معماری

سانتریوفیوژ آزمایشگاه

انواع سانتریوفیوژ,کنترل کیفی سانتریوفیوژ,عکس سانتریوفیوژ آزمایشگاه,سانتریوفیوژ برای جداسازی خون,سانتریوفیوژ تحقیقاتی,بهترین مارک سانتریوفیوژ,قیمت خرید و فروش سانتریوفیوژ

سانتریفیوژ دستگاهی است که با استفاده از نیروی گریز از مرکز، اجزای یک محلول را که دارای دانسیته های متفاوت می باشند، از هم جدا می کند. سانتریفیوژ یکی از پر مصرف ترین وسایل آزمایشگاهی می باشد که برای جدا کردن سرم، تهیه ته نشین ادرار، تهیه فیلترای فاقد پروتئین و سایر موارد از این وسیله استفاده می شود. در استفاده از این وسیله باید زمان سانتریفیوژ و نیروی سانتریفیوژ (relative centrifugal force) RCF به دقت مشخص و رعایت شود. برای انتخاب سانتریفیوژ بایستی RCF در نظر گرفته شود و تعداد دور در دقیقه ( rpm) اهمیت چندانی ندارد.

نحوه محاسبه RCF:
RCF=1.118×10-5×r×(rpm)2
(شعاع از مرکز شافت موتور تا وسط لوله ) شعاع سانتریفیوژ بر حسب r = cm
دور در دقیقه rpm=rate per minute
واحد RCF بر حسب xg بیان می شود.
راه دیگر برای تعیین RCF استفاده از نموگرام می باشد.

نکته: در موقع استفاده از سانتریفیوژ به مسئله بالانس توجه کنید، وزن، اندازه و شکل لوله های گذاشته شده مقابل یکدیگر باید مشابه باشند. چون عدم بالانس باعث خرابی شافت ( shaft) و زغال دستگاه شده و مواد به خوبی ته نشین نشده و آئروسل های عفونی خطرناکی ایجاد می شوند. در صورت استفاده طولانی مدت از سانتریفیوژ مخصوصاً در دورهای بالا، سانتریفیوژ داغ شده و باعث افزایش حرارت نمونه یا محلول داخل خود شده و باعث همولیز و تبخیر آن می شود.

انواع سانتریفیوژ ها

  1. Fixed angle ( با زاویه ثابت ) یا Angle head: در این نوع سانتریفیوژ لوله ها در یک زاویه ثابت قرار گرفته و در هنگام چرخش با همین زاویه می چرخد و به سرعت بالایی هم می رسد. head در زاویه بین 40-25 درجه ثابت قرار گرفته ( مثل سروفیوژ ). در این نوع رسوب به صورت مورب در دیواره لوله قرار گرفته و رسوب loose است.
  2. Horizontal head  ( افقی ) یا swining bucket یا vertical access: سانتریفیوژهای با جا لوله ای متحرک که باعث چرخش لوله ها و تغییر موقعیت آنها از عمودی به افقی می شود در این نوع سانتریفیوژ رسوب در ته لوله packed و محکم است و رسوب firm است.

در طی سانتریفیوژ به علت حرکت موتور آن، حرارت تولید می شود و به ازای هر 10 دقیقه سانتریفیوژ، دمای داخل آن تا 5°C  بالا می رود. ایجاد حرارت بستگی به دور ( rpm)، زمان چرخش و طرح rotor  (قسمت چرخنده ) دارد، این افزایش حرارت باعث همولیز و تبخیر نمونه یا محلول ها می شود، برای سانتریفیوژ کردن موادی که نسبت به افزایش دما حساس هستند توصیه می شود از سانتریفیوژهای یخچال دار استفاده شود. ( مثل فرآورده های خونی blood product و آزمایش RIM )

توصیه NCCLs: برای جدا کردن سرم از نیروی سانتریفیوژ ( RCF) بین 1000-1200g به مدت 15-5 دقیقه استفاده می شود.
سانتریفیوژها برای جدا کردن ذرات از محیط مایع به وسیله رسوب دادن آنها به کار می روند، اساس فیزیکی جداسازی اعمال نیروی گریز از مرکز (centrifugal force) بر روی ذرات در حال دوران است که با شعاع میدان دوران و سرعت دوران نسبت مستقیم دارد. ذرات سنگین تر زودتر رسوب می کنند و بقیه ذرات برحسب وزن مخصوص خود رسوب می کنند. سانتریفیوژی که دارای شعاع کمتر است باید نسبت به سانتریفیوژی که شعاع بیشتری دارد با سرعت بیشتری بچرخد تا همان نیروی سانتریفیوژ نسبی ( RCF) را ایجاد کند.

