معماری
آنتی سرم

سرم و آنتي توكسين هاي حيواني

نكاتي در مورد سرم و آنتي توكسين هاي حيواني
به علت آنكه اين فرآورده هاي را از حيوانات ايمن شده عليه بيماري معيني بدست مي آوردند، حاوي پروتئين هاي خارجي هستند و موجب واكنش هاي آلرژيك مي گردند لذا فقط در مورد بيماري و بعد از انجام تست حساسيت و تحت نظر يك پزشك تجويز گردد. پيش از تجويز پادزهر و يا هر سرم با منشاء دامي بايد وضع بيمار را از نظر تزريق قبلي با سرم دام و يا ابتلاء به تنگي نفس و يا تظاهرات آلرژيك بررسي نمود. پيش از تزريق پادزهر بايد سرنگ محتوي محلول يك در هزار اپي نفرين آماده تزريق در دسترس باشد و بيمار تا مدت نيم ساعت در محل تزريق نگهداري شود. همچنين بدون توجه به سابقه براي هر بار تزريق سرم درماني بايد آزمايش حساسيت انجام گيرد تا از حوادث (گاهي مرگبار) جلوگيري به عمل آيد.
آزمايش حساسيت از دو راه «آزمايش پوستي» و «آزمايش پايداري» انجام مي گيرد.
الف) آزمايش پوستي:
در اين روش از تزريق بين پوستي استفاده مي شود و پيشاپيش آزمايشي يا خراش روي پوست يا با قطره چكان در چشم آغاز مي گردد.
1- آزمايش با خراش پوستي: ناحيه‌اي از سطح قدامي را باز وچند خراش سطحي متقاطع داده و قطره‌اي از رقت يكصدم سرم مورد نظر را روي محل خراش مي مالند. اگر واكنش مثبت باشد در مدت ده تا سي دقيقه بعد قرمزي و تاولي در محل مالش سرم مشاهده خواهد شد. درآزمايش چشمي يك قطره از محلول يك دهم سرم را در يك چشم و قطره اي آب نمك در چشم ديگر به عنوان شاهد مي چكانند. اگر واكنش مثبت باشد در چشم مورد آزمايش پس از ده تا سي دقيقه ريزش اشك و قرمزي پلك ها جلب توجه خواهد نمود.
2- اگر يكي از دو آزمايش بالا انجام گرديد و نتيجه منفي بود، تزريق داخل جلدي انجام مي گيرد. براي اين منظور يكدهم سانتي متر مكعب از محلول يك صدم سرم درماني (يا در مورد بيماران با سابقه آلرژي پنج صدم سانتي متر مكعب از رقت يكهزارم سرم درماني) را داخل پوست تزريق مي نمايند. در صورت مثبت بودن واكنش، تاولي بين ده تا سي دقيقه بعد در محل تزريق مشاهده خواهد گرديد.
3- اگر بررسي سابقه بيمار و آزمايش هاي مشروح بالا هم منفي و حاكي از عدم حساسيت باشند همه سرم درماني با تاني درون ماهيچه تزريق مي گردد.
4- اگر بيمار سابقه تنگي نقس و يا آلرژي دارد و يا اينكه يكي از آزمايش هاي مشروح مثبت باشد و چاره‌اي براي نجات بيمار جز با تزريق سرم نباشد، بايد مقدار سرم مورد نياز را به تدريج هر پانزده دقيقه يكبار از راه زير پوستي تزريق نمود. اين روش را کاهش حساسيت براي مواجهه با شوك آنافيلاكتيك نام داده اند. گاهي آزمايش پوستي را پزشكان با تزريق مستقيم داخل جلدي يكدهم سانتي متر مكعب از محلول يكصدم و يا يكهزارم سرم درماني در محلول سرم فيزيولوژي انجام مي دهند.
ب) آزمايش پايداري:
1- در مرحله نخست دو دهم سانتي متر مكعب از سرم درماني را بدون رقيق كردن زير پوست بيمار تزريق مي نمايند. اگر بيمار سابقه آلرژي داشته باشند اين كار دوبار به فاصله نيم ساعت انجام مي گيرد بار اول دو دهم سانتي متر مكعب از محلول يكدهم سرم و بار دوم دو دهم سانتي متر مكعب از سرم خالص زير پوست تزريق مي شود.
2- اگر درمرحله نخست واكنشي مشاهده نگرديد همه سرم درماني را با تاني درون ماهيچه تزريق
مي نمايند.
3- اگر در مرحله نخست عوارضي عمومي و يا موضعي حاكي از آنافيلاكسي مشاهده شد درمان با
اپي نفرين و آنتي هيستامين ها و كورتيكواستروئيدها انجام مي گيرد.
4- معمولاً عوارض مشهود در طي سه تا چهار ساعت بر طرف مي شوند و ايجاد كاهش حساسيت كه بدين طريق حاصل شده پزشك را مجاز مي دارد كه با تزريق مابقي سرم درون ماهيچه درمان را ادامه دهد.
انواع واكنش هاي سرمي
1- آنافيلاكسي
اگر به انسان سرم و يا پادزهري با منشاء دامي تزريق شود، در تزريق مجدد سرم يا پادزهر از همان نوع دام اغلب واكنش آنافيلاكسي ايجاد مي شود. تظاهرات آنافيلاكسي عبارتند از بروز كهير، خارش، سختي تنفس، تب، كبودي رنگ، ورم ريتين، غش و بيهوشي و گاهي مرگ به علت وقفه در گردش خون. اين واكنشها معمولاً حدود نيم ساعت پس از تزريق سرم استفاده مي شوند.
2- بيماري سرم
بيماري سرم شش تا ده روز پس از تزريق سرم دامي و گاهي زودتر در اشخاصي كه سابقه تزريق سرم دامي از يك نوع را دارند پيش مي آيد. شدت بيماري به مقدار سرم تزريق شده بستگي دارد. در سالهاي اخير كه سرم هاي درماني اسبي معمولاً تصفيه و تغليظ مي شوند و بسياري از پروتئين هاي غير اختصاصي آنها حذف شده بيماري سرم كمتر مشاهده مي شود. در اين بيماري تب، كهير و خارش، ورم پي ها و غدد لنفاوي و طحال مشاهده مي شوند. اين عوارض در ظرف يك هفته و همين كه سرم تزريق شده دفع شد خود به خود از بين مي روند.
3- واكنش موضعي ارتوس (Arthus)
تزريق درون ماهيچه اي سرم دامي به شخصي كه پادتن ضد اين سرم را در خون خود دارد ممكن است منتهي به واكنش موضعي به جاي واكنش عمومي شود. عوارض موضعي عبارتند از تورم، حساسيت محل، سفتي و صلابت ماهيچه و حتي نكروز محل تزريق. علت پديده ارتوس، ايجاد تركيب غير محلول پادگن با پادتن IgG  در ناحيه تزريق مي باشد.