معماری
محلولهای آزمایشگاهی

تهیه محلول های استاندارد

تهیه محلول های استاندارد

 محلول درصد جرمی
محلولی است که در آن مقداری ماده حل‌شونده در ۱۰۰ گرم محلول ، حل شده باشد.
۱۰۰ × جرم محلول ÷ جرم ماده حل شونده = درصد جرمی
در صورت و مخرج باید از یک نوع یکای جرم استفاده شود. یعنی هر دو باید برحسب میلی‌گرم، گرم یا کیلوگرم بیان شوند.
مثلا، بر روی بر چسب محلول شست وشوی دهان نوشته میشود: “محلول استریل سدیم کلرید ۹/۰ درصد برای شستشو”. عبارت سدیم کلرید ۹/۰ درصد، یعنی در ۱۰۰ گرم از این محلول ۹/۰ گرم سدیم کلرید وجود دارد و بقیه آن آب است.
برای محلول‌های بسیار رقیق، معمولا غلظت بر حسب قسمت در میلیون (ppm) بیان می‌شود.
۱۰۶ × جرم محلول ÷ جرم ماده حل شونده = ppm
اگر حلال ، آب باشد و مقدار ماده حل‌شونده چنان کم باشد که چگالی محلول هم‌چنان g.mL-1 1,0 باقی بماند، در اینصورت رابطه به قرار زیر خواهد بود:
لیتر محلول ÷ میلی گرم ماده حل شونده ≈ ppm
از ppm برای بیان مقادیر بسیار کم کاتیون‌ها و آنیون‌ها در آب دریا ، بدن جانداران ، بافت‌های گیاهی و میزان آلاینده‌های هوا و بطور کلیدر مواردیکه مقدار ماده حل‌شونده خیلی جزئی باشد، استفاده می‌شود.

محلول گرم در لیتر (غلظت معمولی : C)
در این محلول‌ها ، مقداری ماده حل‌شونده در یک لیتر محلول وجود دارد.
حجم محلول به لیتر ÷ مقدار ماده حل شونده به گرم = C
برای مثال ، اگر در ۲۰۰ میلی‌لیتر از محلولی به اندازه ۴ گرم پتاسیم کلرید حل‌شده باشد، غلظت معمولی این محلول ، ۲۰ گرم در لیتر خواهد بود.
۲۰۰ml × ۱ L ÷ ۱۰۰۰ ml = 0,2 L <—- محاسبه لیتر محلول
C = 4g ÷ ۰,۲ L = 20 g.L-1

محلول مول در لیتر (مولار CM)
غلظت مولار رایج‌ترین روش برای بیان غلظت است و محلول مولار ، محلولی است که در هر لیتر آن، به اندازه یک مول ماده حل‌شونده، حل شده باشد.
مانند محلول یک مول بر لیتر لیتیم کلرید که در آن ، یک لیتر محلول دارای یک مول لیتیم کلرید است.
حجم محلول (لیتر) ÷ مقدار ماده حل شونده (مول) = غلظت مولار (M)


محلول مولال (m)
محلولی که در آن، یک مول ماده حل‌شونده در یک کیلوگرم حلال شده باشد، محلول مولال نامیده می‌شود. از غلظت مولال در مطالعه خواص کولیگاتیو محلول‌ها بکار می‌رود.
مقدار ماده حل شونده (مول) ÷ کیلوگرم حلال = غلظت مولال (m)
برای مثال ، اگر در ۲۰۰ گرم آب خالص ، ۰,۰۳ مول کلرید پتاسیم حل شده باشد، مولالیته محلول عبارت خواهد بود:
۲۰۰g × ۱ Kg ÷ ۱۰۰۰ g = 0,2 Kg <—- محاسبه کیلوگرم حلال
مولال m = 0,03(mol) ÷ ۰,۲Kg = 0,15
محلول نرمال (N)
محلول نرمال ، محلولی است که یک اکی والان گرم ماده حل‌شونده در یک لیتر آن و یا یک میلی‌اکی‌والان گرم در هر لیتر آن حل شده باشد.
مفهوم اکی والان گرم: مقدار وزن اکی والان مواد مختلف، طبق رابطه زیر بدست می‌آید:
E = M ÷ n
که M، جرم مولکولی و n (ظرفیت) برای مواد مختلف بصورت زیر است:
برای اسیدها = تعداد هیدروژن‌های اسیدی
برای بازها = تعداد -OH
برای نمک‌ها = ظرفیت فلز ضربدر تعداد فلز
برای واکنش‌های اکسایش- کاهش = درجه کاهش یا اکسایش
با بدست آوردن مقدار E (وزن اکی والان) می‌توان تعداد اکی‌والان را از رابطه زیر حساب کرد:
وزن اکی والان ÷ جرم ماده برحسب گرم =تعداد اکی والان
m ÷ E
در نتیجه ، نرمالیته یک محلول بیانگر تعداد اکی‌والان‌ها در یک لیتر محلول یا تعداد میلی‌اکی‌والان درهر میلی‌لیتر محلول می‌باشد. پس ، یک محلول ۰,۲ N نقره نیترات ، ۰,۲ میلی اکی والان (meq) از نقره‌نیترات در هر میلی‌لیتر یا ۰,۲ اکی والان (eq) در هر لیتر محلول دارد.
روابط بین محلول های استاندارد

CM = C ÷ M
C = NE
N = CM × n
در این روابط:
CM مولاریته
C غلظت گرم در لیتر
N نرمالیته
M جرم مولکولی
E اکی والان گرم
n ظرفیت

پاسخ دهید