نکات لازم در موقع کار با سانتریفیوژ

      محل قرار گرفتن سانتریفیوژ باید صاف و کاملاً افقی باشد. تا دستگاه در صورت عدم تعادل در حین کار، حرکت نکند، روی سطح محکم و صاف قرار گیرد.
      به مسئله بالانس ( توازن ) توجه کنید. اندازه، وزن و شکل و حجم محلول در لوله های مقابل یکدیگر مشابه باشد. اگر تعداد لوله فرد است، از لوله حاوی آب استفاده کنید. بالانس، عمر دستگاه را زیاد می کند و زغال دیرتر خراب می شود.
      سانتریفیوژهای میکروهماتوکریت نیازی به رعایت موازنه ندارند چون وزن موتور خیلی بیشتر از وزن و محتویات لوله های موئینه است و اثر وزن یک لوله موئینه بسیار ناچیز و قابل چشم پوشی است.
      پیچ تنظیم سرعت سانتریفیوژ باید به آرامی چرخانده و زیاد شود.
      در صورت شنیدن صدای ناهنجار یا لرزش غیر عادی فوراً سانتریفیوژ را خاموش کنید.
      بعد از استفاده جا لوله ای شسته و خشک شوند.
      تمیز کردن روزانه سانتریفیوژ و ضد عفونی آن با گلوتارآلدئید 1% توصیه می شود.
      برس ها، زغال و سایر قسمت های دستگاه هر 3 ماه یک بار کنترل شده و در صورت لزوم عوض شوند.
      قسمت های زنگ زده، خورده شده را تراشیده و با گازوئیل تمیز کرده و رنگ آمیزی کنید.
      بعد از شکستن یا ریختن نمونه در سانتریفیوژ، فوراً آن را خاموش کنید. پنجره ها را باز کنید، 15 دقیقه اتاق را ترک کنید ( تا آئروسل های بزرگ ته نشین و با هوا رقیق شوند ) سپس با ماسک و دستکش با ماده ضد عفونی مناسب آن را تمیز و ضدعفونی کنید ( گلوتارآلدئید 1%).
      هیچگاه با درب باز سانتریفیوژ را روشن نکنید. تا دو دقیقه پس از توقف کامل سانتریفیوژ، درب آن را باز نکنید. سانتریفیوژهای دارای درب قفل دار توصیه می شوند.<
      از سرعت بیش از حد لزوم استفاده نکنید.

کاربرد سانتریفیوژ

جدا کردن ذرات از محلول بر اساس وزن مخصوص
جدا کردن دو محلول از هم
تهیه فیلترای فاقد پروتئین ( صاف شده )
تهیه سدیمان ( ته نشین ) کامل ادرار و سیتولوژی مایعات دیگر بدن
جدا کردن سرم و پلاسما از گلبول ها
در RIA، جدا کردن Ag باند شده از آزاد برای سرعت و زمان و نوع سانتریفیوژ تا کنون استاندارد مشخصی تهیه نشده است. هر آزمایشگاه برای خودش باید دور و زمان را تعیین کند. ( برای هر روش و هر تست).

اولتراسانتریفیوژ (ultracentrifuge): نوعی از سانتریفیوژ می باشد که جزء دسته Fixed AngIes می باشد. سرعت آنها بسیار زیاد است، مثلاً rpm000/200، برای جدا کردن لیپوپروتئین ها و رسپتور اسی (receptor assay ) ضمائم سلولی و رفع کدورت سرم های کدر، برای اندازه گیری الکترولیت ها و سایر تست ها از این نوع سانتریفیوژ استفاده می شود.

اجزاء سانتریفیوژ

  1. Rotor یا Centrifuge Head
  2. Drive Shaft
  3. Motor
  4. Power Switch
  5. Timer
  6. Speed Control
  7. Brake (ترمز) = که دور عکس می زند.
  8. Tachometer  = سرعت سنج، که دور سانتریفیوژ را نشان می دهد.

هر چه شعاع چرخش یک سانتریفیوژ بیشتر باشد، سرعت ته نشین شدن ذرات بیشتر است.

نکته: سانتریفیوژ کردن بر اساس نیروی گریز از مرکز، دوران حول یک نقطه ثابت و وارد نمودن فشار بر روی فازهای مختلف یک مخلوط انجام می گردد. مخلوط می تواند به صورت گاز، مایع و یا ترکیب هر دو باشد.

