معماری

رادیوایمنواسی RIA (Radio Immuno Assay)

روشی که در آن جهت آشکار ساختن و یا اندازه گیری کمی آنتی ژنها، آنتی بادی ها و مولکولهای دیگر از واکنش آنتی ژن – آنتی بادی استفاده می شود سنجش ایمنی نام دارد. اساس
پایه ای در تمام سنجش های ایمنی  نشان دار شده آشکار ساختن واکنش آنتی ژن – آنتی بادی
می باشد.

منظور از نشان دار کردن آن است که مولکول یا اتمی به یک آنتی ژن، آنتی بادی یا مولکول دیگر اتصال داده شود که قادر باشد علامت قابل تشخیصی ایجاد نماید.

نمونه اولیه سنجش ایمنی نشان دار شده در اواخر دهه ۱۹۵۰ معرفی گردید که در آن از یک نشانگر رادیواکتیو جهت مشخص نمودن یک آنتی بادی اختصاصی (آنتی – انسولین) در سنجشی که جهت تشخیص و اندازه گیری انسولین انسانی طراحی شده بود، استفاده شد و این سنجش نشان دار با ماده رادیواکتیو به نام رادیوایمنو اسی نامگذاری گردید.

سنجش های ایمنی براساس نوع ماده نشان گر به انواع مختلف تقسیم می شوند این نشانگر ها می توانند مولکول رادیوایزوتوپ ، آنزیم، فلوئورسنت و کمی لومینسنت باشند. وقتی نشانگر انتخاب شده به مولکول آنتی ژن یا آنتی بادی اتصال داده می شود باید بتواند از خود ویژگی یا علامتی بروز دهد که توسط یک وسیله آشکار ساز قابل تشخیص باشد.

نشانگرهای رادیوایزوتوپی:

عناصر رادیواکتیو دارای هسته هایی هستند که بطور خودبخود دچار تلاشی شده و انرژی به صورت اشعه β وγ ساطع می کنند که در شمارشگر های سینتیلاسیون قابل اندازه گیری می باشد. از رادیوایزوتوپهای متعددی به عنوان نشانگر در سنجش های ایمنی استفاده می شود. از جمله H3 ، Co57   ولی نشانگر رادیوایزوتوپ انتخابی I125  است که اشعه γ ساطع می کند.

نشانگرهای آنزیمی:

آنزیم ها مولکولهایی پروتئینی هستند که از طریق واکنش با سوبسترای مناسب و تشکیل محصولی که در اسپکتروفتومتر قابل اندازه گیری است یک واکنش بیوشیمیایی را کاتالیز می کنند.

آنزیم هایی که اغلب بعنوان نشانگر در سنجش های ایمنی نشاندار با آنزیم، انتخاب می شوند. عبارتند از: پراکسیداز ترب کوهی horseradish peroxidase و آلکالن فسفاتاز
Alkaline Phosphatase

مزایای آنزیم ها:

  • آنزیم ها بصورت طبیعی در نمونه بیمار وجود ندارند.
  • آنزیم ها فعالیت اختصاصی بالایی داشته و این فعالیت با اتصال به یک آنتی ژن یا آنتی بادی تغییر نمی یابد.
  • آنزیم ها در طی انجام سنجش پایدار می باشند.
  • نشانگرهای آنزیم: عموما گران نبوده ، بآسانی در دسترس بوده نیمه عمرطولانی داشته ،  با روش های اتوماتیک سازگار بوده و تغییراتی بوجود می آورند که با اسپکتروفتومتر قابل اندازه گیری است.

نشانگرهای فلوئوروکروم:

از فلوئوروکروم های مهم می توان از فلوئورسین ایزوتیوسیانات، مشتقات رودامین، نشانگرهای فسفرسنت، فیکوبیلی پروتئینها، فلوئورسین و فیکواریترین نام برد. نشانگر های فلوئورسنتی که در تشخیص و اندازه گیری داروها، هورمونها، پروتئینها و پپتیدها در مایعات بیولوژیک بیشتر مورد استفاده دارند عبارتند از:

  • فلوئورسین ایزوتیوسیانات (FITC) یک شکل شیمیایی از فلوئورسین می باشد که می تواند بصورت کووالانسی به پروتئین اتصال یابد. از این فلوئورکروم که نور سبز از خود ساطع می کند برای نشاندار کردن آنتی بادی ها استفاده می شود.
  • فیکوبیلی پروتئینها ازجمله نشان گر فیکواریترین را می توان به همراه فلوئورسین مورد استفاده قرار داد تا با فلوئورسانس میکروسکوپی، فلوسایتومتری تصاویر رنگی بدست بدهد، فیکواریترین رنگ قرمز ساطع می کند.
  • فلوئوروکرومها طیف جذبی و تشعشعی خاصی دارند وقتی به این ترکیبات آلی نور مناسبی تابانده می شود، الکترونهای داخل مولکول تحریک شده و به تراز انرژی بالاتری حرکت می کنند و سپس به حالت پایه ای بازگشته و انرژی خود را به شکل یک فوتون آزاد می نمایند.
  • فلوئوروکرومهایی که در واکنش های ایمنی بعنوان نشانگر به کار برده می شوند باید خواص زیر را داشته باشند.
  • در واکنش آنتی ژن – آنتی بادی ایجاد تداخل نکنند.
  • پایداری خود را حفظ نمایند.
  • توانایی جذب نور تحریکی را داشته باشند.
  • بتوانند طول موج (نور فلوئورسنت) مناسبی را ساطع کنند.

نشانگرهای کمی لومینسنس:

بعضی از ترکیبات به هنگام اکسیدشدن تولید نور می کنند (کمی لومینسنس). برای استفاده در سنجش های ایمنی پنج گروه اصلی از نشانگر های کمی لومینسنس در دسترس می باشند که عبارتند از: لومینولها، استرهای آکریدینیوم، مشتقات اگزالات، کمپلکس روتنیوم و مشتفات
دی اکسیتان ولی از استرهای آکریدینیوم و لومینولها بیش از بقیه استفاده می شود.

استرهای آکریدینیوم قادرند نور تولید کنند بدین ترتیب که ابتدا از طریق واکنش با H2O2 قلیایی (بعنوان یک ماده اکسید کننده) واسطه هایی با انرژی بالا ایجاد می کنند که سپس به قطعه تحریک شده شکسته شده و نور لحظه ای آبی شدید (کمی لومینسنس نوع فلاش) ساطع می کنند که توسط یک لومینومتر قابل تشخیص است.

لومینول در حضور یک ماده اکسیده کننده (H2O2) و یک کاتالیست (یون فلزی) اکسید شده و به یک ماده حدواسط تحریک شده تبدیل می گردد که به حالت پایه ای بازگشته و نور آبی ساطع می کند که به مدت چند دقیقه تا چند ساعت قابل رویت بوده و توسط لومینومتر قابل آشکار سازی است.

پاسخ دهید