوایی وفق می‌دهند هیچ شکی وجود ندارد که سگ‌ها نیز که در مراحل اولیه در نقاط مختلف جهان به وجود آمدند خودشان را با این شرایط سازگار کرده باشند. سگ‌های تازی اولیه برای نواحی بیابانی و جلگه‌ای و سگ‌های مستیف برای نواحی کوهستانی و جنگلی سازش یافتند. موتاسیون (جهش) موجب افزایش تعداد گونه‌ها شد و بتدریج این گونه‌ها آگاهانه توسط انسان به کار گرفته و پرورش داده شد. جمجمه‌ها و استخوان‌های یافت شده از عصر حجر نشان می‌دهد که حد اقل چهار نوع سگ در اروپا وجود داشته است که از نظر جثه و شکل جمجمه با هم تفاوت داشتند. دور از واقعیت خواهد بود اگر تصور کنیم که انسان در ایجاد این چهار گونه دخالتی داشته است. منشا این چهار گونه ممکن است متفاوت باشد. به عنوان مثال در بعضی موارد از گرگ و در مواردی دیگر از شغال مشتق شده‌اند. همچنین ممکن است از حیوان دیگری که به طور مستقل از سایر حیوانات تکامل یافته است به وجود آمده باشند.

 

انواع سگ ها

Breed Name نام نژاد
    Affenpinscher
   آفن پینچر
    Afghan Hound
   افغان هاند
    African Wild Dog
   سگ وحشی آفریقایی
    Airedale Terrier
   آیردل تریر
    Akbash
   آکباش
    Akita
   آکیتا
    Alabai
   آلابای
    Alaskan Husky
   آلاسکن هاسکی
    Alaskan Klee Kai
   آلاسکن کلی کای
    Alaskan Malamute
   آلاسکن مالاموت
    American Bulldog
   آمریکن بولداگ
    American Bully
   آمریکن بولی
    American Cocker Spaniel
   آمریکن کوکر اسپانیل
    American Pit Bull Terrier
   آمریکن پیت بول تریر
    Basenji
   باسنجی
    Basset Hound
   باست هاند
    Beagle
   بیگل
    Bedlington Terrier
   بدلینگتون تریر
    Belgian Malinois
   بلژین مالینویز
    Belgian Shepherd
   بلژین شپرد
    Bernese Mountain Dog
   برنس مانتن داگ
    Bichon Frise
   بیشون فریزه
    Bloodhound
   بلادهاند
    Bolognese
   بولوگنس
    Border Collie
   بردر کولی
    Border Terrier
   بردر تریر
    Borzoi
   برزی
    Boston Terrier
   باستن تریر
    Boxer
   باکسر
    Briard
   بریارد
    Bull Terrier
   بول تریر
    Bullmastiff
   بول ماستیف
    Cairn Terrier
   کی رن تریر
    Cane Corso
   کین کورسو
    Cardigan Welsh Corgi
   کاردیگن ولش کرگی
    Caucasian Shepherd Dog
   کوکیژین آوچارکا- سگ قفقازی
    Cavalier King Charles Spaniel
   کاوالیر کینگ چارلز اسپانیل
    Chihuahua
   چیواوا
    Chinese Chongqing dog
   چاینیز چونگ کینگ داگ
    Chinese Crested
   چاینیز کرستد
    Chinese Shar-Pei
   چاینیز شارپی
    Chinook
   شینوک
    Chow Chow
   چاو چاو
    Clumber Spaniel
   کلامبر اسپانیل
    Curly Coated Retriever
   کرلی کتد رتریور
    Dachshund – Miniature
   داکسهاند – مینیاتور
    Dachshund – Standard
   داکسهاند – استاندارد
    Dalmatian
   دالمیشن
    Dandie Dinmont Terrier
   دندی دینمنت تریر
    Dingo
   دینگو
    Doberman
   دوبرمن
    Dogo Argentino
   داگو آرژانتینو
    English Bulldog
   انگلیش بولداگ
    English Cocker Spaniel
   انگلیش کوکر اسپانیل
    English Foxhound
   انگلیش فاکس هاند
    English Pointer
   انگلیش پوینتر
    English Setter
   انگلیش ستر
    English Springer Spaniel
   انگلیش اسپرینگر اسپانیل
    French Bulldog
   فرنچ بولداگ
    German Shepherd Dog
   جرمن شپرد
    German Spitz
   اشپیتز آلمانی
    Golden Retriever
   گلدن رتریور
    Great Dane
   گریت دین
    Greenland Dog
   گرین لند داگ
    Greyhound
   گریهاند
    Havanese
   هاوانیز
    Irish Setter
   آیریش ستر
    Irish Water Spaniel
   آیریش واتر اسپانیل
    Jack Russell Terrier
   جک راسل
    Japanese Chin
   جاپانیز چاین
    Jpanese Spitz
   جاپانیز اشپیتز
    Keeshond
   کیزهاند
    Kerry Blue Terrier
   کری بلو تریر
    Komondor
   کمندور
    Kuvasz
   کوواز
    Labrador Husky
   لابرادور هاسکی
    Labrador Retriever
   لابرادور رتریور
    Lancashire Heeler
   لنکشر هیلر
    Lhasa Apso
   لهاسا آپسو
    Maltese
   مالتیز
    Miniature Pinscher
   مینیاتور پینچر
    Neapolitan Mastiff
   نیپلین ماستیف
    Newfoundland
   نیوفاندلند
    Norwegian Elkhound
   نروجین الکهاند
    Norwich Terrier
   نرویچ تریر
    Old English Sheepdog
   الدانگلیش شیپداگ
    Papillon
   پاپیلون
    Pekingese
   پکینیز
    Pomeranian
   پامرانیان
    Poodle – Miniature
   پودل – مینیاتور
    Poodle – Standard
   پودل – استاندارد
    poodle – Toy
   پودل – عروسکی
    Portuguese Shepherd
   پرتگیز شپرد
    Pug
   پاگ
    Puli
   پولی
    Rhodesian Ridgeback
   ردیژن ریدج بک
    Rogh Collie
   راف کولی
    Rottweiler
   رتوایلر
    Saint Bernard
   سنت برنارد
    Saluki
   سالوکی
    Samoyed
   ساموید
    Sarab
   سرابی
    Schipperke
   اسچیپرکی
    Schnauzer – Giant
   اشنوزر – غولپیکر
    Scottish Terrier
   اسکاتیش تریر
    Sealyham Terrier
   سیلی هم تریر
    Shetland Sheepdog
   شتلند شیپداگ
    Shih Tzu
   شیتزو
    Shiloh Shepherd
   شایلو شپرد
    Siberian Husky
   سیبرین هاسکی
    Skye Terrier
   اسکای تریر
    Soft Coated Wheaten Terrier
   سافت کوتد ویتن تریر
    Staffordshire Bull Terrier
   استافوردشایر بول تریر
    Tibetan Mastiff
   تیبتن ماستیف
    Tibetan Spaniel
   تیبتن اسپانیل
    Vizsla
   ویشلا
    Weimaraner
   وایمارینر
    West Highland White Terrier
   وست هایلند وایت تریر
    Whippet
   ویپت
    Wire Hair Fox Terrier
   وایرهر فاکس تریر
    Wolf-Dog Hybrid
   سگ گرگی – پیوند گرگ و سگ اهلی
    Yorkshire Terrier
   یورکشایر