سانتریفیوژ های آزمایشگاه تشخیص طبی، دستگاهی است که بوسیله نیروی چرخش دورانی الکتروموتور باعث ته نشین شدن مواد مختلف یک مخلوط یا محلول بر اساس اختلاف وزن مولکولی آنها می شود. اگر این دستگاه مجهز به شاخک های نگه دارنده لوله باشد، آن را سانتریفیوژ معمولی و اگر مجهز به دیسک یا صفحه دایره ای شکل مخصوص جاگذاری لوله های موئین باشد آن را سانتریفیوژ میکروهماتوکریت گویند.
به طور کلی مبنای اصلی سانتریفیوژ اصل گریز از مرکز است. در حقیقت سانتریفیوژ به کمک نیروی گریز از مرکز، ذرات سوسپانسیون را از مایع آن جدا می کند. همچنین می تواند باعث تفکیک دومایع با تراکم متفاوت گردد. این مایعات می توانند  مایعات بدن باشند ( مانند خون، سم و ادرار ).
سانتریفیوژها به طرق مختلف تقسیم بندی می شوند.
تقسیم بندی بر اساس سرعت شامل موارد زیر می باشد:

سانتریوفیوژ

  1. سانتریفیوژهای با دور بالا
  2. سانتریفیوژهای با دور پایین
  3. اولترا سانتریفیوژها

در گروه اول یعنی سانتریفیوژهای با دور بالا، سرعت دور تند بین 21000-24000 rpm ( دور در دقیقه =rpm ) و حداکثر 30000rpm می باشد. از این سانتریفیوژها بیشتر جهت تهیه فرآورده های خونی استفاده گشته و همگی یخچال دار هستند. دو نوع سانتریفیوژ با دور بالا وجود دارد:

  1. کم ظرفیت
  2. پر ظرفیت

سانتریفیوژ های کم ظرفیت مدل Discrete Sampling می توانند میکروارگانیسم ها، سلول ها، ویروس ها و اورگانل های سلولی را جدا نمایند. سانتریفیوژهای پرظرفت مدل Continuos Flow برای جدا سازی مخمرها، باکتری ها و ویروس ها از محیط کشت، پروتئین ها و باکتریوفاژها از نمونه های رقیق شده کاربرد دارند.
در گروه دوم یعنی سانتریفیوژ های با دور پایین، دور دوران بین 2000-6000rpm با حداکثر 8000rpm بوده و در هر نوع یخچال دار و بدون یخچال موجود می باشند. بیشتر جهت سانتریفیوژ کردن سلول های خونی یا ذرات حجیم استفاده شده و برای جداسازی ذرات ریز سرعت آنها کافی نیست.
-rpm در اولتراسانتریفیوژها معادل 75000-100000rpm با حداکثر 120000 می باشد. اولترا سانتریفیوژها برای تفکیک مواد تشکیل دهنده سلولی کاربرد داشته و همگی دارای یخچال می باشند زیرا در دورهای بالا اصطکاک هوا باعث گرم شدن دستگاه شده و در نتیجه منجر به تخریب پروتئین ها خواهد شد.اولتراسانتریفیوژها به طور معمول در مراکز تحقیقاتی استفاده می شوند.
در تقسیم بندی دیگری سانتریفیوژها به انواع شناور، زاویه ثابت و محوری تقسیم می شوند.

