معماری

شمارش کامل خون (CBC)

CBC یا شمارش کامل خون که به عنوان FBC هم نامیده می شود، تستی است که یک پزشک یا متخصص درخواست می کند تا اطلاعاتی در مورد سلول های خون بیمار به دست آورد.سلول های موجود در سیستم گردش خون عموما به سه نوع تقسیم می‌شوند: سلول های خونی سفید، سلول های خونی قرمر و پلاکت ها. بالا یا پائین بودن سطح هر یک از این انواع سلول ها می تواند نشان دهنده وجود یک بیماری باشد ،بنابراین شمارش سلول های خونی جزء معمول ترین تست های خونی مورد استفاده در پزشکی هستند و می‌توانند اطلاعات کلی در مورد سطح سلامتی شخص فراهم کنند.

‌روش ها
با استفاده از ‌ نمونه خونی اخذ شده و در یک لوله تست که حاوی یک ماده ضد انعقاد است نگهداری می شود و به آزمایشگاه ارسال می شود.
در گذشته شمارش سلول های خون به صورت دستی انجام می شد به این صورت که نمونه خون بیمار روی یک اسلاید قرار داده شده و زیر میکروسکوپ بررسی می شد. امروزه این فرایند به صورت کاملا اتوماتیک با استفاده از آنالایزرهای اتوماتیک انجام می شود و تنها حدود %۳۰ نمونه ها به صورت دستی بررسی می شوند.

شمارش اتوماتیک خون
خون به خوبی مخلوط شده (البته نه با تکان دادن) و روی قفسه ای در آنالایزر قرار داده می شود. این دستگاه اجزای زیادی دارد که برای تحلیل المان های مختلف در خون تخصصی شده اند. جزء مربوط به شمارش سلول های خونی، تعداد و نوع سلول های متفاوت داخل خون را می شمارد و نتایج چاپ شده با برای مشاهده به کامپیتو ارسال می‌شوند.

انجام شمارش سلولهای خونی به صورت اتوماتیک توسط یک آنالایز
دستگاه شمارش خون، مقدار بسیار کمی از نمونه را از یک لوله بسیار باریک بیرون می کشد. داخل لوله سنسورهایی وجود دارند که تعداد سلول ها را در حین عبور از لوله می شمارند و نوع آن‌ها را نیز تعیین می کنند. این تکنیک فلوسایتومتری نامیده می شود. دو سنسور اصلی مورد استفاده عبارتند از: دتکتورهای توری و امپدانس الکتریک. یک روش که دستگاه با آن می تواند نوع سلول را مـشـخــص کنـد استفـاده از انـدازه سلـول اسـت. دسـتـگـاه هـای دیـگـر مشخصه های متفاوتی از سلول ها را برای تعیین نوع آن ها  مورد استفاده قرار می دهند.
از آنـجــا کــه یــک دسـتـگــاه شـمـارنـده سـلـول اتوماتیک تعداد زیادی سلول را نمونه برداری کرده و می شمارد نتایج، بسیار دقیق هستند. با ایـن حـال ممکـن اسـت سلـول هـای غیرطبیعی خـاصـی در خـون بـه صـورت اشتبـاه شنـاسـایـی شـونـد و نـیاز به بررسی دستی نتایج حاصل از دسـتـگـاه و شناسایی سلول های غیرطبیعی که دستگاه قادر به دسته بندی آن ها نبوده، خواهد بود.
آنالایزرهای هماتولوژی اتوماتیک علاوه بر شمارش، اندازه گیری و آنالیز سلول های قرمز خــون، سـلــول هـای سـفـیـد خـون و پـلاکـت هـا می‌توانند مقدار هموگلوبین در خون و در هر سلول قرمز خون را نیز تعیین کنند. این اطلاعات برای پزشکی که به عنوان مثال در صدد تشخیص دلیل کم خونی یک بیمار است می تواند بسیار مفید باشد. اگر سلول های قرمز خون بزرگتر یا کــوچـکـتــر از حـالـت طبیعـی بـاشنـد، یـا ایـن کـه تغییرات زیادی در اندازه سلول های قرمز وجود داشـتـه بـاشـد، ایـن اطـلاعـات مـی تـوانـد جـهـت تست‌های بعدی را تعیین کند و فرایند تشخیص بیماری را تسریع بخشد بنابراین درمان بیمار نیز با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.

