معماری

کم‌خونی فانکونی

آنالیز شکست کروموزومی کم‌خونی فانکونی

برای شناسایی شکست کروموزومی و اشکال رادیال، ویژگی‌های مشخصه کم‌خونی فانکونی مرتبط با فقدان ترمیم شکست کروموزومی

 

  • نکات برجسته تست
  • کم‌خونی فانکونی (FA) یک بیماری ناهمگون از نظر بالینی و ژنتیکی است که توسط موتاسیون‌ها در یکی از 15 ژن مختلف دخیل در ترمیم DNA ایجاد می‌شود. بدون در نظر گرفتن شدت بیماری، ویژگی‌های مشخصه FA، وجود شکست کروموزومی است.

 

  • پیشینه بالینی
  • FA به وسیله عقب ماندگی رشدی، ناهنجاری‌های فیزیکی و ناهنجاری‌های خونی مشخص می‌شود.
  • FA با نقص ترمیم DNA که به وسیله بروز موتاسیون در حداقل 15 ژن مختلف رخ می‌دهد، در ارتباط است. این ژن‌ها عبارتند از: BRCA2, BRIP1, FANCA, FANCB, FANCC, FANCD2, FANCE, FANCF, FANCG, FANCI, FANCL, FANCM, PALB2, RAD51C و SLX4
  • افزایش نرخ شکست‌های خودبخودی کروموزومی در سلول‌های افراد بیمار پس از مواجهه با عوامل کلاستوژن، مشاهده شده است.

 

  • مروری بر بیماری
  • اغلب بیماران (75-60%) مبتلا به FA، دارای یک یا چند ناهنجاری فیزیکی مشخص هستند که شامل ناهنجاری شست‌ها، ساعدها، چشم‌ها، گوش‌ها، قلب و کلیه‌ها می‌شود. به علاوه این افراد معمولاً دچار کوتاهی قد و تغییرات رنگدانه نیز هستند.
  • نقص مغز استخوان که منجر به کم‌خونی، پان‌سیتوپنی یا کم شدن تمام عناصر خونی، ترومبوسیتوپنی، و یا لوکوپنی می‌شود، معمولاً قبل از سن 10 سالگی رخ می‌دهد.
  • در افراد مبتلا بروز سرطان نیز شایع است.

 

  • مطالعه شیوع بیماری
  • رخداد FA در تمامی جمعیت‌ها حدوداً یک در 360000 تولد با فرکانس ناقلین یک در 300 است.
  • حدوداً 1/89 افراد توارث یهودی اشکنازی، حامل یک موتاسیون در FANCC هستند.
  • ریسک ناقل بودن در دیگر جمعیت‌ها مانند کولی‌های اسپانیایی و سیاهپوستان آفریقای جنوبی افزایش یافته و حدود 1 به 100 می‌باشد.

 

  • ژنتیک
  • 15 گروه مختلف متمم شناخته شده است.
  • اغلب توارث‌ها به صورت اتوزومال مغلوب است.
  • توارث FANCB مغلوب وابسته به X است.

 

  • موارد درخواست تست
  • این آزمایش برای افراد زیر مناسب است:
  • آنومالی‌های فیزیکی مشخص
  • نارسایی پیشرونده مغز استخوان
  • کم‌خونی آپلاستیک با ماکروسیتوز گلبول قرمز و افزایش سطح هموگلوبین F که در بزرگسالی بروز کرده و شروع می‌شود.
  • تومورهای جامد که در سنین جوانی به صورت غیر معمول و در غیاب دیگر فاکتورهای خطر ایجاد شده‌اند.
  • واکنش‌های توکسیک غیر معمول به شیمی درمانی یا رادیوتراپی
  • همانطور که 25 تا 40% از افراد مبتلا هیچ ناهنجاری فیزیکی ندارند، آزمایش برای خواهر و برادرهای بدون علائم فرد مبتلا یا فرزندان بدون علائم ناقلین شناخته شده پیشنهاد می‌شود.

 

  • تفسیر آزمایش
  • نتایج به صورت تعداد سلول‌ها با اشکال رادیال گزارش می‌شود.
  • همچنین تعداد میانگین شکست در هر سلول (در سلول‌ها بدون رادیال) نیز گزارش می‌شود.
  • کشت میتومایسین- C (MMC): در ارتباط با کنترل نرمال تفسیر می‌شود.
  • کشت دی اپوکسیبوتان (DEB): در ارتباط با نرخ شکست‌های DEB تثبیت شده تفسیر می‌شود.
  • منفی: عدم وجود اشکال شعاعی و کمتر از 5/0شکست در هر سلول
  • مثبت: رادیال‌های چندگانه و بیشتر از 0/1 شکست در هر سلول
  • مبهم: تعداد اندک یا عدم وجود رادیال‌ها و 5/0 تا 0/1 شکست در هر سلول

 

  • محدودیت‌های تست
  • ناقلین نمی‌توانند بوسیله این تست شناسایی شوند.

 

  • مواد و روش‌ها
  • کشت تحریک شده با استرس‌های کلاستوژن، آنالیز شکست باند نشده
  • خون محیطی با یک میتوژن سلول T، فیتوهماگلوتینین، در حضور و غیاب DEB و MMC کشت داده می‌شود.
  • مجموع 50 سلول متافازی از هر دو کشت، نمره داده شده و برای شکست کروموزومی و همچنین تشکیل رادیال‌ها آنالیز می‌شوند.

 

  • تست‌های مرتبط
  • شکست -آنالیز کرموزومی، آتاکسیا تلانژیکتازیا، تمام اجزای خون

 

  • رفرانس‌ها
  1. Soulier J. Fanconi anemia. Am Soc Hematol Educ Book. Hematology. 2011;2011(1)492–497.
  2. Auerbach AD. Diagnosis of fanconi anemia by diepoxybutane analysis. Curr Protoc Hum Genet. 2003;Chapter 8:Unit 8.7.