  • سانتریفیوژهای شناور به نام های زیر خوانده می شوند: « Horizontal، Swing bucket، Swing out head ). در این نوع سانتریفیوژها ( سانتریفیوژهای شناور )، جایگاه قرار گرفتن نمونه ها طبق نیروی ثقل عمود بر زمین بوده، اما با شروع حرکت، ابتدا از حالت عمودی خارج شده زاویه پیدا کرده، سپس کاملاً شناور گشته و طبق نیروی گریز از مرکز به سمت خارج و به حالت افقی با سطح زمین درمی آیند. لذا به آن نوع شناور یا swing گفته می شود. به طور خلاصه دراین نوع سانتریفیوژ در حالت توقف وضعیت عمودی و در حالت دوران نمونه ها وضعیت افقی با سطح زمین دارند.
  • در این نوع سانتریفیوژ ذرات معلق بر اثر نیروی گریز از مرکز به بخش خارجی یعنی انتهای لوله ها رانده شده و رسوب به صورت یک لایه تقریباً یکنواخت در ته لوله تشکیل می گردد. در پایان عمل لوله های حاوی نمونه مجدداً به حالت عمودی درآمده، رسوب در ته لوله و محلول شفاف در بالای آن قرار می گیرد. می توان با پیپت پاستور یا سمپلر، مایع فوقانی را از رسوب جدا کرد. در صورتی که دور سانتریفیوژ بالا باشد و یا زمان دوران افزایش یابد، می توان حتی رسوب را از محلول فوقانی جدا کرد.
  • در سانتریفیوژهای زاویه ثابت که با نام های «Fixed angle یا Angle head» خوانده می شوند، لوله حاوی نمونه نسبت به محور دوران یک زاویه ثابت دارد. این زاویه از 25 تا 45 درجه می تواند متغیر باشد. در این نوع سانتریفیوژ نیز ذرات معلق بر اثر نیروی گریز از مرکز به سمت خارج از محور دوران رانده می شوند، اما بر خلاف سانتریفیوژهای شناور، رسوب در جدار و بخشی از کف لوله که در قسمت خارجی محور دوران قرار دارد رانده می شود.البته هر قدر این زاویه نسبت به محور دوران کمتر باشد، رسوب بیشتر در جداره تشکیل می گردد و اگر زاویه بیشتر باشد، رسوب بیشتر در کف تشکیل می گردد. از آنجایی که شکل آئرودینامیک چرخاننده اجازه دوران در دور بالاتر و رسوب ذرات ریزتر را می دهد لذا میزان رسوب دهی این نوع سانتریفیوژها ازنوع شناور بالاتر است.
  • در سانتریفیوژهای محوری ( Axial ) در واقع، لوله حاوی نمونه در طول محور عمودی خود دوران می کند ( بر خلاف سانتریفیوژهای معمولی که در طول محور افقی دوران می کنند.) این دستگاه ها به طور تجاری برای مقاصد بالینی در دسترس می باشند. معمولاً خون بیمار در لوله های سپتوم دار وکیوم شده، نمونه گیری گشته، سپس در جایگاه مخصوص خود به نام Axial Separation Module قرار داده شده و به طور خودکار در طول محور عمودی خود شروع به دوران می کند. ممکن است یک سوزن از طریق درب پلاستیکی ( سپتوم ) دخل لوله شده و از قسمت مرکزی، نمونه شفاف شده را برداشت کند. در این روش ذرات معلق که می توانند سلول های خونی باشند، به قسمت محیطی لوله ها رانده می شوند. در انواع تجارتی این دستگاه ها کل فرآیند جداساز در طی 70 ثانیه کامل می گردد که زمان مناسبی می باشد.

اساس روش سانتریفیوژها

اساس سانتریفیوژ حرکت دورانی حول یک محور ثابت است. افزایش قدرت نیروی سانتریفیوژ بستگی به شعاع دوران و سرعت دوران دارد. این نیرو، نیروی نسبی سانتریفیوژ ( Relative Centrifugal Force ) یا RCF نامده می شود که بر اساس ضریبی از g بیان می گردد.

چگونگی مقایسه سانتریفیوژ ها:

مقایسه سانتریفیوژ ها می تواند بر اساس RCF است که توانایی تفکیک یک سانتریفیوژ را به خوبی مشخص می کند. اثر RCF بر روی یک نمونه به فاصله ثابت نمونه از مرکز چرخش بستگی دارد. به علت اینکه فاصله عمق نمونه با قسمت های سطحی آن از مرکزمتفاوت است، اثر RCF  بر روی نواحی عمقی یک نمونه بیشتر از نواحی سطحی آن خواهد بود.
عمل سانتریفیوژ از سه طریق اصلی اجرا می شود که عبارتند از:

  1. رسوب دهی تمایزی Differential Pelleting   ) )
  2. سرعت منطقه ای ( Rate – Zonal )
  3. ایزوپیکریک ( Isopycric )

در روش رسوب دهی تمایزی ابتدا ذرات تقریباً به طور یکنواخت در محلول معلق هستند با شروع سانتریفیوژ، ذرات با سرعت های متفاوت به سمت انتهای لوله یا در جهت نیروی سانتریفیوژ حرکت می کنند. روش رسوب دهی تمایزی در اصل جداسازی در محیط یکنواخت می باشد. در روش سرعت منطقه ای جدا سازی به سرعت نسبی مناطق مختلف بستگی دارد. اما در روش ایزوپیکریک به دانسیته ذرات شناور در محیط وابسته است. در روش های فوق ذرات مختلف به صورت نوارهایی در طول گرادیان محیط در اثر سانتریفیوژ جدا می شوند.

اجزای دستگاه سانتریفیوژ

  1. موتور الکتریکی
  2. شافت
  3. سر روتور
  4. کلید خاموش و روشن کردن دستگاه
  5. ترمز
  6. کنترل کننده سرعت ( Potentiometer )
  7. زمان سنج ( Tachometer )

روتور که لوله های حاوی نمونه را در آن جای می دهند با سرعت تنظیم شده توسط موتور چرخیده و ممکن است از جنس استیل، برنز و یا حتی پلاستیک باشد.

