معماری
سیسمکس k21

آشنایی با سل کانتر

آشنایی با سل کانتر

دستگاه سل کانتر هماتولوژی

اصول شمارش سلول هاي خوني در سل کانتر:

شمارش سلول در سل كانترهاي معمولي كه اساس آنها بر سايز سلولي استوار است به اين ترتيب است كه هر سل كانتر داراي دو روزنه يا دريچه (Aperture)بنام روزنه هاي RBCو WBC  براي عبور سلولهاي خوني است. روزنه RBC براي عبور RBC  و Plt روزنه WBC براي عبور و شمارش WBCتعبيه شده است. نمونه رقيق شده توسط يك فشار منفي به داخل روزنه RBCو WBCمكش مي شود.  در دو طرف اين روزنه ها دو الكترود وجود دارد كه موقع عبور گلبول از آن، در مقدارمقاومت الكتريكي بين آنها تغيير ايجاد مي شود كه هرتغيير به منزله يك پالس و يك شمارش محسوب مي شود
سیسمکس k21

سل كانترهاي معمولي در حالت كلي تعداد Hb- MCV- Plt- RBC – WBC   را مستقيما اندازه گيري نموده وبراي آنها هيستوگرام رسم مي نمايد و ساير اندكس گلبولي را از روي آنها محاسبه مي نمايند.

تعدادي از دستگاههاي سل كانتر براساس اندازه سلول، نوع گلبولهاي سفيد نرمال را بصورت تقريبي افتراق(Diff)  مي نمايند.

همه اين دستگاهها براي سنجش مقدار Hb يك سيستم نوري همانند اسپكتروفتومتردارند كه در داخل دستگاه قرار دارد و مقدار Hb را در طول موج 520 ناونومتر اندازه گيري مي نمايد

در سل كانترهاي  پيشرفته مثل Sysmex 2000, 1800 , H3, H1  گلبولهاي خون  براساس روش فلوسيتومتر شمارش مي شوند كه روش بسيار حساس ودقيقي مي باشد

انواع محلولهای دستگاه سل کانتر

محلول ايزوتون يا Diluent :
براي رقيق كردن خون از يك محلول ايزوتونيك كه مي‌تواند محيطي شبيه پلاسماي خون را تأمين نمايد، استفاده مي‌شود بدين ترتيب يك رساناي مناسب جهت شمارش سلول‌هاي خوني ايجاد مي‌گردد.

محلول ليز كننده يا Lyse :
از اين محلول براي از بين بردن غشاء سلول‌هاي قرمز در كاپيلاري مخصوص شمارش WBC استفاده مي‌شود، بدين ترتيب تداخل اندازه بين سلول‌هاي قرمز و سفيد در شمارش آنها از بين مي‌رود.
همچنين از جذب نوري مخلوطي كه از لايزوهموگلوبين تشكيل گرديده است، براي اندازه‌گيري غلظت هموگلوبين استفاده مي‌شود.

محلول شستشو يا Rinse : محلول شستشو نوعي دترجنت است كه براي شستشوي تيوب ‌ها و كاپيلاري‌ها و مرطوب نگه داشتن آنها پس از هر سيكل اندازه‌گيري مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

محلول شستشوي آنزيماتيك يا E-Z Cleanser :
يك محلول آنزيمي مخصوص است كه براي پاك كردن بهتر تيوب‌ها و كاپيلاري‌ها به صورت روزانه مورد استفاده قرار مي‌گيرد(قبل از خاموش كردن دستگاه) و ضرري براي قسمت‌هاي پلاستيكي دستگاه ندارد.

محلول پاك‌كننده پروب‌ها يا Probe Cleanser :
از اين محلول براي پاك كردن و حل كردن لخته سلول‌هاي خوني داراي اندازه‌هاي مختلفي هستند، بر اساس اين اندازه‌ها، هر سلول كه از درون روزنه عبور نمايد، موجب افزايش امپدانس الكتريكي بين دو الكترود مي‌شود، بدين ترتيب مي‌توان امپدانس‌هاي ايجاد شده را به سلول‌هاي مختلف مشخص نسبت داد.

