معماری

آشنایی با انواع فرآورده های خونی

آشنایی با انواع فرآورده های خونی و نحوه ی نگهداری انديكاسيون ها و علائم اختصاری

فرآورده هاي خون آن دسته از مواد تشكيل دهنده خون هستند كه كاربرد درماني داشته ،مي توانند به وسيله سانتريوفيوژ، فيلتر كردن و منجمد نمودن با استفاده از روش هاي مرسوم انتقال خون تهيه گردند .

الف)پلاسمای تازه منجمد FFP

ب)کرایوپروسیپیتات

ج)کرایوپورپلاسما(CPP)(Cryo Poor Plasma)

د) خون کامل(whole blood)

ه)پلاکت متراکم(plateet concentration)

و) گلبول قرمزمتراکم(RBC)شامل:

گلبول قرمز شسته شده
∞ گلبول قرمز کم لکوسیت
∞ گلبول قرمز اشعه داده شده
∞ گلبول قرمز منجمدشده

الف) پلاسماي تازه منجمد

تعریف: مايع حاصل از يك واحد خون كامل است كه طي8-6 ساعت جمع آوري و درعرض یک ساعت منجمد مي شود .

– حجم هر واحد تقريبا 250-200 ميلي ليتر است .

اين فرآورده داراي مقادير نرمال فاكتورهاي انعقادي و آلبومين ايمونو گلوبولين و آنتي ترومبين مي باشد .

دماي مناسب براي نگهداري اين فرآورده خوني در بانك خون 18- درجه سانتي گراد و پايين تر مي باشد .

در هنگام استفاده از FFP  بايد آن را در 37 درجه سانتي گراد ذوب كرد و پس از ذوب شدن در عرض حداكثر 4 ساعت مصرف كرد چنانچه پلاسمايي پس از ذوب شدن مورد استفاده قرار نگيرد ، مي توان آن را در يخچال در دماي يك تا 6 درجه سانتي گراد گذاشت وتا 24 ساعت ، هنوز هم به عنوان پلاسماي تازه مورد استفاده قرار داد .

* سرعت تزريق  در بالغين : 300-200 ميلي ليتر در ساعت

* سرعت تزريق  در كودكان : 120-60 ميلي ليتر در ساعت

* بايد از طريق فيلتر 260-170 ميكروني (صافي استاندارد) تزريق شود .

* در تزريق پلاسما احتياجي به كراس مچ نيست. ولي همگروهي سيستم ABO بين دهنده و گيرنده را بايد رعايت كرد و چنانچه پلاسماي هم گروه يا سازگار با بيمار يافت نشود ،مي توان از پلاسماي اهداكننده گروه  AB به عنوان دهنده همگاني پلاسما استفاده كرد ، چون اين افراد فاقد آنتي A  و آنتي B هستند .

* تجويز روتين RHIG بعداز تزريق حجمهاي نسبتاًكوچك پلاسما انديكاسيون نداشته اگر چه منطقي است خانم هاي RH  منفي در سنين باروري كه تحت PLASMA  EXECHANGE  قرار مي گيرند ، هر سه هفته يكبار RHIG به ميزان 50 ميكروگرم دريافت نمايند.

* ميزان درماني پلاسما جهت تصحيح فاكتورهاي انعقادي10cc تا 20ccبه ازاي هر كيلوگرم وزن بيمار است .

انديكاسيون هاي مهم تزريق پلاسما (FFP)

* كمبود چندين فاكتور انعقادي

* كوآگولوپاتي رقتي

* خونريزي در بيماري كبدي

* انعقاد داخل رگي منتشر (DIC)

* برگشت سريع اثر وارفارين در موارد خونريزي يا نياز به جراحي

* TTP ترومبوتیک-ترومبوسایتوپنیک -پورپورا

* PT,PTT بيش از 5/1 برابر ميانگين طيف مرجع

* كمبود فاكتورهاي انعقادي (در صورت عدم دسترسي به كنسانتره فاكتور)

كنترا انديكاسيون هاي تزريق پلاسما

پلاسماكنترانديكاسيون ندارد امادرمواردزيرهم كمك كننده نميباشد:

– افزايش حجم

– جايگزيني ايمنوگلوبولين هادرنقص ايمني

– حمايت تغذيه اي وترميم زخم

ب)كرايو پرسيپيتات Cryo precipitate)

تعریف: كرايو رسوبی ازFFPاست که به صورت کنترل شده ذوب گشته ومجدداًبا cc20-10پلاسمابصورت سوسپانسیون درآمده است. این فراورده حاوی فاکتورهای زیر است :

1-فاکتور VIII: به میزان 120-80 واحد بین المللی

2- فیبرینوژن mg 300-150

3- فاکتور فون ویلبراند(VWF) به میزان 70%-40% مقدار اولیه

4- فاکتور XIII به میزان 30% – 20% مقدار اولیه

5- مقادیر قابل توجهی فیبرونکتین

* حجم هر واحد تقريبا 15 ميلي ليتر است.

