معماری

آزمایش سدیم NA

نام اختصاری: Na

سایر نام ها: سدیم، Natrium

بخش مورد انجام : بیوشیمی

نوع نمونه قابل اندازه گیری: سرم یا پلاسمای هپارینه

حجم نمونه مورد نیاز: 0.5 mL

شرایط نمونه گیری: رعایت محدودیت غذایی یا مایعات ضرورتی ندارد.

ملاحظات نمونه گیری:

  1. نمک های لیتیم و آمونیوم هپارین به عنوان ضد انعقاد پیشنهاد می شود.
  2. از همولیز نمونه جلوگیری شود.
  3. نمونه باید سریعاً سانترفیوژ شود.
  4.  در صورتیکه بیمار تحت تزریق وریدی IV)) باشد،  نمونه خون را از دست دیگر بگیرد.
  5.  سن و جنس بیمار در برگه ازمایش یادداشت گردد..

موارد عدم پذیرش نمونه: همولیز شدید نمونه موجب رد آن می شود.

شرایط نگهداری: در دمای  C 4 به مدت دو هفته پایدار است.

کاربردهای بالینی: بررسی و پایش وضعیت تعادل مایعات و الکترولیتهای بدن و درمان اختلالات مرتبط با آنها

روش مرجع: Atomic Absorption Spectrophotometry

روش ارجح: Flame Emission Spectroscopy، (Direct ISE) Ion-Selective Electrode Direct

سایر روشها: کینتیک- اسپکتروفتومتری

مقادیر طبیعی:

بزرگسالان: 136 – 145 mmol/L  یا 136 – 145 mEq/L

کودکان:   136 – 145 mEq/L

اطفال:        134 – 150 mEq/L

نوزادان:    134 – 144 mEq/L

تفسیر: علائم هیپوناترمی در درجه اول به میزان سرعت تغییر در غلظت سدیم و نه سطح مطلق آن بستگی دارد. نشانه های هیپوناترمی زمانی آغاز می شود که سطح سدیم کمتر از  125 mEq/L باشد. اولین نشانه های بیمار ضعف است. چنانچه سطح سدیم کمتر از  mEq/L 115 گردد، گیجی و خستگی شدید ظاهر می شود که در صورت ادامه افت سطح آن ممکن است سبب اختلال عصبی مانند کندی ذهن و اغماء گردد.  نشانه های هیپرناترمی عبارتند از: خشکی غشاهای مخاطی، تشنگی، بی قراری و اظطراب، تشدید رفلکس های بدن، مانیا و تشنج.

افزایش سطح (هیپرناترمی): افزایش مصرف سدیم در رژیم غذایی یا مایعات IV، کاهش دفع سدیم در سندرم کوشینگ و هیپر آلدوسترونیسم، دفع بیش از حد آب آزاد بدن بدون جایگزینی مجدد آب مانند تعریق شدید، سوختگی های حرارتی وسیع، دیابت بیمزه و دیورز اسمزی.

کاهش سطح (هیپوناترمی):

  1. کاهش مصرف سدیم: در رژیم غذایی یا مایعات IV
  2. افزایش دفع سدیم: در بیماری آدیسون، اسهال، استفراغ، آسپیراسیون نازوگاستریک، انسداد روده ای، تجویز دیورتیک، نارسایی مزمن کلیه، آسپیراسیون مایع جنب یا صفاق
  3. افزایش آب آزاد بدن: نوشیدن زیاد آب، هیپرگلیسمی، مصرف زیاد آب از راه IV، نارسایی احتقانی قلب، آسیت، ادم محیطی، سندرم ترشح نابجای هورمون ADH (SIADH).

واکنش تداخلی:

افزایش دهنده ها: جراحی، تروما، شوک، رنین، آنژیوتانسین، داروهایی از قبیل استروئید های آنابولیک، آنتی بیوتیک ها، کلونیدین، کورتیکو استروئیدها، داروهای سرفه، ملین ها، متیل دوپا، کاربنی سیلین، استروژنها و ضد بارداریهای خوراکی.