خونهای به جاي مانده در پروب‌ها و تيوب‌ها و كلاپيلاري‌هاي دستگاه استفاده مي‌شود و معمولاً اين محلول بايد 15 دقيقه در اين مسير قرار گيرد تا مؤثر واقع شود.

كاليبراتور :
يك محصول خوني با پارامتر‌ها و مقادير مشخص و ثابت است كه به صورت تجاري و مطابق با استاندارد‌هاي مرجع پزشكي توليد مي‌شود و از آن براي كاليبره كردن دستگاه سل كانتر استفاده مي‌شود.

كنترل :
يك محصول خوني با پارامتر‌ها و مقادير مشخص و ثابت است كه به صورت تجاري در سه نوع Low، Normal و High توليد مي‌شود خون كنترل بايد روزانه قبل از دادن نمونه بیمار به دستگاه براي چك كردن صحت عملكرد دستگاه سل‌كانتر مورد استفاده قرار گيرد

طرز کار تمامی دستگاههای سل کانتر شبیه به هم میباشد.اما به دلیل اینکه سل کانتر مورد استفاده در اکثر ازمایشگاههای کشور ازنوع سیسمکس kx21 میباشد بنابراین چگونگی کار با این مدل سل کانتر توضیح داده خواهد.

نحوه کار با سل کانتر سیسمکس KX21
۱- بررسی های اولیه واستارت دستگاه :
بررسی های اولیه شامل چك وضعیت Rinse Cup( كه نباید درحالت پایین آمده باشد)اطمینان ازموجود بودن محلولهای مصرفی وصل به دستگاه ، وجود كاغذ در پرینتر و اتصال لوله Wast به ظرف فاضلاب بوده دستگاه را توسط كلید اصلی روشن نموده و مراحل ذیل به صورت خودكار اجرا می شود و نهایتا در صورت عدم وجود هرگونه مشكل دستگاه با اعلام پیغام Ready درصفحه نمایش وتنظیم شماره نمونه به روی عدد1 و روشن شدن چراغ سبز،آماده نمودهی وكار می شود.
انجام Shut down آخرین بار قبل از خاموشی دستگاه:
چنانچه اقدام فوق به علت قطع برق یا خاموش كردن اضطراری دستگاه توسط اپراتور انجام نشده باشد ،وضعیت فوق به صورت پیغام خاص اعلام خواهدشد.
این اعلام با زدن دکمه 1 از صفحه نمایش دستگاه پاک میگردد
فرارسیدن زمان انجام اقدامات نگهداری(باتوجه به كانتر یا تاریخ آخرین اقدام) :
باتوجه به لزوم انجام این اقدامات دستگاه به محض فرا رسیدن اولین موعد،موارد لازم توصیه شده را اعلام می نماید كه با زدن دكمه شماره 1 منوهای مختلف به نامهای SRV cleaning scheduled /Clean waste chamber/Clean transducer chamber و به ترتیب اولویت قابل اجرا می باشند.این اقدامات قابل كنسل كردن با زدن دكمه 3 می باشند.
نکته مهم :
انجام اقدامات فوق جهت تضمین و تداوم عملكرد مطلوب سیستم واجب بوده و عدم انجام آنها مطمئنا سبب كاهش صحت و دقت نتایج اندازه گیری خواهد شد.لذا انجام این اقدامات به محض دریافت اعلامهای مربوطه ،به صورت اكید توصیه می شود و كنسل كردن آنها باید صرفا در موارد اور‍ژانسی صورت گیرد.درصورت تشخیص عدم فرارسیدن موعد انجام این اقدامات یا كنسل كردن آنها دستگاه وارد مرحله Auto Rinse می شود.
شستشوی اتوماتیك (Auto Rinse) ،بك گراند(Back ground) و حالت آماده (Ready) :