انواع سانتریفیوژهای موجود در آزمایشگاه ها

  1. سانتریفیوژ سایتولوژی
    از این نوع سانتریفیوژ برای قرار دادن سلول های موجود در یک مایع روی اسلاید میکروسکوپ استفاده می شود. در موقع استفاده کاربر ظرف مخصوص نمونه، صفحه فیلتر و یک اسلاید را کنار هم قرارمی دهد. سپس همگی را در داخل روتور گذاشته مایع مورد نظر را در ظرف مخصوص نمونه قرار داده و دستگاه را روشن می کند. بعد از فعال شدن دستگاه، مایع با فشار در تماس با مجموعه فیلتر / اسلاید قرار می گیرد.
    معمولاً سانتریفیوژها با دور 200-4000rpm کار کرده و زمان سانتریفیوژ 99-1 دقیقه متغیر است.
  2. سانتریفیوژ میکروهماتوکریت
    سانتریفیوژ میکروهماتوکریت با استفاده از نیروی گریز از مرکز هماتوکریت خون ( نسبت حجم یاخته های سرخ به کل حجم خون ) را مشخص می کند. این نوع سانتریفیوژها دارای روتوری می باشند که لوله های موئین حاوی نمونه به صورت افقی روی آن قرار می گیرند. بعد از انجام سانتریفیوژ با استفاده از یک صفحه درجه بندی شده، مقدار هماتوکریت بدست می آید. بر اساس استانداردهای NCCLS ( سازمان استانداردهای آزمایشگاه )، RCF سانتریفیوژ میکروهماتوکریت، حداقل 10000g و زمان سانتریفیوژ 5-3 دقیقه است.
  3. میکروسانتریفیوژ ها
    از این نوع سانتریفیوژها برای نمونه های با حجم کم ( غالباً کمتر از 1/5ml ) مانند نمونه های گرفته شده از اطفال استفاده می شود. میکروسانتریفیوژها در مدل های با دور پایین و دور بالا ساخته می شوند. در دور پایین حداکثر سرعت 13000rpm بوده و برای خون و سایر محصولات خونی کاربرد دارد. در مدل های با دور بالا حداکثر سرعت به 28000rpm نیز رسیده و برای جمع آوری سلول ها  و میکروارگانیسم ها و بررسی ارگانل های سلولی کاربرد دارند. غالباً لوله هایی که در میکروسانتریفیوژها استفاده می شوند ازجنس پلاستیک و یکبار مصرف بوده، دارای یک سطح مقطع مخروطی و دارای سرپوش می باشند.
  4. سانتریفیوژ های شستشو دهنده سلول
    از این نوع سانتریفیوژ جهت شستشو، دکانته کردن، مخلوط کردن و شستشوی مجدد یاخته های قرمز خون قبل از آزمایشات متعددی چون  Antiglobulin استفاده می شود.

نحوه نگه داری از دستگاه سانتریفیوژ

  • پیچ تنظیم سرعت باید به آرامی چرخانده شود.
  • در صورت استفاده مکرر در طول روز سانتریفیوژ باید در فواصل زمانی کوتاه ( ترجیحاً روزانه ) با محلول هیپوکلریت سدیم با رقت 1/0 تمیز شود.
  • بازدید ذغال و commutators (سویگرها ) هر سه ماه یک بار باید انجام شود.

زمان  آن باید  هر سه ماه یک بار توسط کرونومتر ( زمان سنج ) کالیبره و مورد کنترل قرار گیرد. همچنین دور آن را باید توسط دوزسنج ( تاکومتر ) هر سه ماه یک بار کنترل کرد.

کنترل کیفیت

محدوده مجاز تغییرات به صورت زیر است:

اختلاف دور                               5%±
اختلاف زمان                             10%±
اختلاف دما                               2°C±

ایمنی

  • هیچ گاه نباید سانتریفیوژ را در حالی که درب آن باز است روشن نمود
  • باید از سرعت بالاتراز حد لازم استفاده شود
  • هرگز قبل از ایست کامل سانتریفیوژ درب آنباز نشود.
  • قبل از اطمینان به کارکرد صحیح قفل درب سانتریفیوژ، از روشن کردن دستگاه اجتناب کنید.
  • در صورت برقرار نبودن توازن و تولید صداهای ناهنجار، باید در اسرع وقت دستگاه را خاموش نموده و همواره باید از تراز بودن روتورها قبل از روشن کردن دستگاه مطمئن شد.
  • قبل از روشن نمودن سانتریفیوژ لوله هارا باید از نظر وجود خراش یا ترک کنترل نمود.
  • از سانتریفیوژ نمودن لوله های حاوی نمونه بدون درپوش خودداری شود.
  • در صورت شکستگی یا شک به شکستن لوله ها در سانتریفیوژ، باید دستگاه را خاموش نموده، به مدت 30 دقیقه صبر کرده و سپس اقدام به تمیز و ضدعفونی کردن درون سانتریفیوژ با محلول سفید کننده 10% نمود.
  • اگر شکستگی لوله ها پس از خاموش کردن دستگاه مشخص شد، درب سانتریفیوژ باید بلافاصله بسته شده و پس از 30 دقیقه اقدامات فوق صورت پذیرد.

