آزمایش فاکتور روماتوئید یا RF (Rheumatoid Factor) شرایط تست و تفسیر نتایج

تفسیر تست rf یا آزمایش فاکتور روماتوئید

آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) شایع ترین بیماری التهابی روماتولوژی است که با التهاب مفاصل نمود پیدا می کند.روماتیسم مفصلی از بیماری های سیستمیک خود ایمنی است که در آن سیستم دفاعی بدن علیه بافت های نرمال بدن وارد عمل می شود و با تولید موادی به نام آنتی بادی باعث تخریب مفاصل می شود.
نام تست RF و تست فاکتور روماتوئید نیز شناخته می شود.

فاکتور روماتوئید (RF) پروتئینی (آنتی بادی) است که توسط سیستم ایمنی بدن ساخته شده و می تواند به بافت های سالم بدن انسان حمله کند. بدن فرد سالم به طور معمول تولید کننده ی پروتئین RF نمی باشد، بنابراین وجود RF در خون می تواند نشان دهنده ی ابتلای فرد به بیماری خود ایمنی باشد.

پزشک معالج در صورتی که مشکوک به بیماری خودایمنی در فرد شود (مثل آرتریت روماتوئید Rheumatoid Arthritis و یا سندروم شوگرن Sjogren’s Syndrome) ممکن است درخواست تست خون دهد تا وجود این پروتئین در خون بررسی شود.

نکته : فاکتور روماتوئید را می توان در خون حدود 80 درصد افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید پیدا کرد.

برخی از بیماری ها می توانند باعث افزایش سطح RF شوند ولی نمی توان آن ها را تنها با این تست خون تشخیص داد. این بیماری ها شامل:
ایدز (HIV)
هپاتیت
آنفولانزا
عفونت های ویروسی و انگلی
بیماری های مزمن ریوی و کبدی
لوسمی

مواردی هم وجود دارد که بدن برخی افراد بدون داشتن مشکلات پزشکی، به مقدار کمی تولید RF می کند. این مورد بسیار نادر بوده و دلیل آن نیز هنوز به صورت کامل مشخص نشده است.

بیماری های دیگری که می توانند باعث افزایش میزان سطح فاکتور روماتوئید شوند شامل:
عفونت های مزمن
سیروز یا زخم کبدی (scarring of the liver)
کرایوگلوبولینمی (cryoglobulinemia) یا وجود پروتئین های غیر طبیعی در خون
درماتومیوزیت (dermatomyositis) که بیماری التهابی عضلات می باشد
بیماری التهابی ریوی
بیماری بافت همبند مختلط (mixed connective tissue disease)
لوپوس
سرطان

دلیل درخواست تست فاکتور روماتوئید (RF) چیست؟

پزشکان آزمایش RF را برای افرادی درخواست می دهند که علائم آرتریت روماتوئید را داشته باشد. علائم این بیماری به صورت زیر است :

سفتی مفاصل
افزایش درد مفاصل در صبح
برآمدگی زیر پوستی
تخریب غضروف و استخوان ها
تورم در مفاصل
گرمی در مفاصل

اگر بیماری پیشرفت داشته باشد، در زمان تصویر برداری اشعه X، کپسول های مفصلی متورم و از دست دادن غضروف و استخوان قابل مشاهده است. در صورت منفی بودن جواب تست RF و باقی ماندن علائم بیماری، ممکن است تست دوباره تکرار شود.

تست آنتی بادی CCP یا cyclic citrullinated peptide antibody test برای کمک به تشخیص آرتریت روماتوئید درخواست می شود. به طور مثال در فردی که مبتلا به التهاب مفصلی بوده ولی هنوز معیارهای بیماری روماتوئید آرتریت را نداشته و نیز زمانی که نتیجه ی تست RF منفی باشد.

