معماری

آزمایش CA 125 و کانسر تخمدان

میزان بروز سرطان تخمداننیز مانند بسیاری از سرطان ها با افزایش سن افزایش می یابد سایر عوامل خطر ساز عبارتند از:

سابقه شخصی ابتلا به سرطان سینه Breast(خطر معادل دو برابر عادی)-عدم بارداری و سابقه خانوادگی ابتلا به
سرطان تخمدان. قرارگرفتن  در معرض پنبه نسوز و ابتلا به اوریون در کودکی از فاکتورهای ریسک کانسر تخمدان تلقی می گردد.

استفاده از قرص های ضد بارداری-بارداری بیش از یک بار و شیردهی باعث کاهش خطر ابتلا به این سرطان می شوند.

این پروتئین یک مارکر بسیار دقیق برای تومورهای اپیتلیالی غیر موسینی تخمدان است ودر بیش از ۸۰% زنان مبتلا به کانسر تخمدانی افزایش می یابد. این تومور مارکر برای کانسر تخمدان دارای حساسیت و اختصاصیت بالایی است. البته برای  غربالگری جمعیت بدون علامت سنجش این ماده روش چندان موثری نمی باشد زیرا در این مورد اختصاصیت کمی دارد. این تست در زنان با ریسک بالا که سابقه فامیلی کانسر تخمدان دارند مفید است. این تومور مارکر همچنین برای بررسی میزان پاسخ دهی بیمار به درمان به کار میرود. یک افت سریع در مقادیر این ماده پس از دو دوره شیمی درمانی نشان دهنده این  که این تومور به شیمی درمانی جواب داده است. در نهایت تعیین این تومور مارکر برای اقدامات مراقبتی پس از پاسخ دهی به درمان کانسر تخمدان مفید است. در بیمارانی که به شیمی درمانی- رادیوتراپی- یا جراحی جواب کامل داده اند افزایش تاخیری آن می تواند نشانه عود زودرس تومور در ۹۳% بیماران باشد.

انواع دیگری از تومورها و پروسه های خوش خیم نیز باعث بالا رفتن مقدار آن می شوند. در بیماریهای درگیر کننده صفاق مانند سیروز- پانکراتیت- پریتونیت- آندومتریت- و بیماری التهابی لگن افزایش سطح آن مشاهده می شود. سایر تومورهای دستگاه ژنیتال زنانه- تومور پانکراس- کولون- ریه و پستان نیز باعث افزایش این پروتئین می شوند.

مقدار طبیعی آن ۰ تا ۳۵ واحد در میلی لیتر است.

CA125  در  یک تا دو درصد جمعیت معمولی بیش از ۳۵ واحد در میلی لیتر است.معمولا در متاسازهای بدخیمی های تخمدان و لوله های فالوپ و همچنین اندومتر به فضای پلور مقدار CA125 در مایع پلور بیش از ۱۰۰ واحد در میلی لیتر خواهد بود.

سرطان های تخمدان به دو گروه تقسیم می شوند:

گروه اول: ۸۰% سرطان های تخمدان را تشکیل میدهند. صحبت ما بیشتر در مورد این دسته از سرطان های تخمدان  است که بعد از ۴۰ سالگی شایع اند ودر سنین ۷۵ تا ۷۹ سالگی به حداکثر شیوع خود میرسند، به طوری که با افزایش سن، بروز آن به شدت افزایش می یابد. این گروه از سرطان ها اکثرا در مراحل پیشرفته تشخیص داده میشوند و به این ترتیب تشخیص زود رس (در مراحل اولیه) مهم است.

گروه دوم: سرطان های تخمدانی که  سلول های جنینی منشا میگیرند و ۲۰% سرطان های تخمدان را تشکیل می دهند که بیشتر در دختران و زنان تا قبل از ۲۰ سالگی بروز می کند. این گروه بر عکس گروه اول ، به دلیل بروز علائم حاد (بیشتر به صورت درد و تورم شکمی) در مراحل اولیه تشخیص داده می شوند وبقای عمر در این گروه از سرطان ها ی تخمدان ، زیاد است.

چه عواملی در ایجاد سرطان تخمدان نقش دارند؟

وراثت و سابقه فامیلی در سرطان تخمدان تقریبا از مهترین عوامل است. ۵ تا ۱۰ درصد سرطان های تخمدان در زنانی بروز می کند که ناقل ژنتیک مرتبط با سرطان هستند واین گروه ، جمعیت پرخطر سرطان تخمدان محسوب می شوند.