کالیبراسیون

در صورت که نتایج کنترل کیفی قابل قبول نباشند، جهت کالیبراسیون به شرکت پشتیبان فرستاده شود.

کنترل کیفی و بررسی کالیبراسیون میکروهماتوکریت

برای کنترل کیفی دستگاه توجه به موارد زیر ضروری می باشد :

  • سرعت سانتریفیوژ
  • صحت زمان سنج دستگاه
  • حداکثر توان در تجمع سلول ها

سرعت ( بر حسب دور در دقیقه ) و زمان سنج سانتریفیوژ به ترتیب با تاکومتر و کرونومتر قابل بررسی می باشند. برای بررسی حداکثر توان تجمع سلولی می توان از روش زیر استفاده نمود:
دو نمونه خون تازه حاوی ضد انعقاد EDTA دی پتاسیک که به خوبی مخلوط شده اند را به صورت دو تایی به روش زیر سانتریفیوژ می نماییم:
ابتدا نمونه ها به مدت دو دقیقه سانتریفیوژ و مقادیر آنها ثبت می گردد. سپس در هر مرحله 30 ثانیه به زمان انجام سانتریفیوژ می افزاییم تا هنگامی که میزان دو هماتوکریت اندازه گیری شده بدون تغییر باقی بماند. این زمان به عنوان حداقل زمان لازم جهت متراکم شدن یاخته های سرخ در نظر گرفته می شود. این آزمایش بهتر است حداقل با یک نمونه دارای هماتوکریت 5/0 ( 50%) یا بیشتر نیز انجام شود.

برای مثال:

زمان لازم جهت متراکم شدن یاخته های سرخ برای دستگاه میکروهاتوکریت مورد آزمایش، در نمونه ای با میزان هماتوکریت کمتر از 5/0، 5/3 دقیقه و برای نمونه ای با مقدار هماتوکریت بیشتر از 5/0، 5/4 دقیقه می باشد. این امر پس از خرید و قبل از شروع به کار دستگاه و حداقل هر 6 ماه یک بار باید انجام شود.
در صورتی که ارزیابی عملکرد  دستگاه میکروهماتوکریت به صورت مستقیم امکان پذیر نباشد، از روش توصیه شده سازمان بهداشت جهانی می توان جهت بررسی توان دستگاه به روش زیر استفاده نمود:
چند نمونه خون با هماتوکریت کمتر از 5/0 و حاوی ضد انعقاد EDTA دی پتاسیک ( 5/1 میلی گرم برای هر میلی متر ) را پس از بیست بار سر و ته نمودن به صورت دوتایی به مدت 3، 5،7، 9  و 11 دقیقه سانتریفیوژ کرده و نتایج ثبت می گردد. در صورت مناسب بودن توان دستگاه ( g ) نتایج حاصله از دقیقه 5 به بعد باید بدون تغییر باقی بماند.
در صورت وجود هرگونه اختلال در موارد ذکر شده در بالا، تماس با شرکت پشتیبان ضروری می باشد.

ایمنی و نگه داری

•    به منظور پیشگیری از بروز نوسانات جریان الکتریکی، دستگاه باید به سیستم تثبیت کننده جریان برق (UPS ) مجهز شود.
•    ذغال دستگاه باید هر سه ماه یک بار بازدید و هر 6 ماه یک بار تعویض گردد.
•    واشر دور حلقه محیطی دستگاه باید همیشه تمیز باشد.
•    دستگاه باید در جای محکم قرار گیرد تا ضربات وارده به پایه دستگاه در حال چرخش باعث خرابی دستگاه و همچنین کم شدن دقت آن نشود.
•    در هنگام باز کردن درب سانتریفیوژ و برداشتن لوله های موئینه باید مواظب بود، زیرا لوله های شکسته شده به قطعات ریزی تبدیل گشته و بعضاً با چشم قابل دید نیستند.
•    در صورتی که عجله ای برای خواندن نتیجه وجود ندارد، بهتر است برای جلوگیری از شکل گیری آئروسل، درب سانتریفیوژ را 5 تا 10 دقیقه بعد از توقف دستگاه بار نمائید.