تریر

سگهای تریر سگهایی هستند که گونه‌های گوناگونی دارند و به طور نوعی کوچک، پرجنب جوش، پر طاقت و همچنین بسیار شجاع و بی باک هستند.خیلی از انواع سگهای تریر در انگلیس و ایرلند به وجود آمدند.از آنها برای کنترل جمعیت موشها و خرگوش و روباه استفاده می‌شد و از نوع بزرگتر آنها برای شکار گورکن استفاده می‌شد.در واقع کلمه تریر از زبان فرانسوی گرفته شده که نتیجه کلمه «ترا» در لاتین به معنی زمین می‌باشد.

خیلی زود از تریرها در مسابقات شکار استفاده شد و مثلاً در مسابقه برای گرفتن موش صحرایی از درون لانه اش.و سگی که همه سریع تر موشها را می‌کشت برنده می‌شد. در سال ۱۷۰۰ میلادی بول‌داگ‌ها با تریرها پیوند داده شدند که انواع مختلفی را بوجود آورد.بعدها از آمیزش تریرها با برخی گونه‌های دیگر تریرهای دیگری نیز به وجود آمد. در زیر به برخی از انواع تریرها اشاره میکنیم:

  • وست هایلند وایت تریر.(تریر سفید هایلند غربی)
  • بول و تریر؛ که این از پیوند این دو نزاد انواعی چون تریر بوستون و بول تریر به وجود امد نوع دیگر بول تریر بول تریر مینیاتوری می‌باشد.
  • تریر اسکاتلندی
  • تریر شکارچی؛ از این سگ هنوز در پیدا کردن و یا تعقیب یا آوردن حیوان شکار شده استفاده می‌شود.نزاد این سگها معمولاً خالص نمی‌باشد.از انواع این نزاد می‌توان به این دو گونه زیر اشاره نمود:
    • تریر جسور؛ این نوع تریر در شمال انگلستان برای شکار روباه پرورش داده شد.
    • تریر شکار؛ که در جنوب انگلستان برای رم دادن شکار و پیدا کردن محل روباه‌ها پرورش داده شد.
  • تریر عروسکی؛ که می‌توان از آنها به تریر عروسکی انگلیسی و تریر یورکشایر اشاره نمود.