فردی که دارای یک مورد سرطان تخمدان در بستگان درجه یک خود است، حدود ۲ تا ۴ برابر افراد عادی در معرض خطر ابتلا می باشند. به این ترتیب افرادی که سرطان تخمدان در خانواده آنها شایع است، باید در سنین ۲۵ تا ۳۵  هر ۶ ماه یک بار تست غربالگری سرطان تخمدان به صورت معاینات زنانگی و لگن ، سونوگرافی داخل واژن و… را انجام دهند.

آیا روشی برای پیشگیری از سرطان تخمدان در افراد پر خطر با سابقه خانوادگی وجود دارد؟

بله،مطالعات نشان داده است که مصرف قرص های ضد بارداری به مدت ۱۰ سال خطر ابتلا به سرطان تخمدان را در افراد با سابقه فامیلی کاهش می دهند و همانند زنان بدون سابقه فامیلی مثبت می کند.

به این ترتیب در صورت عدم تمایل به باروری در افراد با سابقه فامیلی مثبت توصیه می شود که از قرص های ضد بارداری استفاده کنند.

به طور کلی مصرف قرص های ضد بارداری به دلیل جلوگیری از تخمک گذاری و جلوگیری از آسیب تخمدان به عنوان یک روش پیشگیری از سرطان تخمدان می باشد.

روش دیگر پیشگیری از سرطان تخمدان در افراد با سابقه فامیلی (دو نفر از بستگان درجه یک او مبتلا به سرطان تخمدان باشند) آن است که با رسیدن به سن ۳۵ سال، تحت جراحی برداشتن تخمدان قرار گیرند تا از بروز این بیماری پیشگیری شود. لازم به ذکر است که کمبود هورمون های تخمدان بعد از برداشتن آن ، با مصرف جانشینی هورمون تامین خواهد شد و برداشتن تخمدان ها منجر به پوکی استخوان و عوارض ناشی از آن نخواهد شد.

آیا عوامل دیگری در ایجاد سرطان تخمدان  نقش دارند؟

بله،زنانی که در طبقه متوسط تا بالای جامعه در کشورهای صنعتی زندگی می کنند، در معرض خطر بیشتری هستند. رژیم غذایی زنان و میزان چربی بالا آن در کشورهای صنعتی با کشورهای غیر صنعتی تفاوت اساسی دارد.

برخی مطالعات نشان می دهد زنانی که شیر پر چرب می نوشند، در مقایسه با زنانی که شیر کم چرب تر می نوشند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان هستند.

آیا زایمان و تعداد آن در ایجاد وپیشگیری از سرطان تخمدان نقش دارد؟

بارداری و زایمان، خطر بروز سرطان تخمدان را کاهش میدهد. با اولین بارداری این خطر ۴۰% کاهش می یابد ودر هریک از بارداریهای بعدی نیز ۱۴% کاهش خطر وجود دارد.

در خانم هایی که ۶ بارداری یا بیشتر دارند ، میزان خطر به کمتر از یک سوم کاهش می یابد.

بر اساس مطالعات، مشاهده شده که زنان با سابقه نازایی (۱۵ سال یا بیشتر) بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان هستند.

داروها در ایجاد سرطان تخمدان چه نقشی دارند؟

همانطور که گفته شد مصرف قرص های ضد بارداری خطر سرطان تخمدان را ۴۰% کاهش می دهد. مطالعات دیگری نشان داده است، خطر سرطان تخمدان در زنانی که داروهای محرک تخمک گذاری مصرف می کنند بیشتر است. البته تعداد موارد کم بوده است.

تشخیص زود رس  سرطان تخمدان چگونه امکان پذیر است؟

در حال حاضر بیش از ۷۵% بیماران مبتلا به سرطان تخمدان در مرحله پیشرفته، بیماریشان تشخیص داده می شودکه در این زنان امید زنده ماندن کم است، به طوریکه علی رغم انجام جراحی های وسیع وشیمی درمانی ۱۵ تا ۲۰% بیماران می توانند بقای عمر ۵ ساله داشته باشند. در صورتیکه اگر بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود قابل درمان است.

تشخیص زود رس سرطان تخمدان در مراحل اولیه، توسط موارد زیر امکان پذیر است:

-مراجعات ۶ ماه یک بار خانم ها به پزشک زنان برای معاینه

-مراجعه به پزشک زنان، در صورت مشاهده هرگونه علامت غیر طبیعی در لگن و شکم(به خصوص در سنین بالای ۴۰ سال)

-شک کردن پزشک به وجود سرطان تخمدان، در صورت  شکایت احتمالی بیمار وانجام سونوگرافی داخل واژن

-نشانه های بیوشیمیایی در خون

نشانه های بالینی سرطان تخمدان در مراحل اولیه، ناشی از رشد تومور در داخل لگن است که علائمی مانند سوء هاضمه، دردهای مبهم شکمی و سایر اختلالات خفیف گوارشی، تکرار ادرار و احساس فشار در لگن را ایجاد می کند.

تشخیص اولیه این این موارد، نیازمند شک پزشک به وجود بیماری، یا شنیدن علائم گفته شده توسط بیمار است وزشک در گفتگو با زنان ۴۰ تا ۶۰ ساله که علائم مبهم گوارشی و لگنی دارند، باید وجود تومورهای تخمدان را مدنظر قرار دهد.

علاوه بر این، آیا معاینات منظم در هر سال می تواند باعث تشخیص زودرس سرطان تخمدان شود؟

اگر در معاینه لگن خانمی (به خصوص بالای ۴۰ سال) توده ای با قطر بیش از ۵ سانتی متر در تخمدان دیده شود ، احتمال سرطان تخمدان زیاد است.

وجود این توده ها در زنان جوان در سنین باروری، بیشتر علت هورمونی دارد و به دلیل اختلال در عملکرد  تخمدان هاست که در ۷۰% موارد خود به خود برطرف می شود. ولی با این همه تداوم وجود این توده ها در تخمدان در زی ۶ تا ۸ هفته و وجود علائم خاص در سونوگرافی حتی در زنان جوان، بررسی وجود سرطان تخمدان را ایجاد می کند.

با افزایش بعضی از نشانه های بیوشیمیایی در خون طی سرطان تخمدان، از جمله یک آنتی ژن به نام CA125 ، انقلابی در تشخیص زود رس سرطان تخمدان رخ داد، طوریکه این نشانه بیوشیمیایی در بیش از ۸۰% بیماران مبتلا به سرطان تخمدان افزایش می یابد، اما متاسفانه این نشانه تنها در نیمی از بیماران در مراحل اولیه افزایش می یابد و گذشته از آن در سایر سرطان ها و بیماریهای خوش خیم  دستگاه تناسلی و در یک درصد افراد کانلا طبیعی نیز ممکن است افزایش یابد.

به این ترتیب این نشانه بیوشیمیایی نمی تواند  تشخیص سرطان تخمدان کمک زیادی کند.در خانم های یائسه ، بررسی حجم و شکل تخمدان ها، شکل کیست ها، وضعیت دیواره کیست و کحتویات درون کیست ها توسط سونوگرافی، برای تشخیص زودرس سرطان تخمدان، دقیق تر است.

در خانم ها قبل از سن یائسگی، تکرار سونوگرافی به فاصله ۴ تا ۶ هفته و مشاهده تداوم وجود تغیرات در بررسی ها ی مجدد، می تواند در تشخیص زودرس سرطان تخمدان در مراحل اولیه، کمک کند.

علائم بیماری سرطان تخمدان

۱-نامنظمی عادت ماهانه و قاعدگی غیر طبیعی

۲-به موازات افزایش رشد تومور وحجم آن، علائم فشاری بروز می کند که شامل تکرر ادرار، درد لگنی، یبوست و پس از مدتی تورم شکم می باشد.

۳- درد های خفیف در ناحیه پایین شکم

۴- خونریزی واژینال

۵- افزایش یا کاهش وزن

۶- افزایش اندازه دور شکم

۷- علائم معده-روده ای  که عبارتند از:

افزایش گاز معده، سوء هاضمه ، بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ و ناتوانی از خوردن میزان همیشگی غذا

نکات:

-افزایش CA125 رادر عفونت های لگن ، فیروئیدهای رحم ، بارداری ، کیست های خوش خیم  تخمدان (هموراژیک) ، بیماری های کبدی در کانسر سینه و ریه و پانکراس خواهیم داشت.

– یک درصد بیماران مبتلا به کانسر تخمدان در زیر ۲۰ سال هستند.

-سایر مارکرها برای تشخیص کانسر تخمدان:

OVXT-M.CSF-CA15.3-CA19.9-LPA(LYSOPHOSPHATIDICACID)

۴HE:

برای تشخیص زودرس سرطان تخمدان در مقایسه با بیماری های خوش خیم ان مارکر بهتری است. پروتئین HE4 به منظور تعیین ریسک کانسر های اپی تلیال تخمدان به خصوص همراه با اندازه گیری CA125، در خانم های با توده پلویک در دوران قبل وبعد از منوپوز سودمند می باشند. این مارکر سرمی با روش ELISA بررسی می شود و می تواند به منظور پایش پاسخ درمانی در بیماران مبتلا به توده های تخمدانی کمک کننده باشد.

اندازه گیری بیومارکر HE4 با حساسیت ۶۷% و اختصاصیت ۹۶% بر اساس معیارهای زیر، خانم های دچار توده های لگنی را در دوران قبل و بعد منوپوز تعیین ریسک  می کند.

پاسخ دهید