دستگاه پس از3مرحله شستشوی خودكار مقادیرBack ground count را بررسی نموده و در صورت مطلوب نبودن(خارج بودن ازمحدوده ذیل) دو مرحله دیگر نیز عمل شستشو را انجام داده در صورت مطلوب بودن نتایج اندازه گیری به حالت آماده (Ready) وارد می گردد.در غیر اینصورت پیغام Back ground error را گزارش می كند.
WBC<0.3 , RBC <0.02 , Hb <0.1 , Plt<10
استراحت کمپرسور و نکات مهم
جهت جلوگیری از استهلاك كمپرسور درصورت عدم استفاده به مدت 15دقیقه دستگاه به صورت اتوماتیك كمپرسور را خاموش و پیغامNot Ready اعلام می گردد که اصطلاحا حالت PU Sleeping نامیده میشود
.جهت خارج شدن ازاین حالت دكمه Start رافشاردهید.
نمونه دهی :
امكان نمونه دهی فقط درحالت Ready میسر است:
با زدن دكمه Sample No میتوان شماره نمونه را وارد و با Enter آن را تایید نموده و خارج شد( در فاصله وارد کردن شماره نمونه، دستگاه آماده به کار نیست )
پس از قرار دادن نمونه در زیر پیپت دكمه سبز Start را فشار داده و به محض شنیدن 2 بوق ممتد و یا پررنگ شدن مثلث اول روی صفحه نمایش یا تبدیل شدن نوشتهAspiration به نوشتهAnalyzing درصفحه نمونه را خارج كنید.دقت شود به دلیل تعجیل درخارج كردن نمونه به پیپت آسیب وارد نشود.
نتایج پس از مدتی بر روی صفحه اصلی رویت و درصورت فعال بودن پرینتر چاپ می شود
دستگاه مجددا به حالت Ready برمیگردد و آماده پذیرش نمونه بعدی میگردد، ضمنا به شماره نمونه بصورت اتوماتیک یک عدد اضافه میشود.
چند نکته مهم:
1-هر Error و مشکلی که دستگاه اعلام نمود کلید HELP را بزنید و دستورات آنرا اجرا کنید و در بیش از ۹۸% موارد اپراتور خود می تواند مشکلات دستگاه Sysmex را برطرف کند و نیازی به هزینه و سرویس نیست.
2- قبل از تست دادن حتما باید ویال های CBC چندین بار سرو ته گردد(رولرمیکسر های تخت اینکار را انجام نمی دهند)لذا برای اجرای این مورد باید از شیکر های هماتولوژی ماهواره ای استفاده نمایید و یا با دست ۱۰ بار خون را کامل سروته نمایید.
3- استفاده از کلین تازه(هیپوکلریت سدیم):این ماده نسبت به نور و حرارت حساس و ناپایدار می باشد بنابراین براحتی تبدیل به آب نمک می شود و در صورت استفاده از کلین کهنه ، نگه داری (Maintenance) هیچ فایده ای نداردو مخصوصاError های RBC clog و WBC clog طی شستشو برطرف نمی شوند.
4-قبل از خاموش کردن دستگاه میبایست کلید شات دون را فشار دهیم.سپس  محلول سل کلین را به دستگاه بدهیم و هر وقت نمایشگر پیغام شات دون داد میتوانیم کلید دستگاه را رویoff قرار دهیم.
نکته:
1-اگر طی روند کنترل کیفی متوجه شدیم هماتوکریت یک سوم هموگلوبین نیست و مقدارش خیلی متغیر است،باید برنامه های شستشو را به کمک مسول فنی اجرا کنیم چون دستگاه درست کار نمیکند.
2-اگر روی برگه cbc مقدارMXD مقدار 20 یا بیشتر بود ابتدا 20 دقیقه ویال را روی شیکر قرار میدهیم و دوباره نمونه  را به دستگاه میدهیم.اگر بازهم همانمقدار را نشان داد دیف را دستی انجام میدهیم.

پاسخ دهید