* كرايو را پس از تهيه بايد هر چه زودتر مصرف نمود و يا حداكثر در عرض 2 ساعت پس از تهيه در دماي -30 درجه سانتي گراد منجمد شود. كرايو بايد از طريق فيلتر 260-170 ميكروني (صافي استاندارد ) تزريق شود .

* براي مصرف كرايو ابتدا بايد در 37 درجه سانتي گراد ذوب شود وپس از ذوب شدن نبايد دوباره منجمد گردد و لازم است هر چه سريعتر مصرف گردد. پس از ذوب شدن فقط حداكثر تا 24ساعت در دماي 6-1درجه قابل نگهداري و مصرف است .

* سرعت تزريق بسته به تحمل بيمار داشته و بايد هر چه سريعتر تزريق شود .

* ميزان مصرف كرايو بستگي به عوامل مختلفي داشته و به عنوان مثال براي هيپو فيبرينوژ نميا معمولأ يك واحد (كيسه) به ازاي هر 5 تا 10 كيلوگرم وزن بدن مي باشد .

*استفاده ازفراورده سازگارازنظرABOبه ویژه برای کودکان که حجم خون آنهاکم است ارجحیت دارداماانجام آزمایش سازگاری قبل از تزریق لازم نمیباشدوچون حاوی گلبول قرمز نیست انجام آزمایشRHهم لازم نیست.

انديكاسيون هاي مهم تزريق رسوب كرايو

* كمبود فاكتور 8 (در صورت عدم دسترسي به كنسانتره فاكتور )

* هيپو فيبرينوژنمي

* كمبود فاكتور 13

* خونريزي اورميك (DDAVP در اين حالت ارجحيت دارد )

* چسب فيبرين موضعي

ج) کرایوپورپلاسما(CPP)(Cryo Poor Plasma)

* حجم آن حدود 200 سي سي  مي باشد. نام ديگر اين فرآورده (CRYO PRECIPITATE-REDUCED ) مي باشد .

* اين فرآورده حاوي مقادير خيلي كم فيبر ينوژن ، فاكتور (VIIIC) و فاكتور فون ويلبراند مي باشد . ليكن ساير فاكتور هاي پلاسمايي را به حد كافي دارد .

* در درمان بيماران مبتلا به TTP  كاربرد دارد .

د)(Whole blood) خون کامل

* يك واحد خون كامل شامل 450 سي سي خون ( به طور متوسط ) و 63 ميلي ليتر ماده ضد انعقاد – نگهدارنده است .

هماتوکريت آن 36 تا 44% است .

* در فرد بالغ مصرف يک واحد از آن هموگلوبين را g/dl 1 و هماتوکريت را 3% افزايش مي دهد.
* تزريق خون کامل همگروه از نظر سيستم ABO  و RH با گيرنده الزامي است  .

* حتما از ست تزريق خون بايد استفاده شود .

*انديكاسيون هاي مصرف خون کامل جايگزيني بيش از يک حجم خون يا بيش از 4 -5 ليتر در طي 24 ساعت در يک فرد بالغ.

*مدت نگهداری35روز(باماده ضدانعقادCPDA-1)و21روز(باضدانعقادCPD)میباشدودمای خون کامل وخون فشرده 1-6درجه سانتی گراد است.

اندیکاسیون های مصرف خون کامل

1-Massive Transfusion (جایگزینی بیش ازیک حجم خون یابیش از4-5لیتردرطی 24ساعت دریک فردبالغ)

2-Exchange Transfusion(تعویض خون)

3-درمواردی که کنسانتره قرمز در دسترس نباشد.

کنترا انديكاسيون هاي مصرف خون کامل

1-نارسايي احتقاني قلب

2  -آنمي مزمن

د-پلاكت متراكم (Platelet concentration)

تعریف:حجمي از سلولهاي پلاكتي كه ازخون كامل جداشده است.

