معماری

کرایوگلوبولین ها و کرایوفیبرینوژن ها

کرایوگلوبولین ها (Cryoglubolin)، ایمونوگلوبولین های اختصاصی سرم هستند که در دماهای کم‌تر از ۳۷ċ و اکثراً در ۰-۴۰ċرسوب می‌کنند و بعد از دوباره گرم شدن، از حالت رسوب خارج‌شده و حل می‌شوند. اکثر کرایوگلوبولین­ها، کمپلکس‌های ایمنی‌اند که شامل فاکتور روماتوئید (RF) می‌باشند.

اولین بار Wintrobe و Buell در سال ۱۹۳۳، پرسیپیتاسیون پروتئین‌ها را با سرد کردن سرم بیماری با پدیده‌ی رینود مشاهده کردند و دیدند که بعد از دوباره گرم کردن سرم، رسوب حل‌شده و به حالت اول بازمی‌گردد. در سال ۱۹۴۷، Watson و Lerner اصطلاح  (کرایوگلوبولین) را مطرح کردند.

کرایوگلوبولین ها ممکن است در خون افراد سالم به مقدار اندکی وجود داشته باشند ولی معمولاً با بیماری همراه هستند. رسوب کرایوگلوبولین ها سبب کاهش در سرعت جریان خون و انسداد عروق کوچک می‌شود. وجود مقادیر زیادی کرایوگلوبولین در خون، کرایوگلوبولینمیا نامیده می‌شود که سبب پدیده‌ی رینود با علائم درد، رنگ‌­پریدگی، کبودی، بی‌حسی، مورمور شدن و سردی انگشتان دست‌ها و پاها در اثر سرما می‌گردد. این اختلال، نادر است و بیش‌تر در سنین ۶۰-۴۰ سالگی ایجاد می‌شود و در زنان سه برابر مردان است.

 

کرایوگلوبولین ها بسته به خصوصیات ایمونوگلوبولین های موجود در آن‌ها به سه نوع دسته‌بندی می‌شوند:

تیپ I : کرایوگلوبوین ها در این تیپ از مونوکلونال آنتی‌بادی‌هایی تشکیل‌شده‌اند که اغلب از نوع IgM و به‌ندرت از IgG،IgA و زنجیره‌های سبک می‌باشند. این پروتئین‌های مونوکلونال ممکن است به‌وسیله‌ی کلون‌های بدخیم لنفوسیت B تولید شوند و معمولاً حضور آن‌ها نشان از بدخیمی است.

تیپ II و تیپ III : از کمپلکس‌های ایمنی (Ag-Ab)، تشکیل‌شده‌اند و Mixed Cryoglubolin نامیده می‌شوند.

تیپ III ، دربردارنده‌ی کمپلکس‌های ایمنی است که شامل پلی کلونال RF ها می‌شوند و تیپ II شامل کمپلکس‌های ایمنی است که با RF های مونوکلونال همراه‌ هستند.

 

جدول -۱: ویژگی‌های انواع کرایوگلوبولین های سرم

نوع کرایوگلوبولین ترکیبات ایمونوگلوبولین میزان بروز (درصد) غلظت کرایوگلوبولین (mg/l) سرعت رسوب کرایوگلوبولین
I آنتی‌بادی مونوکلونال (Unmixed) ۱۵-۵ >2000 (Rapid (30°C
II RF-IgM (مونوکلونال) + پلی کلونال IgG (Mixed) ۶۰-۴۰ ۲۰۰-۵۰۰۰ Intermediate
III RF-IgM (پلی کلونال)+ پلی کلونال Ig (Mixed) ۶۰-۴۰ ۶۰-۱۰۰۰ Slow (3-7days)

 

 

ترکیبات متعددی علاوه بر ایمونوگلوبولین ها در رسوبات کرایوگلوبولین ها پیدا می‌شود که شامل RF، آلبومین، فیبرونکتین، فیبرینوژن، ویروس‌ها و باکتری است. کرایوگلوبولین ها می‌توانند با فعال کردن سیستم ایمنی و تشکیل کمپلکس‌های ایمنی در اندام‌هایی مانند پوست، کبد، کلیه و مفاصل رسوب‌کرده و ایجاد التهاب کنند. در یک مطالعه، ۸۰ درصد بیماران در زمان تشخیص، علائم پورپورا، ضعف و بی‌حالی و درد مفاصل را داشتند.

