معماری

آزمایش فريتين (Ferritin)

مطالعه فريتين سرم به عنوان يك انديكاتور خوب بررسي وضعيت آهن بدن بكار مي‌رود. سطح سرمي فريتين كه بيشترين پروتئين ذخيره‌اي آهن بدن را نيز شامل مي‌گردد، متناسب با ميزان آهن ذخيره بدن مي‌باشد. سطح فريتين بسيار پايين بوده (در حدود 1% كل آهن سرم) و در تعادل با ذخاير آهن بدن مي‌باشد. در افراد طبيعي هر 1 نانوگرم در ميلي‌ليتر (ng/ml) از فريتين سرم تقريباً معادل 8 ميلي‌گرم آهن ذخيره شده مي‌باشد. در فريتين، آهن به صورت ميسل‌هاي كمپلكس‌هاي هيدراته اكسيد فريك- فسفات كه به سطح داخلي آن متصل شده‌اند، وجود دارد. فريتين به عنوان يك انديكاتور بسيار حساس براي وضعيت آهن بدن به ويژه براي فقر آهن بجز در اختلالات التهابي مزمن از قبيل آرتريت روماتوئيد، بيماري‌هاي كليوي و بدخيمي‌ها بويژه لنفوما، لوكمي، سرطان سينه و نوروبلاستوما به كار مي‌رود. كاهش سطح فريتين سرم دلالت بر كاهش ذخيره آهن بدن دارد. سطح فريتين سرم كمتر از 12 نانوگرم در دسي‌ليتر به عنوان معيار تشخيصي آنمي فقر آهن در نظر گرفته مي‌شود. كاهش سطح فريتين سرم در آنمي فقر آهن، مقدم بر ساير پارامترها از قبيل كاهش سطح آهن سرم، تغييرات MCV، MCH و تعداد گلبول‌هاي قرمز رخ مي‌دهد.
محدوديت بزرگ اندازه‌گيري سطح فريتين سرم از آنجا ناشي مي‌شود كه فريتين به عنوان يك پروتئين فاز حاد (Acute phase protein) بوده و بنابراين مي‌تواند افزايش آن ناشي از شرايطي غير از وضعيت ذخاير آهن بدن از قبيل بيماري‌هاي التهابي حاد، عفونت‌ها، سرطان‌هاي متاستاتيك، لنفوماها و … باشد.
پايين بودن فريتين دليل بركمبود ذخاير مي‌باشد، اما بالا بودن آن فقر آهن را رد نمي‌كند؛ زيرا فریتين جزء پروتئين‌هاي فاز حاد بوده و در طي عفونت‌ها و التهابات افزايش مي‌يابد. افزايش سطح فريتين سرم، 1 تا 2 روز پس از بيماري حاد رخ داده و در طي 3 تا 5 روز نيز به بيشترين مقدار خود مي‌رسد. سطح آهن سرم در تركيب با سطح آهن سرم و TIBC مي‌تواند ابزار مهمي در افتراق و طبقه بندي آنمي‌هاي مختلف به شمار رود.
نمونه مورد نياز
سرم و يا پلاسماي هپارينه مورد نياز مي‌باشد. نمونه بايد عاري از هموليز باشد. مصرف تركيبات حاوي آهن مي‌تواند ميزان فريتين را تحت تأثير قرار دهد. بهتر است كه خانم‌ها در صورت نياز به انجام اين آزمايش در طي دوره قاعدگي انجام آن را موكول به زمان پس از قاعدگي نمايند.
افزايش فريتين خون
سطح فريتين سرم با افزايش سن در مردان و زنان پس از سن يائسگي افزايش مي‌يابد. افزايش سطح فريتين سرم به عنوان نشانه افزايش ميزان آهن به دليل هموكروماتوزيس، هموسيدروزيس، مسموميت با آهن، آنمي مگالوبلاستيك، آنمي هموليتيك، هپاتيت مزمن، تجويز اخير خون و بيماري‌هاي مزمن (از قبيل نئوپلاسم، الكليسم، اورميا، بيماري‌هاي كلاژن و بيماري‌هاي مزمن كبدي) مي‌تواند باشد. داروهاي حاوي تركيبات آهن مي‌توانند منجر به افزايش سطح فريتين سرم گردند. همچنين سطح بالاي فريتين سرمي در هپاتيت‌هاي ويروسي مشاهده مي‌شود.
كاهش فريتين خون
كاهش سطح فريتين سرم در طي آنمي فقر آهن مشاهده مي‌شود. در موارد كاهش شديد پروتئين‌هاي سرم از قبيل سوء تغذيه و در طي حاملگي نيز سطح فريتين سرم كاهش مي‌يابد. اندازه‌گيري فريتين سرم همچنين در بيماران با نارسايي مزمن كليوي به منظور ارزيابي وضعيت آهن بدن بكار مي‌رود. بيماران همودياليزي، داراي سطح پايين‌تري از فريتين مي‌باشند. سطح فريتين سرم خانم‌ها در طي دوره قاعدگي ممكن است كاهش يابد.

مقادير نرمال فریتین
جنسيت و گروه سني مقادير نرمال
بزرگسالان مرد ng/ml (μg/L) 300- 12
زن ng/ml (μg/L) 150- 10
كودكان تازه متولد شده ng/ml (μg/L) 200- 25
1 ماهه ng/ml (μg/L) 600- 200
2 تا 5 ماه ng/ml (μg/L) 200- 50
6 ماهه تا 15 سال ng/ml (μg/L) 142- 7