معماری

انجام تست گروه خون

انجام تست گروه خون
۲) اقدامات وابسته : شناخت خطاهای تکنیکی و عوامل تاثیر گذار در نتیجه تست
۳) هدف : تعیین گروه خون و RH بیماران
۴) کاربرد:
۱-۴- در صورت نیاز به تزریق خون و سایر فرآورده های خونی مانند FFP- پلاکت ، کرایو و ….. متجانس بودن گروه خونی لازم و ضروری است .
۲-۴- جهت تزریق خون ایمن حتماً نمونه خون و کیسه تزریقی باید از نظر گروه خونی متجانس و هم گروه باشد .

۵)صلاحیت وشایستگی :
انجام تست گروه خون باید توسط پرسنل کار آزموده و خبره که دارای صلاحیت علمی و تجربی باشند صورت گیرد .
۶) نمونه :
۱-۶- نمونه لخته بیمار ( فاقد مواد ضد انعقاد سیتراته یا هپارینه)
۲-۶- نمونه پلاسمای بیمار ( نمونه دارای ضد انعقاد ،هپارینه یا EDTA)

۷-تجهیزات : مواد لازم وآماده سازی های مورد نیاز
۱-۷- لام
۲-۷-لوله شیشه ای
۳-۷- سرم فیزیولوژی
۴-۷-پیپت پاستور
۵-۷- سروفیوژ
۶-۷- ویوباکس
۷-۷- آنتی A، آنتی B، آنتی AB، آنتی AB
۸-۷- جا لوله ای
۹-۷- نمونه بیمار(سرم یا پلاسما)

۸)نکات ایمنی :
استفاده از دستکش و عینک محافظ در هنگام کار
۹) مستندات:
۱-۹- لیبل حاوی نام و شخصات کامل بیمار برروی نمونه ارسالی
۲-۹- کنترل کیفی محلوها و دستگاههای مورد استفاده در فرآیند تعین گروه توسط پرسنل بانک خون
۳-۹- ثبت تمام مشخصات بیمار در دفتر گروه خون

۵) روش اجرایی:
درمورد هر دو نمونه ارسالی(سرم و پلاسما) روش کار بصورت زیر میباشد:
روش سل تایپ:ابتدا نمونه توسط نمونه گیر مخصوص بانک خون از بیمار گرفته شده وبعد از ذکر مشخصات دقیق بیمار روی نمونه لوله حاوی نمونه از نظر درخواست کامپیوتری چک گردیده و بعد از ثبت در دفتر گروه خون ، آنرا بمدت ۳ دقیقه در دور ۲۵۰۰ سانتریفوژمیکنیم .
سپس به دو روش سل تایپ و بک تایپ و نیز روش اسلایدی آنرا انجام میدهیم . در روش سل تایپ ابتدا با سرم فیزیولوژی ۹ در هزار (نرمال سالین ۶-۸=PH) یک سوسپانسیون ۵-۳ % تهیه میکنیم . چهار لوله آزمایش به ترتیب A-B-AB-D‌علامتگذاری میکنیم .یک قطره از محلول آنتی سرم A در لوله A، آنتی سرم Bدر لولهB ،آنتی سرمAB در لوله AB و آنتی سرم Dدر لوله D می ریزیم . درهر یک از لوله ها یک قطره سوسپانسیون سلولی اضافه و مخلوط می نمائیم .
لوله هار ابه مدت ۳۰ ثانیه سروفیوژ میکنیم .لوله ها را از سروفیوژ بیرون آورده و به آرامی تکان میدهیم و درمقابل نور برای، واکنش آگلوتیناسیون بررسی و نتایج را ثبت مینمائیم.
گروه بندی سیستم Rh:
از آنتی Rh(D) استفاده میشود و درصورت مثبت بودن لوله آنتی D فرد Rh‌مثبت و درصورت منفی بودن لوله آنتی D، Rh
منفی تلقی میشود .
در حال حاضر از آنتی D(Blend) که مجموعه آنتی D، IgG ،IgM ‌ میباشد استفاده میگردد .در مورد آنتی D‌منفی از تست DU
منفی استفاده میکنیم ، بدین صورت که لوله آنتی D منفی را در بن ماری ۳۷ درجه سانتیگراد قرار داد ه و بعد از ۴۵ دقیقه سانتریفوژ و سپس دوباره با سرم فیزیولوژی شستشو میدهیم سپس یک قطره آنتی سرم هیومن گلبولین به آن اضافه و ۳۰ ثانیه
دیگر سانتیفوژ میکنیم در صورت منفی بودن لوله آنرا بعنوان DU منفی در نظر میگیریم و اگر مثبت شد آنرا بعنوان DU‌مثبت تلقی میکنیم .
در هنگام تعین DU درمورد این بیماران اگر بیمار DU مثبت باشد بعنوان دهنده مثبت و گیرنده منفی در نظر میگیرند که باید به این نکته کاملاً توجه ویژه صورت گیرد . در روش سل تایپ در صورتیکه آنتی ژن خاص سیستمABO در سطح گلبول قرمز و جود داشته باشد پس از روبرو شدن با آنتی بادی مربوطه با ایجاد کمپلکس هماگلوتیناسیون ظاهر خواهد شد .
روش بک تایپ:این آزمایش برپایه اتصال آنتی بادی های ABO در سرم بیماربا آنتی ژنهای اختصاصی در سطح RBC و ایجاد هما گلوتیناسیون میباشد.