 

سگ تازی

سگ تازی نوعی از سگ‌سانان است که در گذشته و حال در مناطق آسیا و خاورمیانه برای شکار بکار می‌رفته‌است. امروز نیز در ایران به شکار با آن می‌پردازند اما در ایران و اغلب کشورهای جهان همچنین به عنوان سگ خانگی یا برای شرکت در مسابقه نگه‌داری می‌شود. تازی سرعت بسیار زیادی دارد و با آن می‌توان حیوانات تیزپا مانند آهو و خرگوش را شکار کرد.اینگونه سگ‌ها تقریباً در تمامی مناطق آب و هوایی ایران و جهان قابلیت زندگی کردن دارند.

یک تصور این است که «تازی» در فارسی از مصدر «تاختن» و «تازیدن» می‌آید که با ویژگی دوندگی این نوع سگ متناسب است.

ز تازیدن گور و گرد سوار برآمد همی دود از آن مرغزار. (خاقانی)

تازند رخش بدعت و سازند تیر کید اما سفندیار مرا تهمتن نیند. (فردوسی)

 

تاریخ

سنگ‌نگاره گلپایگان مربوط به ۱۰۰۰۰-۱۲۰۰۰ سال پیش تازی را در پشت اسب به‌همراه شکارچی و قوش نشان می‌دهد

در یافته‌های باستان‌شناسانهٔ شوش، چغا میش و تپه‌سبز در غرب ایران و میان‌رودان سفالینه‌های بسیاری با نقش تازی در حال دویدن و شکار یافت شده‌است که از جمله می‌توان به این ظرف ۶ تا ۷ هزار ساله در موزهٔ لوور اشاره کرد. سفالینهٔ تازی و بزکوهی

در برخی از ظروف سفالین منقوش به نقوشی از سگ‌های تازی در تعقیب حیواناتی از جمله گوزن، آهو و بزکوهی برمی خوریم که با نهایت دقت و به سبکی انتزاعی ترسیم شده‌است. سفالینه‌های مکشوف از تل باکون در نزدیکی تخت جمشید نمونه‌های منحصربه‌فردی از نقوش تازی را از ۴۲۰۰ تا ۳۸۰۰ سال پیش از میلاد به نمایش گذاشته‌اند. باریکی اندام، دست‌ها و پاهای بلند و کشیده، پوزه باریک و دمی حلقه مانند همه از خصوصیات بارز سگ‌های تازی است که بر این سفال‌ها تصویر شده‌است.

همچنین می‌توان به سنگ‌نگاری‌های یافت شده در خمین و گلپایگان استان اصفهان اشاره کرد که علی‌رقم نبود تحقیقات دیرینه‌شناسانهٔ کافی روی آن‌ها و از روی دیگر شواهد و سبک آثار به دوران پیش از کشاورزی (در ایران از ۱۲ هزار سال پیش کشاورزی صورت می‌گرفته‌است) نسبت داده می‌شوند. نمونه‌ای از این سنگ‌نگاری‌ها نقش شکارچی سواره به‌همراه پرندهٔ شکاری بر روی دستش و تازی‌ش بر روی اسب اشاره کرد.ببینیدوببینید

دیگر آثار قدیمی حضور سگ‌های تازی را در منطقه‌ای یافتند که قدیمی‌ترین محل سکونت بشر در دشت بود.(نیازمند منبع) در تپه‌های باستانی سیلک، واقع در نزدیکی شهر کاشان، علاوه بر استخوان حیوانات اهلی دوران پیشین، استخوان‌های یک سگ تازی نیز به دست آمد که متعلق به هزاره چهارم پیش از میلاد بود.

علاوه بر ظروف سفالین، نقش تازی‌ها را بر روی مهرها و اثر مهرهای به جا مانده از ایران باستان نیز می‌توان مشاهده کرد.

همچنین در وندیداد اوستا و در فرگرد ۱۰ شاهد قوانینی برای حمایت از سگ‌ها هستیم که در آن نام سگ شکاری نیز عنوان شده‌است. به‌علاوه در بندهش دیگر کتاب زرتشتیان که در مورد آفرینش و انواع موجودات سخن می‌گوید نامی از سگان شکاری به میان آمده‌است.

