معماری

آزمایش PSA

علل افزایش: سرطان پروستات، هیپرپلازی خوش‏خیم پروستات (BPH)، پروستاتیت، ماساژ پروستات، انفارکتوس پروستات، رتانسیون ادراری، فعالیت فیزیکی، عفونت‌ها، داروها، انزال نزدیک به زمان انجام آزمایش، معاينه پروستات، بیوپسی پروستات، سیستوسکپی، دوچرخه‏سواری طولانی و شدید.

اصول:

  • انجمن سرطان امریکا و انجمن ارولوژی آمریکا هر دو انجام معاينه پروستات و اندازه‏گیری PSA سرم را بطور سالیانه در مردان بدون علامت که بیشتر از پنجاه سال سن دارند پیشنهاد می‏کنند.
  • در اشخاصی که ریسک بالا دارند توصیه می‌شود غربالگری سالیانه در سن چهل‏ سالگی انجام شود. (مردان آفریقایی– آمریکايی، از نظر ابتلا به سرطان پروستات در درجه‏ی اول قرار دارند).
  • مشخص شده که غربالگری سرطان پروستات بر اساس PSA در تشخيص زودهنگام سرطان پروستات مفید می‏باشد.
  • هرچند که تمامی متخصصین موافق با غربالگری سرطان پروستات نمی‏باشند، با این حال از آزمایش PSA به منظور غربالگری بطور وسیعی استفاده می‏شود.

 

راهکار تشخیص افزایش PSA:

قبل از پیدایش آزمایش PSA، از آزمایش دیجیتالی رکتوم (DRE) به‏ منظور غربالگری سرطان پروستات استفاده می‏شد. امروزه مشخص گردیده که انجام هر دو آزمایش DRE و PSA، بهتر از انجام DRE به تنهایی می‏باشد و از نتایج PSA و DRE می‌توان طبق جدول ذیل برای غربالگری استفاده نمود:

پیشنهادات متکی بر نتایج غربالگری سرطان پروستات
DRE PSA پیشنهاد
طبیعی افزایش یافته بیوپسی
غیرطبیعی طبیعی بیوپسی
غیرطبیعی افزایش یافته بیوپسی
طبیعی طبیعی انجام غربالگری سالیانه
  • حداکثر محدوده‏ی طبیعی اندازه‏گیری PSA، 4ng/mL بوده و لذا مقادیر بیش از این را باید به‏عنوان مقادیر غیر طبیعی مورد توجه قرار داد. هرچند در اکثر سرطان‏های پروستات میزان PSA افزایش می‏یابد با این حال در بعضی از بیماران مبتلا به سرطان پروستات میزان PSA در سطح طبیعی است. خطر ابتلا به سرطان در مردانی که میزان PSA کمتر از 4ng/mL دارند تقریباً 15‏% می‏باشد.
  • در صورتی که هنگام شناسایی سرطان پروستات سطح سرمی PSA کمتر از 4ng/mL باشد به احتمال قوی تومور محدود به ارگان بوده و پیش‏آگهی خوبی دارد، با این حال 15‏% این بیماران مبتلا به مراحل پیشرفته بیماری می‏باشند.
  • همان‏طوری‏که در علل افزایش PSA اشاره شد، سطح سرمی PSA ممکن است در حالات خوش‏خیم نیز افزایش یابد که این مسأله ویژگی استفاده از PSA را در تشخیص سرطان پروستات محدود نموده است.
  • در حقیقت 30‏-‏25‏% از موارد افزایش PSA در اثر سرطان بوده و اکثریت موارد افزایش PSA، ناشی از BPH می‏باشد. از آنجا که پروستاتیت نیز یکی از علل شایع افزایش PSA می‌باشد لذا بسیاری از پزشکان، بیمارانی که PSA بالا دارند را یک دوره درمان آنتی‏بیوتیکی می‌کنند. پس از درمان در صورتی که میزان PSA به سطح طبیعی خود برگشت نیازی به ارزیابی بیشتر نیست. همچنین انزال اسپرم و آزمایش دیجیتالی رکتوم نیز باعث افزایش خفیف سطح PSA گردیده که ارزش کلینیکی ندارد. متعاقب انجام بیوپسی پروستات یا TURP، نباید حداقل تا شش هفته اقدام به اندازه‏گیری سطح سرمی PSA کرد.
  • به منظور افزایش کارایی اندازه‏گیری PSA، محققان اصلاحاتی را انجام داده‏اندکه شامل موارد زیر است:

– PSA تنظیم شده بر اساس سن (age-adjusted PSA)

-سرعت افزایش PSA (PSAV)

-دانسیته PSA (PSAD)

– نسبتPSA آزاد بهPSA کل

PSAV که اندازه‏ گیری میزان تغییرات PSA درطول زمان می‏باشد، از طریق رابطه ذیل محاسبه می‏گردد:

در یک مطالعه بر روی مردانی که میزان PSA بین 4-10ng/mL و PSAV بیش از 75/0 در سال داشته‏اند مشخص گردیده که سرطان پروستات به‏طور قابل توجهی در این افراد بیشتر بوده است.

در مردانی که سطح سرمی PSA آنها بین 4-10ng/mL می‏باشد، از نسبت PSA آزاد به PSA کل، در تمایز بین سرطان پروستات و عوامل خوش‏خیم افزایش دهنده PSA می‏توان استفاده نمود.