در این روش سر لوله را با علامت A، BوO مشخص میکنیم و یک قطره از سرم بیما ر را در هر لوله میریزیم ،سپس یک قطره از سوسپانسیون ۵-۳% گلبولهای قرمز OcellوB cellوA cell را جداگانه در لوله مربوطه میریزیم و ۳۰ ثانیه مخلوط میکنیم . سپس لوله هار ا از سروفیوژ خارج و در مقابل نور از نظر آگلوتیناسیون بررسی میکنیم .
نکات قابل توجه:
۱) انجام آزمایش تعین گروه خون ABO‌در حرارت اتاق یا کمتر انجام میشود و احتیاج به انکوباسیون در ۳۷ در جه سانتیگراد نمیباشدزیرا واکنش آنتی ژن و آنتی بادی در حرارت بیشتر از ۲۲ درجه سانتی گراد کاهش می یابد.
۲) بطور طبیعی در گروه بندی سلولی ABO، شدت آگلوتیناسیون گلبولهای قرمز بیمار با معرفهای آنتی AوB بایستی در حدود +۳ تا +۴ باشد همچنین در گروه بندی سرمی بیمار با معرفهای A1وB بایستی آگلوتیناسیون حدود +۳ تا +۴ مشاهده شود .
۳) در روش سرمی نمیتوان از اسلاید یا لام استفاده کرد زیرا ممکن است تیتر آنتی بادی ها آنقدر قوی نباشد که بدون کمک سروفیوژ نتیجه آگلوتیناسیون را بتوان بررسی نمود .
۴) تفسیر آزمایشات ABO را در محلی که زمینه شفاف و روشن داشته باشد می خوانند ولی از جعبه چراغ گرم (View box)
استفاده نمی شود .
۵) هر گونه آگلوتیناسیون یا همولیز مؤید واکنش مثبت است در غیر اینصورت واکنش منفی بوده وباید از نظر میکروسکوپی نیز کنترل شود .
۶) در روش تعین گروه خون به روش سرمی (back type) بـــرای واکنش بهتــــر میتوانید قبـــل از سروفیوژ کردن بمدت ۵-۱۰دقیقه لوله ها را در حرارت اتاق نگهداری کرده سپس آنها را سروفیوژ کنید .
۷) در گروه بندی سرمی استفاده از لوله O cell بعنوان کنترل منفی است ویک سیستم ABO هنگامی قابل اعتبار است که این لوله منفی شده و واکنش آگلوتیناسیون در این لوله مشاهده نشود. چنانچه واکنش لوله O cell مثبت شود ممکن است عوامل دیگری بغیر از آنتی Aیا آنتی B باعث آگلوتیناسیون لوله های دیگر شده باشد . در نتیجه تفسیر گروه بندی با اشکال روبرو خواهدشد ، عواملی که باعث آگلوتیناسیون یاتجمع گلبولها در لوله O cell میشوند عبارتند از وجود آنتی بادی های سرد، پدیده رولو، آنتی بادی علیه آنتی ژن های دیگر گروه خون که در درجه حرارت اتاق واکنش میدهند و گروه بمبئی که دارای آنتی H‌است.
۸) برای گروه بندی سیستم ABO باید هم سل تایپ و هم بک تایپ را انجام داد و هر دو جواب باید همدیگر را تایید کنندو چنانچه اشکالی در تفسیر پیش آمد، نخست باید به بر طرف کردن مشکل اقدام کرد وبعد از آن گروه خون راگزارش داد گزارش صحیح سیستم ABO‌ رکن اساسی در تزریق خون است ، چنانچه خون را از نظرگروه بندی اشتباه به بیمار بدهند باعث پدیده حاد همولیز درونی عروقی میشود که در اکثرموارد حیات بیمار را به خطر می اندازد.

۱۰)کنترل کیفی :
بررسی آنتی بادی ها از نظر تاریخ انقضاء با محلول ها و شفافیت آنها ، بررسی تمیزی لوله ها و لامها ی مورد استفاده ، چک سرم فیزیولوژی ، چک سروفیوژ و…….

محدودیت ها و عوامل مداخله گر :
۱) عدم در جه حرارت مناسب،باید لوله های تایپ سرمی را جهت واکنش بهتر در ۴ درجه سانتیگراد گذاشت ، همراه کردن لوله اتو کنتر ل در ۴ درجه به موازات لوله های تست جهت افتراق آنتی کرهای سرد ضروریست.
۲) عدم همخوانی سل تایپ و بک تایپ
۳) سن افراد که در کودکان کمتر از ۶ ماه و افراد مسن بالای ۶۵ سال باعث عدم همخوانی سل وبک تایپ میشود .
۴) کثیف بودن لوله هایا اسلاید ها با ذرات گرد و خاک
۵) لوسمی مزمن لنفو سیتیک و لنفوم غیر هوچکین
۶) هیپوگاماگلبولینمی ارثی یا اکتسابی مانند سندرم ویسکوت الدریش و بیماری پروتون
۷) درمانی با داروهای سرکوب گر ایمنی
۸) پیوند مغز استخوان
۹) بیماری مالتیپل میلو م

۱۲) تفسیر (علل تکرار ):
۱) اتمام تاریخ مصرف محلولها ی آنتی AوB وD وAB
۲) همولیز بودن کامل نمونه
۳) برای گروه بندی سرمی استفاده از سرم بر پلاسما ترجیح دارد .گاهی استفاده از پلاسما بجای سرم موجب تشکیل لخته فیبرینی شده که ممکن است با واکنش آگلوتیناسیون اشتباه شود.
۱۳) رفرانس ها و منابع:
۱) کتاب هماتولوژی دیوید سون
۲) کتاب هماتولوژی و روشها ی علمی انتشارات دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

پاسخ دهید