کاهش دهنده ها: داروهایی از قبیل کاربامازپین، دیورتیکها، مایعات IV فاقد سدیم، سولفونیل اوره ها، تریامترن، مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتنسین، کاپتوپریل، هالوپریدول، هپارین، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، ضد افسردگی های سه حلقه ای و وازوپرسین.

توضیحات:

  • تست های مرتبط شامل سدیم ادرار، آلدسترون و آنتی دیورتیک هورمون (ADH) می باشد.
  • استفاده از ضد انعقاد هپارین روی مقدار سدیم سرم و پلاسما با روش ISE تأثیر گذاشته و باعث کاهش آن می شود.
  • سرم بیماران مبتلا به هیپرلیپمی یا هیپر پروتئینمی شدید، بسته به نوع روش انتخابی روی نتایج تأثیر متفاوتی خواهد داشت.

نام اختصاری Na+ (Sodium) Urine

سایر نام ها: سدیم ادرار،Na Electrolyte, Urine ، Urine Natrium

بخش مورد انجام : بیوشیمی

نوع نمونه قابل اندازه گیری: ادرار 24 ساعته یا رندم

حجم نمونه مورد نیاز:   5 mL

شرایط نمونه گیری:

  1. شرایط  نمونه گیری صحیح ادرار 24 ساعته رعایت شود.

2 . 25 میلی لیتر از اسید استیک 50٪ به عنوان ماده نگهدارنده اضافه کنید.

  1. در شروع جمع آوری نیازی به ناشتایی نمی باشد.
  2. زمان شروع نمونه برداری را روی ظرف ادرار و برگه آزمایشگاه یادداشت نمایید.

ملاحظات نمونه گیری:

  1.  در طی جمع آوری ادرار 24 ساعته ، نمونه روی یخ یا داخل یخچال قرار گیرد.
  2.  بیمار را طی 24 ساعت به نوشیدن مایعات ترقیب نمایید.
  3. حجم نمونه ادرار 24 ساعته را یادداشت کنید.
  4.  نمونه ادرار را بلافاصله به آزمایشگاه بفرستید.

موارد عدم پذیرش نمونه:

  1. عدم رعایت نکات جمع آوری ادرار 24 ساعته موجب رد پذیرش می گردد.
  2.  نمونه آلوده به مدفوع و کاغذ توالت موجب رد نمونه می شود.

شرایط نگهداری: در طول جمع آوری نمونه 24 ساعته در یخچال نگهداری شود. نمونه در C 4 به مدت دو هفته پایدار است.

کاربردهای بالینی: بررسی و پایش تعادل آب و الکترولیتها بویژه سدیم، مسمومیت با آب، و کم آبی

روش مرجع: (AAS) Atomic Absorption Spectrophotometry

سایر روشها: اسپکتروفتومتری، کنتیک، فتومتری، ISE

مقادیر طبیعی:

 نمونه ادرار 24 ساعته: 40 – 220 mEq/day  یا     40 – 220 mmol/day

نمونه ادرار رندم :   > 20 mEq/L

تفسیر: افزایش و کاهش سدیم ادرار در موارد زیر حاصل می شود.

افزایش سطح: کم آبی بدن، نارسایی قشر فوق کلیه، درمان با دیورتیک ها، سندرم ترشح نامناسب آنتی دیورتیک هورمون (SIADH)، کتواسیدوز دیابتی، نارسایی مزمن کلیه.

کاهش سطح: نارسایی احتقانی قلب، سوء جذب، اسهال، بیماری کوشینگ، آلدسترونیسم.

واکنش تداخلی: مصرف نمک در رژیم غذایی، استعمال یکسری از داروها از قبیل داروهای ضد سرفه، کافئین، دیورتیکها مانند اسپیرونولاکتون موجب افزایش و مصرف استروئیدها موجب کاهش سطح کورتیزول ادرار می شود.

توضیحات:

  • ترشح سدیم ادرار به میزان خیلی زیادی وایسته به رژیم غذایی می باشد.
  • اندازه گیری سدیم خون و هورمون های آلدوسترون و ADH  با سدیم ادرار مرتبط است.

پاسخ دهید