طي سال هاي گذشته و همزمان با پيشرفت هايي كه در زمينه استفاده از انرژي هسته اي صورت گرفته است ، مجموعه اي از مفاهيم و عبارات نيز وارد زبان روزمره فارسي شده كه اگر چه بارها در رسانه ها شنيده مي شوند‌،اما برخي از آنها در اذهان مردم شفافيت چنداني ندارند. يكي از اين عبارات “سانتريفيوژ” است.
سانتريفيوژ انواع و اقسام مختلفي داشته و استفاده از آن در بحث توليد انرژي هسته اي تنها يكي از موارد كاربردي آن است . شايد ساده ترين نوع استفاده از اين تكنيك ، ريختن سبزي هاي شسته شده در سبدي مخصوص و چرخاندن آن با استفاده از دستگيره و خارج نمودن آب اضافي از آنها باشد.
سانتريفيوژ به هر دستگاهي گفته مي شود كه با سرعت زيادي به دور خود چرخيده و در همين حال با استفاده از نيروي گريز از مركز ايجاد شده ، مواد درون خود را نيز به بيرون پرتاب مي كند.

بررسي اين فرايند در نوع خود كار ساده اي است . آزمايشي ساده مي تواند بسياري از علامت ها پرسش ها را از ميان بردارد . سطل آبي را برداشته و در حالي كه تا نيمه پر از آب است ، با سرعت به دور خود چرخانده و پس از چند دور پرتاب كنيد.
به خوبي ديده مي شود كه به واسطه نيروي گريز از مركز ايجاد شده ، آب درون سطل از آن بيرون نمي ريزد. اين امر ، پايه و اساس سيستم هاي سانتريفيوژ به حساب مي آيد .
در يك سانتريفيوژ واقعي نيز فرايند مشاهبي روي مي دهد . به واسطه چرخش بسيار سريع محفظه اي به دور خود، هر آن چه در درون آن وجود دارد به سمت بيرون تحت فشار قرار مي گيرد . اين دستگاه مي تواند در بر گيرنده هر ماده اي باشد ، از نمونه هاي خوني گرفته تا مواد شيميايي مختلف از اين رو نمونه هاي آن بسيار متنوع است .

به عنوان مثال ناسا داراي سانتريفيوژ عظيمي است كه از آن براي قرار دادن فضا نوردان در معرض نيروهاي شديد استفاده مي شود. نيروي گريز از مركز توليد شده در اين سانتريفيوژ مي تواند شبيه سازي بسيار مناسبي از نيروي گرانشي باشد كه در زمان پرتاب فضاپيماها بر بدن هوا نوردان وارد مي شود.
سانتريفيوژ لازم اصلي غني سازي اورانيوم
در فرايند توليد سوخت هسته اي و استفاده از آن در نيروگاه ها ، كه با هدف توليد انرژي نظير الكتريسته صورت مي گيرد ، سانتريفيوژها نقش اساسي را در غني سازي اورانيوم ايفا مي كنند، به طوري كه در صورت نبود آنها عملا مانع بزرگي بر سر راه غني سازي اورانيوم به وجود مي آيد .

پس از كه سنگ معدن اورانيوم از معادن استخراج شد ، آسياب شده و به شكل پودر در مي آيد .بر اساس برآوردهاي صورت گرفته از هر تن سنگ معدن اورانيوم بالغ بر 140 كيلوگرم اورانيوم طبيعي حاصل مي شود كه فقط مي توان حدود يك كيلوگرم اورانيوم خالص 235 به دست آورد ، يعني در مجموع يك كيلوگرم اورانيوم خالص از هر هزار كيلوگرم سنگ معدن اورانيوم.