* حجم70-50 ميلي ليتر

* دوز مناسب تزريق در بالغين به خوبي تعيين نشده است .ولي مي توان پاسخ درماني به تزريق را با محاسبه CCI  امكانپذير نمود. معمولا يك دوز درماني براي يك بيمار بالغ به 5 واحد يا بيشتر نياز دارد .

* تزريق هر واحد پلاكت رندوم 10000 – 5000 در ميكروليترو پلاكت آفرزيس 60000-30000 در ميكروليتر پلاكت را افزايش مي دهد .

* پلاكت در دماي 24-20 درجه سانتي گراد و به طور متوسط 22 درجه به مدت5-3 روزهمراه باتکانهای ملایم وآژیتاسیون  قابل نگهداري است.

* تزريق پلاكت همگروه و يا سازگار از نظر سيستم ABO با گلبول قرمز گيرنده توصيه مي گردد.

بيماران RH  منفي بايستي پلاكت  RH  منفي دريافت نمايند به خصوص در كودكان و يا زنان در سنين باروري در غير اين صورت بايد از ايمونوگلوبولين RH  استفاده شود .درموردسایربیماران تزریق پلاکت بدون درنظرگرفتن سازگاری ABOامکانپذیراست.

انديكاسيون هاي مهم تزريق پلاكت

* ترومبوسيتوپني به علت كاهش توليد پلاكت :

– پايدار سازي وضعيت بيمار   PIT<10,000

– در صورتي كه بيمار تب دارد  PIT<20,000

* در صورت خونريزي شبكيه يا CNS و خونريزي عروق كوچك به علت اختلال عملكرد پلاكت :
PIT<100,000

* درصورت خونریزی یاانجام اقدامات تهاجمی یاجراحی:    PlT<40,000-50,000

كنتر انديكاسيون های تزریق پلاکت

* تزريق پلاكت در ITP  انديكاسيون ندارد مگر در صورت خونريزي فعال .

* در(Heparin Induced Thrombocytopenia)HIT و TTPتزريق پلاكت مي تواند زيان بار باشد .
و) گلبول قرمز(RBC)(Packed cell)

تعریف: حجمي ازخون كه سرم آن جداشده باشد.

* حجم هر واحد تقريبا 250 ميلي ليتر است.

* فاصله زماني مناسب براي تزريق Packed cellاز زمان ارسال توسط بانك خون تا شروع تزريق بر بالين بيمار 30 دقيقه مي باشد .

* هماتوكريت گلبول قرمز متراكم  65 تا 80 درصد مي باشد .

*مدت نگهداري (با ضد انعقاد CPDA-1) 35 روز مي باشد دماي نگهداري خون كامل و خون فشرده 6-1 درجه سانتي گراد مي باشد .

* سرعت تزريق در بالغين 300-150 ميلي ليتر در ساعت و در كودكان 5-2 ميلي ليتر به ازاي هر كيلو گرم در ساعت است.

*تزريق RBC هم گروه و يا سازگار از نظر سيستم ABO با پلاسماي گيرنده الزاميست .

*در فرد بالغ مصرف يك واحد از آن هموگلوبين را g/Dl 1 و هماتوكريت را 4-3 در صد افزايش مي دهد. در اطفال تزريق به ميزانMl/kg 8-10 هموگلوبين را g/Dl2 هماتوكريت را 6 درصد افزايش مي دهد.

انديكاسيون هاي مهم تزريق گويچه هاي قرمز

* آنمي علامت دار در يك بيمار با حجم خون طبيعي (علائم مانند نارسايي احتقاني قلب ، آنژين و …)

* از دست دادن حاد خون بيشتر از 15 % حجم خون تخمين زده شده ACUTE BLOOD LOSS>15%

*HB<9  قبل از عمل جراحي و انتظار از دست دادن بيش از  500 ml خون در عمل جراحي

* HB<7 در يك بيمار بد حال و بحراني

* HB<8 در بيمار مبتلا به سندرم حاد عروق كرونر

* HB<10 همراه با خونريزي ناشي از اورمي يا ترومبوسيتوپني

*  در بيماري سلول داسي شكل (SCA)

تذكر :

جهت تزريق خون کامل و Packed cellسازگاری ABOوانجام کراس مچ الزامی است.

پاسخ دهید