جدول-۲: اختلالات مرتبط با تیپ‌های مختلف کرایوگلوبولین

تیپ I تیپ II تیپ III
     مالتیپل مایلوما

ماکروگلوبولینمی والدنشتروم

      HCV

بیماری اتوایمیون

سندرم شوگرن

CML

لنفوم غیرهوچکین

     SLE

RA

عفونت ویرال (HIV، HBV، EBV و CMV)

عفونت باکتریال (لپروزیس و اسپیروکت)

 

تست کرایوگلوبولین وقتی درخواست می‌شود که فرد علائمی مرتبط با کرایوگلوبولینمیا (کبودی، راش، پورپورا، درد مفاصل و ماهیچه، ضعف و خستگی، قانقاریا و پدیده‌ی رینود) دارد. آنالیز کرایوگلوبولین، تست مهمی در مدیریت درمان بیماران مبتلابه واسکولیت است. کرایوگلوبولین های سرم در اغلب بیماران غلظت کمی (۱۰۰-۳۰۰mg/l) در میان غلظت بالای (۶۰۰۰۰-۸۰۰۰۰mg/l) پروتئین‌های طبیعی سرم دارند و همین موضوع، تفکیک مقادیر اندک کرایوگلوبولین از پروتئین‌های نرمال سرم، بدون آلودگی را مشکل می‌کند؛ ازاین‌رو، این تست در آزمایشگاه‌ها، خیلی موردتوجه نیست. آزمایشگاهی که نمونه‌ها را دریافت می‌کند باید به‌قدر کافی پیشرفته باشد تا بتواند آزمایش‌ها را انجام دهد، زیرا در برخی موارد کرایوگلوبولین ها حتی در دمای ۲۲ċرسوب می‌کنند. بعد از جداسازی سرم نمونه، آن را به مدت ۷۲ ساعت در سرما ( (۴ċ نگه می‌دارند. در صورت مثبت شدن این تست، پروتئین‌ها با الکتروفورز و ایمونوفیکساسیون الکتروفورزیس (IEF) بررسی‌شده و تیپ کرایوگلوبولینمیا مشخص می‌گردد. علاوه بر کرایوگلوبولین ها، کرایوپروتئین های دیگری نیز در بدن وجود داشته که در سرما رسوب می‌کنند؛ مانند کرایوفیبرینوژن ها.

 

کرایوفیبرینوژن (Cryofibrinogen)، یک نوع کرایوپروتئین است که اولین بار در سال ۱۹۵۵ توسط Korst و Kratochivil تعریف شد. برخلاف کرایوگلوبولین، رسوب کرایوفیبرینوژن، تنها در پلاسما تشکیل می‌شود و نه در سرم. به حضور کرایوفیبرینوژن ها در پلاسما، کرایوفیبرینوژنمیا گفته می‌شود که با سرد شدن پلاسما ( (۴ċ تشکیل رسوبی متشکل از فیبرینوژن، فیبرونکتین و مقادیر کم‌تری از پروتئین‌های مختلف داده و با دوباره گرم شدن، به حالت اول بازمی‌گردد.

کرایوفیبرینوژنمیا، یک اختلال نادر است که شیوع ۷-۰ درصد در افراد سالم و ۱۳-۸ درصد در بیماران بیمارستانی دارد. تظاهرات پوستی، اولین نشانه‌ی این اختلال است و معمولاً شدت میانه‌ای دارد. علاوه بر آن، عدم تحمل سرما، پدیده‌ی رینود و پورپورا نیز اغلب اتفاق می افتد. تظاهرات سیستمیک و وقایع ترومبوتیک ورید یا شریان نیز در آن‌ها رایج است. این اختلال، دو فرم اولیه (ایدیوپاتیک) و ثانویه دارد؛ که فرم‌های ثانویه‌ی آن همراه با بیماری‌های اتوایمیون، بدخیمی‌ها، عفونت‌ها و وقایع ترومبوآمبولیک است.

کرایوفیبرینوژنمیا، یک بیماری برگشت‌پذیر و قابل‌درمان است و در فرم‌های معتدل آن، به‌راحتی با جلوگیری از کاهش دمای بدن، می‌توان مشکل را حل کرد. استفاده از کورتیکواستروئیدها به همراه آسپرین با دوز پایین، درمان انتخابی برای فرم‌های معتدل است. درمان‌های ایمونوساپرسیو، پلاسمافرزیس یا فیبرینولیز داخل رگی (وریدی) برای درمان فرم‌های شدید آن استفاده می‌شود. در مقایسه با کرایوگلوبولینمیا، دانسته‌های کم‌تری راجع به کرایوفیبرینوژنمیا وجود دارد. تشخیص کرایوفیبرینوژنمیا، در نمونه‌های خون راحت و ارزان هست.

پاسخ دهید