شمارش دستی خون
مـحـفـظــه هــای شمـارش دستـی سلـول هـای خونی، حجم مشخصی از خون رقیق شده را در خـود جـای مـی دهـنـد (دلیل رقیق کردن خون، وجـود تـعـداد بـسـیار زیاد سلول در خون رقیق نشده و عدم امکان شمارش دستی آن است.) از این محفظه ها برای محاسبه تعداد سلول های سفید و قرمز در هر لیتر خون استفاده می شود.
برای تعیین تعداد انواع مختلف سلول های سفید، یک لایه خون ایحاد شده و تعداد زیادی سلول سفید شمارش می شوند. با این کار درصد سلول های هر نوع به دست می‌آیند. با ضرب درشد در کل تعداد سلول های سفید در خون، تعداد مطلق هر نوع سلول سفید را می توان به دست آورد.
مـزیـت شمـارش دستـی ایـن اسـت کـه آنـالایـزرهـای اتـومـاتیـک در مـورد شکارش سلول‌های غیرطبیعی قابل اطمینان نیستند، یعنی سلول هایی که در خون بیماران طبیعی وجود ندارند و تنها در شرایط خاص هماتولوژیک در خون مشاهده می شوند. البته  شـمــارش دستـی نیـز در معـرض خطـای نمـونـه بـرداری اسـت چـرا کـه در مقـایسـه بـا تحلیل‌های اتوماتیک تعداد سلول های شمرده شده بسیار کم است.
با این که آنالایزرهای اتوماتیک، نتایج سریع و قابل اطمینان در مورد تعداد و اندازه متوسط سلول های قرمز و تغییرات در اندازه آن ها تولید می کنند، اما این دستگاه ها نمی‌توانند شکل سلول ها را تشخیص دهند. به علاوه در مورد برخی بیماران طبیعی، پلاکت ها به صورت خوشه ای در خون وجود دارند و آنالایزرهای اتوماتیک نمی تواند شمارش صحیح از تعداد آن ها به دست بیاورد  اما در شمارس دستی، تکنسین که اسلاید را می بیند می تواند خوشه پلاکت ها را تشخیص داده و تخمین بزند که آیا تعداد آن ها کم، زیاد یا طبیعی است.

شمارش کامل خون معمولا شامل پارامترهای زیر می شود:

‌سلول های قرمز: تعداد کل سلول های قرمز خون: که به صورت تعداد مطلق در هر لیتر داده می شود.
‌هموگلوبین: مقدار هموگلوبین در خون به صورت گرم در دسی لیتر داده می‌شود (کم بودن هموگلوبین، آنمی ایجاد می‌کند.)
‌هماتوکریت یا PVC)Packed Cell Volume(:  این کمیت کسری از کل خون است که سلول‌های خونی اشغال می کنند.
‌عرض توزیع سلول های قرمز خون)RDW (: معیاری از تغییرات جمعیت.RBC

سلول های سفید
‌تعداد کل سلول های سفید که به صورت درصد و نیز تعداد مطلق در لیتر داده می‌شود.

پلاکت ها
‌تعداد پلاکت ها و نیز اطلاعاتی در مورد اندازه و بازه تغییرات در اندازه آن ها در خون در نتایج داده می شوند.
MPV یا حجم متوسط پلاکت به عنوان معیاری از اندازه متوسط پلاکت ها داده می شود.

تفسیر
حالت های خاص مربوط به بیماری ها با افزایش یا کاهش مطلق در تعداد نوع خاصی از سلول ها در خون مشخص می شوند که مثال‌هایی از آن ها در جدول زیر آورده شده‌اند.
بسیاری از بیماری ها نیز به نحوی تغییراتی در این اطلاعات ایجاد می کنند به عنوان مثال:
‌افزایش تعداد گلبول های سفید می تواند نشانه عفونت باشد.
‌کاهش تعداد پلاکت ها در خون می تواند در اثر مسمومیت داروئی ایجاد شده باشد

 

پاسخ دهید