تمرینات ورزشی برای بیماری فلج مغزی CP

فلج مغزی یا CP، بیماری رشدی سیستم عصبی است. در واقع، CP هرگونه آسیب به مغز در حال رشد تا 2 سالگی (که بیشترین رشد مغز تا این سن است) محسوب می‌شود و ورزش علاوه بر روش‌های درمانی خاص، یکی از راه‌های کمک‌کننده به فرایند درمان این بیماری است.

انواع فلج مغزی
فلج مغزی (cerebra- palsy) گروهی از اختلالات حرکتی دائم ولی غیرپیشرونده هستند که به دلیل ناهنجاری‌های مادرزادی یا آسیب‌های وارده به مغز (در مراحل اولیه تکامل) ایجاد می‌شوند. البته تعدادی از این افراد فقط نقص حرکتی دارند ولی در سایر بیماران، علائم احتمالی همراه این اختلالات، مشکلات یادگیری، شنیدن، دیدن و تشنج است. البته وضعیت هوش افراد با توجه به محل آسیب متغیر است. در کل، فلج مغزی چند نوع متفاوت دارد که عبارتند از:

1. اسپاستیک: شایع‌ترین نوع فلج مغزی که ۷۰ تا ۸۰ درصد موارد را شامل می‌شود، در اثر آسیب به نورون‌های حرکتی فوقانی در مسیر پیرامیدال ایجاد می‌شود. گاهی دوطرفه ‌است و حداقل با 2 مورد مشخص می‌شود؛ اول الگوی حرکتی غیرطبیعی و دوم افزایش تون عضلات.

2. آتاکسیک: در کمتر از ۵ درصد موارد مشاهده می‌شود و به علت آسیب مخچه ایجاد می‌شو‌د. مشخصات آن عبارت است از وضعیت غیرطبیعی و فقدان هماهنگی منظم عضلات یا هر دو این موارد.
3. دیس کینتیک: 10 تا 15 درصد موارد را تشکیل می‌دهد. مشخصه آن الگوهای حرکتی غیرطبیعی و حرکات بدون اراده، کنترل‌نشده و راجعه ‌است.
4. هیپوتونیک
5. ترکیبی از انواع فوق

عوامل خطرزا
• وزن کم کودک حین تولد
• زایمان زودرس
• چندقلوزایی
• عفونت در دوران بارداری
• عدم تطابق Rh خون مادر و کودک
• قرارگیری مادر در برابر مواد سمی
• ابتلای مادر به اختلالات غده تیروئید، کم‌توانی ذهنی و دفع پروتئین یا تشنج

عوامل هشداردهنده
• تولد از پا
• تشنج
• یرقان یا زردی
• زایمان سخت و پیچیده
• کم بودن وزن نوزاد نسبت به سن بارداری
• نمره آپگار (روشی سریع و مطمئن در ارزیابی سلامت نوزاد در لحظه‌های ابتدایی تولد است) پایین نوزاد
حین ورزش توجه به نکات زیر توصیه می‌شود:
• هدف سهل‌الوصول
• تنوع در تمرینات
• شدت کم در ورزش
• ایجاد هیجان کم

رشته‌های ورزشی مناسب
بولینگ، بسکتبال، تنیس روی میز، تیر وکمان، تیراندازی، سوارکاری، شنا، راهپیمایی، فوتبال، دو و میدانی و والیبال از جمله رشته‌های ورزشی توصیه‌شده برای این افراد هستند. البته عمده‌ترین تاثیر ورزش بر افراد معلول فلج مغزی، توسعه قابلیت‌های جسمانی و افزایش تجربیات حرکتی آنهاست.

تمرین اول
روی صندلی بنشینید و دو دستتان را روی زانوهایتان بگذارید. سپس به آرامی با خم کردن آرنج تنه را تا آنجا که می‌توانید به سمت پا خم کنید و آرام به حالت اولیه بازگردید. تمرین را 10 مرتبه و 3 ست تکرار کنید. استراحت بین هر ست 30 ثانیه است.

تمرین دوم
همان‌طور که روی صندلی نشسته‌اید مشابه تصویر با دست، سرتان را بگیرید و به آرامی به طرفین خم کنید. 10 ثانیه مکث کرده و 3 ست آن را تکرار کنید. تمرین را برای هر دو سمت بدنتان انجام دهید.

تمرین سوم
مشابه تصویر روی صندلی بنشینید و دست راستتان را بالا بیاورید و بازویتان را به گوشتان بچسبانید. توجه داشته باشید آرنج‌ها باید صاف باشند. به آرامی به سمت چپ خم شوید و 10 ثانیه مکث کنید. تمرین را برای هر سمت از بدنتان 3 ست انجام دهید.

تمرین چهارم
همان‌طور که روی صندلی نشسته‌اید به سمت چپ بدنتان بچرخید و 10 ثانیه مکث کنید. تمرین را برای هر سمت از بدنتان 3 ست انجام دهید.

تمرین پنجم
روی صندلی بنشینید و کف دست‌هایتان را به هم بچسبانید و مقابل بدن قرار دهید. کف دست‌ها را به آرامی به سمت بالا تا بالای سر بیاورید. توجه داشته باشید باید آرنج‌ها صاف باشند (اگر اندکی نیز خم شود، مشکلی ندارد). نکته بسیار مهم این است که در طول اجرای تمرین باید کف دست‌ها را به هم فشار داد تا عضلات داخل دست و سینه فعال شوند. تمرین را 8 مرتبه و 3 ست تکرار کنید. استراحت بین هر ست 30 ثانیه است.

تمرین ششم
مشابه تصویر، دست‌هایتان را کنار بدنتان قرار دهید و به آرامی تا سطح سر بالا بیاورید و 2 ثانیه مکث کنید سپس به آرامی پایین بیاورید. تمرین را 8 مرتبه و 3 ست انجام دهید. استراحت بین هر ست 30 ثانیه است.

سلامت
حمید مهدوی‌محتشم
کارشناس ارشد آسیب‌شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده