معماری
مایکوپلاسما

تشخیص آزمایشگاهی مایکوپلاسما

مایکوپلاسما
بیش از ۱۵۰ گونه باکتری در رده باکتری های فاقد دیواره سلولی وجود دارد . حداقل ۱۵ گونه آنها ، منشاء انسانی داشته و بقیه از حیوانات و گیاهان به دست آمده اند. در انسان، چهارگونه از آنها اهمیت فراوانی دارند که عبارتند از : مایکوپلاسما پنومونیه موجب پنومونی شده و در ارتباط با عفونت های مفصل و عفونت های دیگر می باشد . مایکوپلاسما هومینیس، گاهی اوقات عامل تب پس از زایمان در زنان شده و همراه با سایر باکتری ها در ادرار در عفونت های لوله فالوپ یافت می شود. اوره آپلاسما اوره آلیتیکوم، موجب اورتریت غیرگونوکوکی در مردان شده و همچنین در ارتباط با بیماری های ریوی در نوزادانی است که قبل از موقع بدنیا می آیند و کاهش وزن دارند . مایکوپلاسما ژنیتالیوم، شباهت زیادی با مایکوپلاسما پنومونیه داشته و در ارتباط با اورتریت و عفونت های دیگر می باشد . اعضای دیگری از جنس مایکوپلاسما، پاتوژن های مجرای تنفسی، ادراری – تناسلی و مفاصل در حیوانات هستند .

بیماری زایی در انسان

مایکوپلاسما از غشاء مخاطی و بافت های انسانی به ویژه از مجرای تنفسی و مجرای ادراری – تناسلی بدست آمده اند . برخی از مایکوپلاسماها، فلور طبیعی دهان هستند و آنها را می توان از بزاق افراد عادی، غشاء مخاطی دهان، خلط یا بافت گلو به دست آورد . مایکوپلاسما سالیواریوم ، مایکوپلاسما اورال و مایکوپلاسماهای دیگر را می توان از حفره دهان بسیاری از افراد سالم ایزوله نمود، اما ارتباط آنها با بیماری های بالینی هنوز مشخص نشده است . مایکوپلاسما هومینیس در دهان و گلوی کمتر از ۵ درصد از افراد یافت می شود . مایکوپلاسما پنومونیه موجود در دهان و گلو احتمالا بیماری زا می باشد .

برخی از مایکوپلاسماها، ساکن مجرای ادراری – تناسلی به ویژه در زنان هستند . هم در زنان و هم در مردان، موارد ناقلین تناسلی مایکوپلاسما مستقیما به تعداد شرکای جنسی در طی زندگی مربوط می شود . مایکوپلاسما هومینیس را می توان از یک تا ۵ درصد از مردان بدون علائم بالینی و ۳۰ تا ۷۰ درصد از زنان بدون علائم بالینی به دست آورد. این میزان تا ۲۰ درصد افزایش یافته و بیش از ۹۰ درصد از مردان و زنانی که به کلینیک های بیماری های مقاربتی مراجعه می کنند با این باکتری آلوده هستند .

اوره آپلاسما اوره آلیتیکوم در مجرای تناسلی ۵ تا ۲۰ درصد از مردان دارای فعالیت جنسی و ۴۰ تا ۸۰ درصد از زنان دارای فعالیت جنسی یافت می شود . حدود ۲۰ درصد از زنانی که به کلینیک های بیماری های مقاربتی مراجعه می کنند، مایکوپلاسما ژنیتالیوم را در مجرای تحتانی تناسلی خود دارند . مایکوپلاسماهای دیگر در مجرای تحتانی تناسلی یافت می شوند .

راههای انتقال

مایکوپلاسما پنومونیه از قطرات آلوده مجرای تنفسی از فردی به فرد دیگر انتقال می یابد . عفونت با اتصال باکتری بیماری زا به گیرنده هایی در سطح سلول های پوششی مجرای تنفسی آغاز می گردد. اتصال توسط یک پروتئین اتصالی اختصاصی روی ساختار انتهایی تمایز یافته ارگانیسم است، صورت می گیرد . در هنگام عفونت ، ارگانیسم به صورت خارج سلولی باقی می ماند .

یافته های بالینی

پنومونی مایکوپلاسما، عموماً بیماری خفیفی است . عفونت ممکن است به صورت بدون علائم تا پنومونی شدید، گرفتار شدن سیستم عصبی و کم خونی ( مانند کم خونی همولیتیکی ) و ضایعات پوستی ظاهر شود . در موارد تجربی و بالینی، التهاب پرده صماخ گوش هم مشاهده شده است .

دوره کمون این پنومونی حدود یک تا سه هفته است . سپس بیماری به آهستگی به صورت سستی ، تب، سردرد، گلودرد و سرفه شروع می شود . در ابتدا سرفه بدون خلط و ترشح است ولی گاهی به صورت حمله ای بروز می کند . بعدها خلط ممکن است دارای رگه های خون باشد و درد قفسه سینه بروز کند . در مراحل ابتدایی، بیمار کمی بد حال و ناخوش به نظر می رسد و علائم فیزیکی تراکم ریوی در مقایسه با تراکم های مشاهده در رادیوگرافی، بسیار ناچیز است . بعدا وقتی انفیلتراسیون در اوج خود است ، بیماری ممکن است شدید باشد . پس از یک الی ۴ هفته که ترشحات ریه حل و جذب شد ، علائم بیماری هم به تدریج رفع می شود . با این که دوره ی بیماری متفاوت است، اما میزان مرگ کم بوده و اغلب با نارسایی قلبی ارتباط دارد .

عوارض بعد از بیماری معمولا وجود ندارد اما کم خونی همولیتیکی گاهی مشاهده می شود . ضایعات آسیب شناسی به صورت پنومونی بینابینی ، پری پرونشیال و برونشیولیت نکروزه ظاهر می شوند . بیماری های دیگری که با مایکوپلاسما پنومونیه در ارتباط هستند، شامل اریتمای مولتی فرم ، گرفتار شدن سیستم عصبی مرکزی به صورت مننژیت، مننژوانسفالیت، مونو و پلی نوریت و همچنین میوکاردیت ، پری کاردیت، آرتریت و پانکراتیت می باشند .

علل عمده پنومونی باکتریال کسب شده از اجتماع ، علاوه بر مایکوپلاسما پنومونیه ، شامل استرپتوکوک پنومونیه ، لژیونلا پنوموفیلا ، کلامیدیا پنومونیه و هموفیلوس آنفلوانزا هستند . سایر باکتری ها علل غیرمعمول پنومونی هستند و در شرایط خاصی رخ می دهند :

پنومونی کلبسیلا پنومونیه در مردان الکلی مسن و پنومونی استافیلوکوک اورئوس تمایل دارد پس از عفونت های ویروس استافیلوکوک اورئوس تمایل دارد پس از عفونت های ویروس انفلوانزا بروز کند .

تشخیص آزمایشگاهی

تشخیص پنومونی مایکوپلاسما پنومونیه بیشتر بر اساس شناسایی علائم بالینی انجام می گیرد و بررسی های آزمایشگاهی دارای ارزش ثانوی می باشند . تعداد گلبول های سفید خون ممکن است مختصری افزایش یابد . رنگ آمیزی گرم از خلط با ارزش نبوده ، زیرا سایر باکتری های بیماری زا ( مانند استرپتوکوک پنومونیه ) را نشان می دهد . مایکوپلاسماها را می توان با کشت از ترشحات حلق و خلط بدست آورد، اما کشت آن بسیار اختصاصی بوده و برای شناسایی عفونت با مایکوپلاسما پنومونیه بکار نمی رود . در ۵۰ درصد از بیماران درمان نشده ، هم آگلوتینین سرد در برابر گلبول های قرمز گروه Oانسان به وجود می آید.

این ماده به تدریج افزایش یافته و در سومین یا چهرمین هفته ی بیماری به حداکثر می رسد. تیتر  ۱/۶۴  یا بیشتر این ماده ، تشخیص عفونت مایکوپلاسمایی را تأیید می کند . افزایش میزان آنتی بادی اختصاصی در برابر مایکوپلاسما پنومونیه را به وسیله آزمایش های ثبوت کمپلمان (CF) می توان اثبات کرد . سرم های مرحله حاد و دوره نقاهت برای اثبات ۴ برابر افزایش در آنتی بادی CFضروری است .

EIA، برای مشاهده آنتی بادی در برابر مایکوپلاسما پنومونیه مصرف محدودی دارد . کیت هایی برای مشاهده RNA ریبوزومی مایکوپلاسما پنومونیه با استفاده از RNA برچسب دار شده همچنین مورد مصرف محدودی دارد .

درمان

استفاده از تتراسایکلین یا اریترومایسین موجب بهبودی علائم بیماری می شود ، اما مایکوپلاسما را از بدن فرد ریشه کن نمی کند .

پاسخ دهید