شپش ها

شپش ها

اختصاصات ساختمانی:سردر ناحیه سر شاخکها خیلی کوتاه هستند و از سه تا 5 بند تشکیل یافته اند چشم های مرکب نیز خیلی کوچک بوده و در برخی از بین رفته اند و ضمائم دهانی از نوع گزنده مکنده می باشد. سینهسه حلقه سینه ای بهم جوش خورده و حدود آنها مشخص نمی باشد این شپش ها فاقد بال هستند و بصورت یک صفت ثانویه بالهای خود را از دست داده اند. انتهای پاها چنگال مانند است و شپش ها بدینوسیله خود را بر روی بدن میزبان ثابت نگه می دارند.شکماز مجموع 7 تا 9 حلقه تشکیل یافته است و بر روی حلقه های سوم تا هشتم استیگماتها قرار دارند. بدن معمولاً از دو قسمت تحتانی و فوقانی فشرده است اندازه آنها از 5/1 تا 5 میلیمتر تغییر می کند. از جنس های معروف خانواده پدیکولیده ، پدیکولوس را می توان نام برد که دارای یک گونه معروف «پدیکولوس هومانوس» است این گونه شامل شپش های سر و تنه می باشد و به دو زیر گونه تقسیم میگردد که عبارتند از :1- پدیکولوس هومانوس کورپوريس ph. Corporis که درشت تر می باشد.2- پدیکولوس هومانوس کاپيتيس ph. Capitis یا شپش سر که کوچکتر است.از مهمترین گونه شپش های جنس فیتریس phthiris ، فیتیریس بوبیس را می توان نام برد که در ناحیه شرمگاهی و اطراف اندام خارجی تناسلی زندگی می نماید. شپش های اخیر از لحاظ شکل ظاهری با شپش های قبلی تفاوت دارد.اختصاصات زیستی و سیر تکاملی:تخم شپش ها رشک نامیده  می شود  و تقریباً تخم مرغی شکل است در طرف قطر برتر آن یک بخش سرپوش مانندی وجود دارد که دارای سوراخهای ریز است. و از این ناحیه جنین تنفس می نماید. رشک بوسیله ماده سیمان مانندی به مو متصل میگردد. شپش های سر (نوع ماده) در حدود 80 تا 100 تخم میگذارند ولی شپش های بدن در حدود 200 تا 300 تخم میگذارد. شپش های ناحیه شرمگاهی تعداد تخم های کمتری یعنی در حدود 25 تا 30 عدد تخم میگذارد در حرارت پایین تر از 25 درجه عمل تخمگذاری متوقف  می شود  و اگر تخم ها را بمدت یک هفته در حرارت 15 درجه نگهدارند و بعد به محیط گرم انتقال دهند به هیچ وجه شکفته نخواهد شد. شپش ها معمولاً نسبت به شرایط نا مساعد زندگی مخصوصاً پایین آمدن درجه حرارت حساسیت زیاد دارند. تخم ها بعد از 8 تا 10 روز شکفته می شوند دوره لاروی بین 10 تا 15 روز طول میکشد. شپشها دارای دگردیسی ناقص می باشد لاروها شباهت زیادی به حشره بالغ دارند فقط کوچکترند. (دگردیسی ناقص پورومتابولا) شپش های بالغ در حدود 4 تا 6 هفته عمر می کنند.نقش بیماریزایی:از مهمترین بیماریهایی که بوسیله شپش ها شیوع پیدا می کند تیفوس، تب خندق و تب راجعه را می توان نام برد. تیفوس بیماری خطرناکی است که عامل اصلی آن نوعی ریکتزیا بنام ريکتزیاپروازکی می باشد. اگر شپش سالمی شخص مبتلا به تیفوس را بگزد تعدادی از عامل بیماریزا وارد بدن شپش  می شود  و در بافت پوششی روده این ریکتزیا ها بسرعت تکثیر حاصل می کنند. و بتدریج همراه مدفوع دفع می‌گردد و انتقال این عوامل به بدن انسان از راه خرطوم نیست بلکه بر اثر خارشهایی که ایجاد می‌گردد مدفوع شپش همراه با این عاملها در پوست بدن پخش شده و از راه منافذی که بعلت گزش شپش بوجود آمده وارد بدن  می شود . اگر انگشت، آلوده به عامل تیفوس باشد و شخص چشم یا بيني خود را بخاراند عامل ممکن است بدرون بدن راه پیدا کرده و شخص را آلوده سازد. بیماری تیفوس خیلی خطرناک است. اغلب در زمانهای جنگ و لشکر کشی ها و یا پس از جنگ که جامعه با مشکلات اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی روبروست بروز می نماید.راههای مبارزهکوتاه کرده موهای بدن، نظافت شخصی و شستشوی مرتب سر و بدن با آب و صابون در کاهش میزان شپشهای سر و تنه و پایین تنه نقش موثری دارد. برای از بین بردن شپشهای موجود در رختخواب و یا لباس خیساندن آنها در آب جوش مفید می باشد زیرا در این حرارت شپش‌ها و تخم آنها در عرض مدت کمی از بین میروند. حرارت خشک 65 درجه در عرض مدت خیلی کوتاهی رشک‌ها و شپش‌ها را بکلی از بین می‌برد از این نظر است که اطو زدن به لباسها مخصوصاً به لباسهای زیر کاملاً مفید می باشد.برای از بین بردن شپش های سر D.D.T و یا B.H.C مورد استفاده قرار می گیرد. و در عرض 2 تا سه هفته تمام شپش ها و تخم آنها را از بین می برد. (امروزه از DDT كمتر استفاده مي‌شود) ریکتزیاپروازکی یا عامل مولد تیفوس بمدت دو تا سه ماه در جسد شپش و تا 12 ماه در مدفوع خشک شپش بحالت زنده باقی می ماند. بنابراین استفاده از لباس، کفش و یا وسایل قربانیان حاصل از بیماری تیفوس تا مدتی طولانی خطرناک می باشد برای پیشگیری از بیماری تیفوس عمل واکسیاسیون انجام میدهند معمولاً واکسن ضد تیفوس را از ريکتزیاپروازکی خیلی ضعیف شده و یا کشته شده تهیه می‌کنند تزریق مي‌نمايند. واکسن بمدت 6 ماه از بروز بیماری جلوگیری می کند ولی در بعضی از حالات نیز افراد واکسینه شده باز هم به بیماری تیفوس مبتلا می شوند ولی در این حالت تیفوس آنها خفیف تر می باشد. در بعضی از کشورها شپش ها نسبت به D.D.T مقاومتر شده اند. در این حالت از لیندن Linden و یا مالاتیون malation استفاده می کنند. امروزه برای معالجه در مقابل تیفوس از بعضی از آنتی بیوتیکها استفاده می کنند ولی استفاده از آنتی بیوتیک باید در همان روزهای اول شروع بیماری صورت بگیرد و اگر 7 تا 8 روز از شروع بیماری گذشته باشد آنتی بیوتیکها بلا اثر خواهند بود

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده