معماری
آمونیاک

آزمایش آمونیاک

آمونیاک  Amoniac  Amoniac
نام آزمایش: Ammonia
نام انگلیسی تست: Ammonia, Plasme
مترادف: NH3 خون
توضیح راجع به تست :
از اين تست براي تشخيص سندرم Reye ٬ اختلالات متابوليك سيكل اوره٬ اسيدوري هاي آلي٬ انسفالوپاتي كبدي و جهت پايش بيماراني كه تحت درمان تغذيه اي از راه وريدي مي باشند مي توان سود جست.

آمادگي بيمار:

قبل از نمونه گيري بيمار بايد از كشيدن سيگار خودداري نموده و دست خود را نيز مشت نكند

نمونه:
پلاسما

ظرف:
از لوله درب سبز (هپارين) يا بنفش (EDTA) مي توان استفاده نمود هرچند برخي بر اين اعتقادند كه لوله هپارينه باعث نتايج كاذب مي گردد.

نمونه گيري:
لوله بايستي بطور كامل پر شده و درب آن كاملا محكم بسته شود .هموليز سبب افزايش آمونياي پلاسما مي گردد. نمونه را روي يخ گذاشته و در يخچال c°4 نگهداري نماييد. پلاسما را هرچه سريع تر از سلولها جدا كرده و ظرف مدت 20دقيقه پس از خونگيري اقدام به انجام آزمايش كنيد.

در غير اين صورت بايستي پلاسما را فريز نماييد. در پلاسماي جدا شده آمونيا در درجه حرارت 70- درجه سانتی گراد به مدت چندين روز پايدار باقي مي ماند. در صورت انجماد نمونه در 20 – درجه سانتی گراد غلظت آمونيا حداقل به مدت 24ساعت ثابت مي ماند.
علل رد:
در صورتي كه نمونه ظرف مدت 20دقيقه پس از خون گيري و روي يخ به آزمايشگاه نرسد نمونه نبايد پذيرش شود.

كاربرد:
آمونيا در اين موارد زير افزايش پيدا مي كند: بيماري كبدي٬ عفونت مجاري ادراري همراه با استاز و اتساع٬ سندرم Reye ٬ اختلالات سيكل اوره٬ سندرم HHH (هيپراورنيتينمي ٬هيپرآمونمي٬ هيپرسيترولين اوري)٬ اختلالات آلي مشخص مانند پروپيونيك٬ متيل مالونيك و ايزووالريك اسيدمي٬ در برخي از نوزادان طبيعي (كه معمولا ظرف مدت 24ساعت به حد طبيعي مي رسد)٬ تغذيه كامل از راه وريد٬ يورتروسيگموئيدستومي٬ خونريزي دستگاه گوارشي و درمان با والپرات سديم .

همچنين تعيين سطح آمونيا در نوزاداني كه دچار مشكلات عصبي هستند٬ در مواردي كه لتارژي همراه با تهوع و استفراغ غيرقابل توجيه وجود دارد و در موارد انسفالوپاتي بايستي انجام گردد.
در سندرم Reye ٬ افزايش چشمگير آمونيا٬ ALT٬AST و PT وجود دارد درحالي كه سطح بيلي روبين طبيعي است.

محدوديت ها:
همسويي بين سطوح آمونيا در خون و كماي كبدي ضعيف است. تعيين ميزان آمونيا بيان كننده قابل اعتمادي از قريب الوقوع بودن كماي كبدي نمي باشد.

همچنين ميزان آمونيا در اختلالات سيكل اوره هميشه افزايش نمي يابد. رژيم پرپروتئين سبب افزايش آمونياي پلاسما مي گردد. سطوح امونيا در خونريزي هاي معدي – روده اي بالا رفته و همچنين در افرادي كه مبتلا به هيپرتانسيون وريدپورت به همراه سيروز هستند٬ گردش خون كبدي تغيير يافته و سبب افزايش سطوح آمونيا در خون مي گردد. ورزش شديد ٬استعمال دخانيات٬ بستن تورنيكه به مدت طولاني و هموليز مي توانند باعث بالارفتن مقدار آمونيا در خون شوند.

تداخلات دارويي:
داروهايي كه ممكن است موجب افزايش آمونيا در خون شوند عبارتند از استازولاميد ٬الكل٬ كلريد آمونيوم٬ باربيتورات ها٬ ناركوتيك ها٬ ديورتيك هاي لوپ و تيازيدها. در حالي كه مصرف لاكتوز٬ لوودوپا٬ نمك هاي پتاسيم و آنتي بيوتيك هاي وسيع الطيف مثل نئومايسين ممكن است موجب كاهش آمونيا در خون شوند.
متدولوژي:
كاوش انزيمي (enzyme assay)٬ اسپكتروفتومتري نقطه پاياني٬ استفاده از الكترود اختصاصي آمونيا
اطلاعات تكميلي:
آمونيا محصول متابوليسم اسيدهاي آمينه و بنابراين كاتابوليسم پروتئين هاست. مقادير قابل توجهي آمونيا نيز از طريق مجراي روده اي جذب مي شود كه حاصل تجزيه باكتريايي پروتئين هاي غذايي و اوره موجود در ترشحات معدي روده اي است.
آمونيا بطور عمده در كبد از داميناسيون اكسيداتيو اسيدهاي امينه ايجاد مي شود. اسيدوز متابوليك همراه با كتوز در اسيدمي هاي ارگانيك ديده مي شود كه در آنها هيپرآمونمي هم يافت مي شود.
اسيدهاي آمينه پلاسما٬ اسيدهاي ارگانيك ادرار و اسيدهاي امينه ادرار با NH3 ٬ biotinidase و كارني تين نمايان مي شوند.

آمونيا در اين موارد زير افزايش پيدا مي كند:
بيماري كبدي٬ عفونت مجاري ادراري همراه با استاز و اتساع٬ سندرم Reye ٬ اختلالات سيكل اوره٬ سندرم HHH (هيپراورنيتينمي ٬هيپرآمونمي٬ هيپرسيترولين اوري)٬ اختلالات آلي مشخص مانند پروپيونيك٬ متيل مالونيك و ايزووالريك اسيدمي٬ در برخي از نوزادان طبيعي (كه معمولا ظرف مدت 24ساعت به حد طبيعي مي رسد)٬ تغذيه كامل از راه وريد٬ يورتروسيگموئيدستومي٬ خونريزي دستگاه گوارشي و درمان با والپرات سديم.
همچنين تعيين سطح آمونيا در نوزاداني كه دچار مشكلات عصبي هستند٬ در مواردي كه لتارژي همراه با تهوع و استفراغ غيرقابل توجيه وجود دارد و در موارد انسفالوپاتي بايستي انجام گردد.
در سندرم Reye ٬ افزايش چشمگير آمونيا٬ ALT٬AST و PT وجود دارد درحالي كه سطح بيلي روبين طبيعي است. همسويي بين سطوح آمونيا در خون و كماي كبدي ضعيف است.
تعيين ميزان آمونيا بيان كننده قابل اعتمادي از قريب الوقوع بودن كماي كبدي نمي باشد. همچنين ميزان آمونيا در اختلالات سيكل اوره هميشه افزايش نمي يابد.
رژيم پرپروتئين سبب افزايش آمونياي پلاسما مي گردد. سطوح امونيا در خونريزي هاي معدي – روده اي بالا رفته و همچنين در افرادي كه مبتلا به هيپرتانسيون وريدپورت به همراه سيروز هستند٬ گردش خون كبدي تغيير يافته و سبب افزايش سطوح آمونيا در خون مي گردد.
ورزش شديد ٬استعمال دخانيات٬ بستن تورنيكه به مدت طولاني و هموليز مي توانند باعث بالارفتن مقدار آمونيا در خون شوند. داروهايي كه ممكن است موجب افزايش آمونيا در خون شوند عبارتند از استازولاميد٬ الكل٬ كلريد آمونيوم٬ باربيتورات ها٬ ناركوتيك ها٬ ديورتيك هاي لوپ و تيازيدها.
در حالي كه مصرف لاكتوز٬ لوودوپا٬ نمك هاي پتاسيم و آنتي بيوتيك هاي وسيع الطيف مثل نئومايسين ممكن است موجب كاهش آمونيا در خون شوند. كاوش انزيمي (enzyme assay)٬ اسپكتروفتومتري نقطه پاياني٬ استفاده از الكترود اختصاصي آمونيا آمونيا محصول متابوليسم اسيدهاي آمينه و بنابراين كاتابوليسم پروتئين هاست.
مقادير قابل توجهي آمونيا نيز از طريق مجراي روده اي جذب مي شود كه حاصل تجزيه باكتريايي پروتئين هاي غذايي و اوره موجود در ترشحات معدي روده اي است.

آمونيا بطور عمده در كبد از داميناسيون اكسيداتيو اسيدهاي امينه ايجادمي شود. اسيدوز متابوليك همراه با كتوز در اسيدمي هاي ارگانيك ديده مي شود كه در آنها هيپرآمونمي هم يافت مي شود. اسيدهاي آمينه پلاسما٬ اسيدهاي ارگانيك ادرار و اسيدهاي امينه ادرار با NH3 ٬ biotinidase و كارني تين نمايان مي شوند.

محدوده مرجع:
مقادير مرجع بين آزمايشگاه هاي مختلف٬ متفاوت است.(به جدول مراجعه نماييد). سطح آمونيا در مايع مغزي – نخاعي حدود 50-33% خون شرياني مي باشد.
µmol N/L
µg N/dl
سن
107-64
150-90
نوزادان
92-56
129-79
کمتر از 2 هفته
50-21
70-29
اطفال
32-11
45-15
بزرگسالان

پاسخ دهید