در ادامه ، اسيد سولفوريك به مواد افزوده شده و پس از طيشدن چند مرحله ديگر ، اكسيد اورانيوم با اسيد سولفوريك تركيب مي شود و در نهايت سولفات اورانيل حاصل مي شود و در آخر با افزودن حلال هاي مخصوصي به سولفات اورانيل ، ماده جامدي به نام كيك زرد به وجود مي آيد كه شامل 70 درصد اورانيوم بوده و داراي خواص پرتوزايي (راديواكتيويته ) است . براي غني سازي اورانيوم ، بايد ابتدا كيك زرد را با اتم فلوئور تركيب كرد و به صورت گاز هگزافلورايد اورانيوم درآورد. از اينجا به بعد است كه غني سازي اورانيوم به واسطه استفاده از فناوري سانتريفيوژي كامل مي شود.
البته روش هاي مختلفي براي اين كار وجود دارد ، اما بررسي ها نشان داده اند كه استفاده از سانتريفيوژ بهترين و موثرترين روش براي غني سازي اورانيوم است .
تاريخچه
غني سازي اورانيوم با استفاده از فناوري سانتريفيوژ براي نخستين بار حدود 40 سال پيش به وسيله مهندسي آلماني به نام “زيپه” صورت گرفت.
البته از آن زمان تا اكنون اين فناوري با تغييرات و پيشرفت هاي گوناگوني همراه بوده است . روش سانتريفيوژ در مقياس صنعتي ابتدا در هلند در دهه 60 ميلادي به كار گرفته شد . براي اين منظور توسعه مواد با استقامت و خواص ويژه و ساخت ياتاقان هاي پيشرفته براي سانتريفيوژهايي با سرعت دوراني زياد لازم بود. در آلمان و انگلستان نيز اين روش توسعه يافت و در سال 1970 سه كشور آلمان ، هلند و انگلستان شركت URENCO را براي توسعه اين فرايند و عرصه سرويس غني سازي به بازار بين المللي تشكيل داده اند.

اين فرايند در دهه 80 در كشورهاي آمريكا ، فرانسه ، ژاپن ، استراليا و چند كشور ديگر نيز به كار گرفته شد. البته بايد يادآوري كرد كه استفاده از سانتريفيوژ براي جداسازي مواد با جرم هاي ويژه مختلف از صد سال پيش شروع شده است ، ولي در آن زمان بحث غني سازي به هيچ وجه مطرح نبود. از سال 1919 ميلادي اين روش براي جداسازي ايزتوپ گازها استفاده شد . در جنگ جهاني دوم هم سانتريفيوژ براي غني سازي اورانيوم به كار رفت.
جدا از استفاده از اين فرايند در غني سازي هسته اي ، استفاده از آن براي دانشمندان علوم مختلف مزاياي قابل توجهي داشته است . دانشمندان مي توانند با استفاده از اين تكنيك ، به جداسازي مايعات و تفكيك آنها به ذرات سازنده آنها بپردازند و جالب اين است كه پس از توقف فرايند سانتريفيوژ ،ذرات جدا شده ديگر با يكديگر تركيب نمي شوند.

يكي ديگر از موارد استفاده از سانتريفيوژ ، در مور پزشكي ، و تجزيه و تحليل نمونه هاي خوني است . زماني كه نمونه خوني در دستگاه سانتريفيوژ قرار مي گيرد ، دستگاه شروع به چرخش بسيار سريع كرده و در ادامه ، عناصر سازنده خون از يكديگر جدا مي شوند؛ طوري كه سلول هاي خوني در كف محفظه و سلول هاي پلاسما به بالاي محفظه مي روند.
امروزه استفاده از اين تكنيك در فعاليت هاي هسته اي به دليل پيچيدگي ها و دشواري هايي كه دارد ، فرايندي سخت و پر هزينه به حساب مي آيد و از اين تكنيك تنها برخي كشورها جهان مي توانند استفاده كنند، و معمولا فناوري آن به جهت مزاياي قابل توجهي كه به همراه دارد در دسترس ساير كشورها قرار نمي گيرد.

در یك سانتریفیوژ واقعی نیز فرایند مشابهی روی می دهد. به واسطه ی چرخش بسیار سریع محفظه ای به دور خو دش، هر آن چه در درون آن وجود دارد به سمت بیرون تحت فشار قرار می گیرد.

 

این دستگاه می تواند در بر گیرنده هر ماده ای باشد، از نمونه های خونی گرفته تا مواد شیمیایی مختلف از این رو نمونه های آن بسیار متنوع است.

به عنوان مثال:

ناسا دارای سانتریفیوژ عظیمی است كه از آن برای قرار دادن فضا نوردان در معرض نیروهای شدید استفاده می شود.

نیروی گریز از مركز تولید شده در این سانتریفیوژ می تواند شبیه سازی بسیار مناسبی از نیروی گرانشی باشد كه در زمان پرتاب فضاپیماها بر بدن هوا نوردان وارد می شود.

هم چنین در فرایند تولید سوخت هسته ای و استفاده از آن در نیروگاه ها، كه با هدف تولید انرژی نظیر الكتریسته صورت می گیرد، سانتریفیوژها نقش اساسی را در غنی سازی اورانیوم ایفا می كنند، به طوری كه در صورت نبود آن ها عملا مانع بزرگی بر سر راه غنی سازی اورانیوم به وجود می آید.

البته روش های مختلفی برای این كار وجود دارد ، اما بررسی ها نشان داده اند كه استفاده از سانتریفیوژ بهترین و موثرترین روش برای غنی سازی اورانیوم است.