تست RF ممکن است همراه با دیگر تست های مرتبط با بیماری های خودایمنی درخواست داده شود مثل تست ANA (آنتی بادی ضدهسته antinuclear antibody) و دیگر مارکرهای التهاب مثل پروتئین واکنشگر C (تست CRP) و سرعت رسوب اریتروسیت (تست ESR) و همین طور تست CBC برای شمارش سلول های خون.

پزشک ممکن است درخواست تست هایی برای تشخیص سندروم شوگرن نیز بدهد، شرایطی که گلبول های سفید خون به غشای موکوسی و غدد مترشحه چشم و زبان، حمله ور می شوند.علائم این بیماری خودایمنی مزمن در درجه اول خشکی دهان و چشم هاست ولی می تواند شامل خستگی شدید و درد مفاصل و عضلات نیز باشد. سندروم شوگرن عموماً در زنان اتفاق می افتد و برخی اوقات همراه با بیماری های خودایمنی دیگری مثل فاکتور روماتوئید ظاهر می شود.

تفسیر نتایج تست فاکتور روماتوئید (RF) چگونه است؟

آزمایش فاکتور روماتوئید (RF) باید همراه با علائم بالینی بیمار و سابقه کلینیکی وی تفسیر شود. در افراد دارای علائم بالینی آرتریت روماتوئید، وجود مقادیر قابل توجه RF ، نشانه ی آن بوده که به احتمال زیاد این افراد مبتلا به بیماری آرتریت روماتوئید می باشند. سطوح بالاتر RF به طور کلی مرتبط با شدید بودن بیماری و پیش آگهی ضعیف تر آن می باشد.

جواب منفی تست فاکتور روماتوئید (RF) باعث نشده که احتمال ابتلای فرد به آرتریت روماتوئید رد شود. حدود 20 درصد افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید دارای سطح بسیار پایین و یا میزان غیر قابل تشخیص RF هستند. در این گونه موارد، تست آنتی بادی CCP می تواند مثبت باشد و از آن برای تأیید آرتریت روماتوئید استفاده می شود.

جواب مثبت آزمایش فاکتور روماتوئید (RF) همچنین می تواند در 1 تا 5 درصد افراد سالم دیده شود و نیز در افرادی که شرایطی همچون : سندروم شوگرن (Sjögren syndrome)، اسکلرودرمی (scleroderma)، لوپوس اریتروماتوز سیستمیک یا لوپوس (systemic lupus erythematosus)، سارکوئیدوز (sarcoidosis)، اندوکاردیت (endocarditis)، توبرکلوزیس (tuberculosis)، سیفلیس (syphilis)، ایدز (HIV/AIDS)، هپاتیت (hepatitis)، مونونوکلئوز عفونی (infectious mononucleosis)، سرطان ها مثل لوسمی (leukemia) و مولتیپل میلوما (multiple myeloma)، عفونت انگلی و بیماری های کبدی، ریوی و کلیوی.

فاکتور روماتوئید (RF) بیشتر برای تشخیص آرتریت روماتوئید (RA) و کمک به افتراق آن از دیگر فرم های آرتریت و شرایط دارای علائم مشابه می باشد. در حالی که تشخیص آرتریت روماتوئید به شدت وابسته به تصاویر پزشکی می باشد، برخی از علائم و نشانه های این بیماری ممکن است وجود نداشته باشد و یا از الگوی معمول پیروی نکند (مخصوصاً در مراحل اولیه بیماری).

علاوه بر این، علائم بیماری همیشه به سادگی قابل تشخیص نبوده و افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید ممکن است مبتلا به بیماری های دیگری مثل اختلالات بافت همبند و شرایطی مثل پدیده ی رینود (Raynaud phenomenon)، اسکلرودرمی (scleroderma)، اختلالات خودایمنی تیروئید و لوپوس اریتروماتوز سیستمیک نیز باشند و علائم آن ها را نیز نشان دهند. تست RF یکی از ابزارهایی است که برای تشخیص روماتوئید آرتریت استفاده می شود.

