معماری

ميكروسكوپ و طرز كار آن

ميكروسكوپ و طرز كار آن

هدف: آشنايي با ميكروسكوپ و طرز كار آن در بررسيهاي ميكروسكوبي جانوران ريز

ميكروسكوپ دستگاهي است كه براي ديدن اشياء بسيار ريز بكار مي رود. ميكروسكوپ از سه قسمت تشكيل شده است:

1- لوله      2- دسته       3- پايه

لوله ميكروسكوپ خامل دستگاههاي ويژه ديدن است كه توسط دو پيچ يكي بزرگ بنام ماكرومتر و ديگري كوچك بنام ميكرومتر. حركت بطئي لوله با كمك پيچ ميكرومتريك كه يكي از حساسترين قسمتهاي ميكروسكوپ است انجام مي گيرد. در قسمت پايين لوله صفحه مدوري بنام رولور وجود دارد كه در حول محوري مي گردد و بر روي آن عدسيهاي چشمي مختلف نصب شده اند كه به ترتيب مي توانند در مقابل لوله ميكروسكوپ قرار گيرند. لوله از عدسيهاي چشمي و عدسيهاي شيئي تشكيل شده است. اوكولر از دو عدسي كه در دو طرف آن قرار گرفته اند تشكيل شده است و بر حسب قدرت درشت نمايي داراي درجات مختلف ميباشد. در وسط لوله اوكولر سوراخي است بنام ديافراگم اوكولر كه جهت قرار دادن ميكرومتر اوكولر است.

عدسيهاي شيئي از يك سري عدسيهاي مختلف تشكيل شده است كه درون لوله اي قرار گرفته اند. نمرات پايين را عدسيهاي خشك و نمرات بالا را عدسيهاي ايمرسيون مي نامند كه براي ديدن اشياء خيلي ريز بكار مي روند و لازم است از آنها در محيطي با انديس رفراكسيون معيين استفاده كرد. اين محيطها محتوي آب و روغن سدر مي باشند كه روغن سدر متداول بوده و داراي انديس رفراكسيون 52/1 مي باشد. بعضي از ميكروسكوپها بجاي يك اوكولر داراي دو اوكولر مي باشند كه آنها را ميكروسكوپ دو چشمي مي گويند.

پايه به دسته متصل مي شود و در بعضي از ميكروسكوپها به شكل نعل اسبي است.دسته روي پايه بطور عمودي قرار گرفته و در داخل آن در سمت پايين دستگاههاي تنظيم كننده نور يا آيينه نصب شده است كه آيينه متحرك بوده و يك طرف آن مسطح و طرف ديگر آن مقعر است.

دستگاه تنظيم كننده نور يا كوندانسور داراي مدلهاي مختلفي است كه از چند عدسي تشكيل شده و مي تواند تمام نورهاييرا كه از  آيينه منعكس مي شوند روي نمونه آزمايشي جمع كند. در زير اين دستگاه ديافراگم قرار دارد كه شبيه ديافراگم دوربين بوده و براي تنظيم نور بكار مي رود. صفحه ميكروسكوپ معمولا به رنگ سياه و به شكل مربع يا گرد بوده و وسط آن داراي سوراخي است كه نمونه هاي مورد آزمايش  را روي آن قرار مي دهند. اين صفحه ممكن است ثابت يا متحرك باشد.

 

طرز كار با ميكروسكوپ

هنگام استفاده از ميكروسكوپ ابتدا با پارچه نرم يا در صورت امكان با Lens paper  تمام عدسيها را پاك ميكنند و سپس دستگاه را روي ميز ثابتي قرار مي دهند و سپس با نور طبيعي يا مصنوعي آنرا روشن مي نمايند. براي استفاده از نور طبيعي كافيست كه ميكروسكوپ را در مقابل پنجره آزمايشگاه گذاشته و آيينه را در يك جهت مناسب كه دسته اي از نور را  بتواند به شيئي بفرستد قرار مي دهند.

موقعيكه از عدسيهاي شيئي( اوبژكتيوها) خشك استفاده مي شود طرف مقعر آيينه را در مقابل نور قرار مي دهند. علاوه بر  اينها  لازمست سوراخ ديافراگم را تغيير داد. موقع استفاده از ابژكتيوهاي خشك ممكن است كندانسور را پايين كشيد ولي  موقع  استفاده  از ايمرسيون لازم است كندانسور كاملا در سطح تحتاني شيئي مورد آزمايش قرار گيرد.

هنگام  كار با ابژكتيو ايمرسيون يك قطره روغن سدر را روي لامي كه نمونه را پوشانيده قرار مي دهند. سپس ايمرسيون را با تماس با روغن سدر پايين مي آورند. براي ميزان كردن ميكروسكوپ، عدسي شيئي را با پيچ ماكرومتر تا نزديكي لازم پايين آورده بعد چشم را روي اوكولر گذاشته سپس با پيچ بزرگ لوله را آنقدر پايين مي آورند تا نمونه ديده شود. بعد ميزان كردن را با پيچ ميكرومتر كامل مي كنند. در صورت لزوم با حركت دادن رولور ميتوان ابژكتيوها را بدون اينكه ميزان ميكروسكوپ  بطور محسوسي تغيير كند عوض كرد. در ميزان نمودن ميكروسكوپ آسانتر اين است كه ابتدا با ابژكتيوهاي كوچك(ضعيف)  ميزان نموده و نقاط قابل اهميت را با حركت دادن صفحه پلاتين با لام پيدا كرد و با گيره هاي صفحه ميكروسكوپ ثابت  نگهداشت (در بسياري از ميكروسكوپها بوسيله يادداشت كردن شماره هاي روي خط كشهاي مدرج كنار صفحه پلاتين اين  كار را ميتوان انجام داد) سپس با ابژكتيوهاي قوي آنرا مطالعه كرد.

در تمام مدت آزمايش دست نبايد پيچ ميكرومتر را رها كند. بعد از اتمام مطالعه ميكروسكوپي لوله را بالا آورده نمونه را برداشته  و صفحه ميكروسكوپ و عدسيها را پاك مي كنند. اگر ابژكتيو ايمرسيون بكار برده شود لازمست به آرامي و با كمي كلروفرم آن را پاك كرد.

پاسخ دهید