معماری

میـکـروسـکـوپ

میکروسکوپ وسیله ای است که برای مطالعه و بررسی اجسام و ارگانیسم های بسیار ریز به کار می رود. برای مشاهده باکتری ها به دلیل ابعاد بسیار کوچکی که دارند کاربرد میکروسکوپ کاملاً ضروری است.
میکروسکوپ ها انواع و بسته به نیاز کاربردهای گوناگون دارند ومی توان ازمیکروسکوپ هایی مانند میکروسکوپ نوری معمولی، میکروسکوپ زمینه سیاه، میکروسکوپ فاز کنتراست، میکروسکوپ فلورسانس و میکروسکوپ الکترونی نام برد.
میکروسکوپ نوری:
در میکروسکوپ نوری معمولی نمونه یا شی بر روی یک اسلاید شیشه ای قرار گرفته و توسط دسته های منسجم نور در طول موج قابل مشاهده اسکن می شود. در قسمت هایی از نمونه که تراکم بیشتری دارد نور بیشتر تفرق یافته و به ویژه هنگامی که رنگ آمیزی می شود تصویری سایه وار ایجاد می کنند. این سایه در دو مرحله بزرگ شده و نور به دست آمده و سایه های مربوط به آن به چشم می رسند. میکروسکوپ نوری می تواند یک چشمی و یا دو چشمی باشد.
میکروسکوپ های یک چشمی تنها یک عدسی چشمی دارند. استفاده از این میکرسکوپ ها برای مبتدیان و نیز نشان دادن نمونه به جمع راحت تر است چرا که برای مشاهده نمونه با این گونه میکروسکوپ ها نیاز به تنظیم دو عدسی چشمی برای هر فرد نیست. همچنین این میکروسکوپ ها در عکس برداری هم کاربرد بیشتری دارند. هنگامی که فرد زمان بیشتری با میکروسکوپ سر و کار دارد استفاده از میکروسکوپ های دو چشمی برتری دارد زیرا بر خلاف انواع یک چشمی خستگی چشم در این نوع میکروسکوپ ها کم تر است. قسمت های مختلف میکروسکوپ در شکل زیر نشان داده شده است.

۱- پایه (:( Base برای نگهداری میکروسکوپ به حالت ایستاده
۲- بازو یا تنه) (Arm: برای حمل میکروسکوپ
۳- پیچ های تنظیم میکرو و ماکرو (Fine and Coarse Focus Knob): برای تنظیم فاصله صفحه حامل نمونه از عدسی های شیئی
۴- مکان قرارگیری نمونه (Stage)
۵- کنترل مکانیکی صفحه (Mechanical Stage Control): تنظیم مکان قرارگیری نمونه
۶- صفحه چرخنده دارای لنزهای شیی ) Rotating nosepiece): عدسی های شیئی بر روی این صفحه قرار گرفته و به دلخواه انتخاب می شوند.
۷- عدسی های شیی ((Objectives
۸- کندانسور (Condenser): تعیین میزان تجمع نور ورودی به نمونه. کندانسور عدسی هایی دارد که نور را جمع و به سمت نمونه متمرکز می کند. بسته به دانسیته نمونه و بزرگ نمایی مورد نیاز میزان نور ورودی تنظیم می شود.
۹- تنظیم کننده های عدسی چشمی ((Eye piece focus adjustment: برای تطابق عدسی ها با چشم
۱۰- عدسی های چشمی (Ocular lenses)

بزرگ نمایی کلی میکروسکوپ از حاصل ضرب بزرگ نمایی عدسی چشمی در شیئی به دست می آید. از آن جا که بزرگ نمایی عدسی چشمی ۱۰ است لذا بزرگ نمایی کلی میکروسکوپ برای هر یک از عدسی های شیئی نام برده شده به ترتیب عبارت خواهد بود از ۴۰-۱۰۰-۴۰۰ و در مورد عدسی ایمرسیون یا ۱۰۰، ۱۰۰۰ برابر.
عدسی ایمرسیون که در میکروسکوپ با ۱۰۰ مشخص شده بیشترین بزرگ نمایی و کوچکترین لنز را دارد. برای استفاده از این عدسی باید یک قطره روغن ایمرسیون در روی لام قرار داد و سپس نمونه را مشاهده نمود. به دلیل کوچکی سطح این عدسی در هنگام عبور نور از کناره های نمونه بسیاری از اشعه های نوری از کنار عدسی عبور نموده و در نتیجه قابل مشاهده نخواهد بود. برای رفع این مشکل می توان بر روی نمونه روغن ایمرسیون افزود. ضریب شکست این روغن تقریبأ برابر با ضریب شکست  شیشه لام بوده و در نتیجه تمام نور تابیده شده از لبه های نمونه بدون شکست وارد عدسی ۱۰۰ می شود. در واقع این روغن فضای خالی بین لام و عدسی ۱۰۰ را پر می کند.
هنگام کار با عدسی ایمرسیون فضای بین نمونه روی لام و عدسی  ۱۰۰ توسط روغن سدر یا ایمرسیون پر می شود. روغن در صورت باقی ماندن بر روی عدسی خشک و سخت می شود. در این حالت علاوه بر آسیب خود عدسی، نور هم به خوبی بر نمونه فوکوس نشده و در نتیجه نمونه با وضوح مناسب قابل مشاهده نخواهد بود. بنابراین لازم است که پس از هر بار استفاده، عدسی با استفاده ازگزیلول (Xylol)(حلال روغن سدر) و کاغذ ویژه عدسی (Lens paper) تمیز شود. استفاده از پارچه های معمولی مناسب نیست چرا که سبب خش دار شدن عدسی می شود.

پاسخ دهید