از آثار یافت شده در گورهای فراعنه مصر که متعلق به ۲۱۰۰ سال پیش از میلاداند شواهدی به دست آمد که نشان می‌دهد در آن زمان اجساد سگ‌های تازی را مانند خداوندگارشان مومیایی کرده و به خاک می‌سپردند.

تازی‌ها در میان اعراب نیز دارای اهمیت و ارزش بالایی بوده‌اند. آنان این سگ‌ها را «سلوقی» می‌نامند و همواره در طول زمان قبایل بدوی عرب برای تامین مایحتاج خود وابسته به قدرت خارق العاده سگ‌های تازی بوده‌اند. اگر چه سگ در دین اسلام نجس شمرده می‌شود اما استثناهایی در مورد این نژاد خاص میان اعراب وجود داشت. بنا بر اعتقاد آنان سگ تازی هدیه‌ای از جانب خداوند بود. آنان تنها سگانی بودند که اجازه داشتند داخل خیمه شیخ‌های عرب بنشینند. در میان اعراب علاقه و گرامی داشت نسبت به این سگ به حدی بود که آن را «ال حُر» می‌نامیدند که به معنای حیوان آزاده و اصیل است.(نیازمند منبع)

علی‌رغم مشکلات اسلام بعد از پیامبر با سگان، در قرآن و سورهٔ مائده، آیه ۴ آمده‌است: یَسْأَلُونَکَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُم مِّنَ الْجَوَارِحِ مُکَلِّبِینَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَکُمُ اللّهُ فَکُلُواْ مِمَّا أَمْسَکْنَ عَلَیْکُمْ وَاذْکُرُواْ اسْمَ اللّهِ عَلَیْهِ وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ سَرِیعُ الْحِسَابِ.

که در این‌جا مکلبین اشاره به حیواناتی دارد که مانند سگ شکاری برای شکار تعلیم داده شده‌اند. و ترجمهٔ آن به این صورت است: نقل به مضمون «… از صیدی که حیوانات آموزش‌دیده‌تان (مانند سگ) برای‌تان می‌آورند بخورید.»

شکار با سگ‌های تازی

در اسطوره‌های ایرانی شکار آموختن به سگان از ابداعات هوشنگ پیشدادی است.

در گذشته شاهان و بزرگان به شکار با سگ‌های تازی علاقه داشتند و همیشه در تازی-خانه‌های آن‌ها تعداد زیادی تازی آموزش‌دیده وجود داشت که هر یک دارای خدمه و مسئول خاص خود بودند. سلطان محمود غزنوی تمام سگ‌های تازی خود را جل اطلس و زربفت می‌پوشاند و گردن بند جواهرنشان به گردنشان می‌انداخت. در رستم التواریخ نیز آمده‌است، در دوران صفویه مسئول سگ‌های شکاری را «تازی‌کش باشی» می‌نامیدند و سگ تازی خانه‌های آن‌ها پر بود از «سگان شیرگیر پلنگ فرسا و تازی‌های نخجیر گیر آهو ربا.»

از سگ‌های تازی برای شکار انواع حیوانات از قبیل آهو، جبیر، گور و خرگوش استفاده می‌شود.

انواع تازی در ایران

در ایران چند نوع تازی وجود دارد

  • تازی کردی در غرب و شمال‌غرب دیده می‌شود و معمولن ظریف است و سریع و برای شکار خرگوش و آهو از آن استفاده می‌شود.
  • تازی شرق ایران که در استان‌های خراسان و سیستان دیده می‌شود شباهت بسیاری به تازی کردی دارد و درشت‌اندام است و با آن گراز و خرگوش و آهو و… شکار می‌شود.
  • تازی کوسه در مناطق جنوب‌غربی و همچنین برخی مناطق جنوب شرقی دیده می‌شود و بدن و گوش آن کم‌موتر است.
  • تازی بلوچی در جنوب استان سیستان و در ملک بلوچستان دیده می‌شود. با بدنی مو دار و با موهایی بسیار بلند که در هم تنیده می‌شوند.

در شمال شرق ایران (برای مثال استان گلستان) نیز از دیرباز تازی وجود داشته و برای شکار به‌کار برده می‌شده‌است. این تازی با تازی‌های کرد و بعضی مناطق شرق ایران شباهت بسیار دارد.

تازی‌ها امروزه در مناطق روستایی و یا نزد بادیه‌نشین‌های مناطق مرزی ایران نیز وجود دارند که هر منطقه جثه و رنگ ویژه‌ای دارد اما همهٔ این انواع به عنوان تازی ایرانی و در یک گروه قرار می‌گیرند. کما این‌که به‌جز انواع بسیار پرموی بلوچی بقیهٔ انواع تقریبن در کلیهٔ مناطق یاد شده به صورت موردی قابل رویت هستند.

 

پاسخ دهید