معیارهای طبقه بندی آرتریت روماتوئید 2010 کالج روماتولوژی آمریکا (ACR) شامل تست آنتی بادی CCP همراه با تست RF به عنوان بخشی از معیارهای تشخیص آرتریت روماتوئید می باشد.

بر طبق ACR ، آنتی بادی CCP را می توان در 50 تا 60 درصد افراد با آرتریت روماتوئید زودرس، پیدا کرد (زودرس هم به معنای 3 تا 6 ماه پس از شروع شدن علائم). تشخیص زودرس آرتریت روماتوئید به پزشکان اجازه می دهد که درمانی تهاجمی را آغاز کرده و عوارض و آسیب های بافتی ایجاد شده را به حداقل برسانند.

مطلب خواندنی دیگر:درمان روماتوئید

سوالات متداول
1 : همه ی افراد باید تست RF را انجام دهند ؟
تست فاکتور روماتوئید (RF) به صورت روتین درخواست نشده و نیز برای غربالگری روتین افراد بدون علامت هم استفاده نمی گردد.

2 : تست RF را می توان در مطب پزشک انجام داد ؟
می توان این تست را در مطب پزشک نیز انجام داد ولی بیشتر موارد به آزمایشگاه ارسال می گردد.

روش انجام آزمايش آزمایش RF

الف) روش كيفي فاکتور روماتوئید
1- يك ميلي ليتر از تامپون را در لوله آزمايش ريخته و به آن 50 ميكروليتر نمونه سرمي اضافه كنيد. ( رقت 1 به 20) كنترل هاي مثبت و منفي نياز به رقيق كردن ندارند.
2- 50 ميكروليتر از نمونه سرمي رقيق شده و يك قطره از كنترل هاي مثبت و منفي را بطور جداگانه در وسط دايره هاي 1، 2 و 3ي اسلايد (اسلايد زمينه سياه) قرار داده و يك قطره از سوسپاسيون لاتكس را در كنار آنها بچكانيد.
3- با استفاده از همزن پلاستيكي, قطرات را مخلوط نموده و در سطح دايره ها پخش نماييد.
4- اسلايد را بطور دوراني در دست يا با استفاده از روتاتور به مدت 2 دقيقه حركت دهيد.
5- ميزان آگلوتيناسيون را به اين صورت گزارش كنيد.

آلگوتيناسيون درشت + + + RF مثبت
آلگوتيناسيون متوسط ++ RF مثبت متوسط
آلگوتيناسيون ريز + RF مثبت ضعيف
بدون آگلوتيناسيون ( سوسپانسيون يكنواخت RF منفي

ب) روش كمي آزمایش فاکتور روماتوئید
1- براي هر نمونه سرمي شش عدد لوله آزمايش را با شماره هاي 1 تا 6 علامت گذاري كنيد.
2- به همه لوله ها 50 لاندا ( ميكروليتر) تامپون يا سرم فيزيولوژي مي ريزيم ( بسته به نوع كيت اين مقدار متغير است).
3- به لوله شماره 1، 50 لاند سرم بيمار را اضافه كنيد. ( غلظت 2/1)
4- 50 لاندا از محلول لوله شماره 1 را به لوله شماره 2 اضافه كنيد و بعد از مخلوط كردن اين عمل را براي لوله هاي ديگر بطور سريال تكرار نمائيد. ( 2 به 3 و…).
5- در آخر 50 لاندا از لوله ي 6 را بيرون بريزيد.
با اين روش غلظتهاي مختلف از سرم ( 2/1و 4/1 و 8/1 و 16/1 و …) تهيه مي شود.
6- هر كدام از نمونه هاي دقيق شده را براساس روش كيفي بررسي كنيد
7- آخرين رقتي از سرم كه واكنش اگلوتيناسيون در آن قابل مشاهده است به عنوان تيتر فاكتور روماتوئيدي (RF) گزارش مي شود.

منبع

دیدگاهتان را بنویسید

3 − دو =