معماری
رتیک

رتیکولوسیت و شمارش رتیک

رتیکولوسیت چیست؟
رتیکولوسیت ها گلبولهای قرمز نابالغ حاوی باقیمانده های اسید ریبونوکلئیک ریبوزومی هستند که به تازگی از مغز استخوان آزاد شده اند.
ویژگی ریبوزوم ها ، ایجاد واکنش با رنگهای قلیائی خاص مثل آزورB، بریلیانت کرزیل بلو یا نیو متیلن بلو تشکیل رسوبی  بصورت گرانول یا فیلامانت  آبی یا بنفش می باشد . این واکنش فقط با رنگهای حیاتی و در نمونه های فیکس نشده صورت می گیرد. به علت زنده بودن سلول ها هنگام رنگ آمیزی، به این نوع رنگ آمیزی، رنگ آمیزی حیاتی  اطلاق می گردد.مراحل مختلف بلوغ رتیکولوسیت ها با توجه به مشخصات مرفولوژیکی،  قابل شناسایی می باشند.  نابالغ ترین رتیکولوسیت ها حاوی بیشترین مقدار مواد رسوبی ، و بالغ ترین آنها  فقط دارای چند جز یا رشته کوتاه از این مواد می باشند. بر این اساس ، رتیکولوسیت ها  به چهار گروه تقسیم می شوندکه گروه1  دارای کلامپ رتیکولوم و گروه 4حاوی چند گرانول کوچک می باشند. گروه 2 و3 نیز از لحاظ مرفولوژی بین این دو گروه قرار می گیرند. چون اکثر رتیکولوسیت هایی که در خون محیطی دیده می شوند  از گروه4 هستند، شناسایی دقیق رتیکولوسیتها  اثر قابل توجهی بر روی صحت شمارش  این سلولها دارد . بنابراین گلبولی می بایست به عنوان رتیکولوسیت شمارش گردد که دارای هسته نبوده و داخل آن دو یا چند قطعه از رسوب آبی رنگ ، که همانRNAریبوزومی است، دیده شود.رتیکولوسیتها در رنگ آمیزی معمولی با رنگ های گروه  رومانوفسکی بدلیل ترکیب بازوفیلی سیتوپلاسم و اسیدوفیل هموگلوبین حالت بازوفیل منتشری پیدا کرده و به بصورت “پلی کروماتیک” مشاهده می گردند . این پدیده بطور معمول در رتیکولوسیتهای  نابالغ که دارای بیشترین میزانRNA هستند دیده میشود.

رتیک

مراحل عملی شمارش رتیکولوسیت

روش کار:

ابتدا از مریض خون میگیریم
خون را با ضد انعقاد  EDTA ترکیب میکنیم.(میتوانیم از ویال CBC استفاده کنیم)
ویال حاوی خون را 15 دقیقه روی روتاتور قرار میدهیم تا محتویات شیک شوند.

ما در این مرحله به رنگ رتیکولوسیت احتیاج داریم که نیو متیلن بلو نام دارد و بصورت اماده در همه ازمایشگاه ها وجود دارد.

حال لوله ای شیشه ای یا پلاستیکی را اماده میکنیم
ابتدا مقدار 50 لاندا خون را درون لوله ریخته و سپس یک قطره رنگ را هم به درون لوله می ریزیم.خون و رنگ باید با حجم یکسان ترکیب شوند.

حال لوله را نیم ساعت در بن ماری 37 درجه قرار میدهیم.

سپس از محتویات لوله روی لام گسترش شعله شمعی تهیه میکنیم و میگذاریم خشک شود.

حال لام را با عدسی 100 و روغن مشاهده میکنیم.
قسمت نزدیک به راس شعله را باید مشاهده کرد.(قسمتی که اجتماع  سلولها متعادل باشد)

ابتدا ما باید 1000 RBC را در میدانهای مختلف شمارش کنیم.و ببینیم از میان  این 1000 تا rbc چند تا از انها رتیکولوسیت است؟

مثال
میدان اول از 200 تا گلبول قرمز 3 تا رتیکولوسیت است
میدان دوم از 150 تا گلبول قرمز 3 ت   ا رتیک است
میدان سوم از 250 تا گلبول قرمز 4 تا رتیک است
میدان چهارم از 250 تا 3 تا رتیک است
میدان پنجم از 150 تا 2 تا رتیک است

ما 1000 عدد rbc را در 5 میدان شمارش کردیم.و مشاهده کردیم که از مجموعا از این 1000 تا rbc تعداد 15 رتیکولوسیت وجود دارد.

حالا محاسبات:
از هزار تا گلبول  قرمز 15 تا رتیک است.از صد تا چند تاست؟؟
100*15÷1000=1.5%

مقدار نرمال:

در بزرگسالان %2-0.5
اطفال %6-2
رنگ آمیزی و شمارش رتیکولوسیت خون در شرایطی که نمونه بعد از نمونه گیری در دمای 6-2 درجه نگهداری شود تا 24 ساعت امکانپذیر می باشد . با گذشت 8-6  ساعت از زمان نمونه گیری و ماندن خون در حرارت آزمایشگاه  ، رتیکولوسیت ها به تدریج بالغ شده و به گلبول قرمز بالغ تغییر می یابند که این امر بطور کاذب موجب کاهش درصد رتیکولوسیت ها  می گردد. بنابراین توصیه می شود شمارش رتیکولوسیت بلافاصله بعد از جمع آوری نمونه انجام شود.

افزایش میزان رتیکولوسیت ها:

ممکن است به معنی افزایش ساخت گلبول های قرمز در مغز استخوان باشد. این مسئله در خونریزی شدید، بعضی از کم خونی ها و رفتن به ارتفاعات ایجاد می شود.این شرایط باعث از بین رفتن گلبول های قرمز می شود(همولیز).
میزان رتیکولوسیت ها بعد از درمان کم خونی پرنیشیوز، فقر آهن و یا کم خونی ناشی از کمبود اسید فولیک افزایش می یابد.

کاهش میزان رتیکولوسیت ها:

کاهش میزان رتیکولوسیت ها ممکن است به دلیل ساخت کمتر گلبول های قرمز در مغز استخوان باشد که ممکن است به دلیل کم خونی آپلاستیک و یا سایر انواع کم خونی ها مثل کم خونی فقر آهن باشد.کاهش میزان رتیکولوسیت ها می تواند به دلیل عفونت، تماس با اشعه به مدت طولانی و یا توسط بعضی از داروها که باعث آسیب به مغز استخوان می شود، باشد.

چه عواملی بر  روی نتیجه آزمایش تاثیر دارد؟
عللی که شما ممکن است نتوانید این آزمایش را انجام دهید واین که نتایج آزمایش ممکن است مفید نباشد، عبارتند از
مصرف بعضی از داروها. مثل داروهای بیماری پارکینسون، آرتریت روماتوئید، تب،مالاریا و شیمی درمانی.
رادیو تراپی
باردار بودن
تزریق خون اخیر.

پاسخ دهید