معماری

اجسام غیر طبیعی داخل گلبول قرمز

گلبول قرمز هسته دار(NRBC) :RBC های بالغ انسان برخلافِ مهره داران رده های پایین، فاقد هسته بوده و پیشسازهای هسته دار آنها در حالت طبیعی فقط در مغزاستخوان یافت می شوند. حضور گلبول قرمز هسته دار در خون محیطی به معنی پرکاری مغزاستخوان، خونسازی اکسترامدولار و یا جایگزینی مغزاستخوان می باشد. حالتهایی که در خون NRBC دیده می شود عبارتند از:
Á نوزادان طبیعی ظرف ۴-۳روز اول تولد.
Á نیاز شدید به گلبولهای قرمز که معمولاً بدنبالِ خونریزی یا همولیز و همراه با پرکاری شدید مغزاستخوان بروز می کند. از جمله می توان بیماری همولیتیک نوزادان (اریتروبلاستوزفتالیس) و تالاسمی ماژور را نام برد.
Á جایگزینی مغزاستخوان توسط بافتهای غیرطبیعی و خونسازی خارج مغزاستخوانی.
NRBCی که در خون دیده می شود، معمولاً از نوع ارتوکروماتیک نورموبلاست و پلی کروماتوفیلیک نورموبلاست و ندرتاً از نوع بازوفیلیک نورموبلاست می باشد.
معمولاً همراه با NRBC ، اشکال نارسِ گرانولوسیتها نیز در خون محیطی مشاهده می شود که به این حالت واکنش لوکواریتروبلاستیک می گویند.

Howell-Joly body : این اجسام عبارتند از قطعات کوچکی به اندازه ۲-۱میکرون که باقیمانده هسته سلول بوده و از جنس DNA می باشند. بنابراین در رنگ آمیزی فولگن رنگ میگیرند و در رنگ آمیزی معمولی (رومانوفسکی) نیز به صورت یک یا چند نقطه گِرد و بنفش یا سیاهرنگ درون سیتوپلاسمِ RBC دیده می شوند. در حالت طبیعی طحال قادر است به کمک ماکروفاژهای خود، این اجسام را از داخل RBC بیرون بکشد (عملِpitting). ولی در کم کاری طحال یا آتروفی طحال یا طحال برداری و یا در مواردیکه تولید این اجسام زیاد شده باشد، آنها را به تعداد زیاد درونِ RBC های خون محیطی می بینیم. در آنمی مگالوبلاستیک این اجسام به تعداد زیاد درون گلبولهای قرمز دیده می شوند.
Pitting یکی از اعمالِ طحال است که طی آن بدونِ آسیب دیدگی یا کشته شدنِ RBC ، ماکروفاژهای طحال، اجسام غیرطبیعی مانند هاول ژولی و هاینز را با گاز گرفتن، از سلول اصلی خارج می سازند و لذا گاهی اوقاتRBC به شکلِ سلول گازگرفته شده یا Bite cell در خون محیطی دیده می شود.

Papen Heimer body : این اجسام ذراتی از جنس آهن یا فریتین می باشند که با رنگ آمیزی آبی پروس به صورت یک یا چند ذره کوچک آبی روشن دیده می شوند و با رنگ آمیزی رایت گیمسا نیز شاید به رنگ آبی کمرنگ دیده شوند. به گلبولهای قرمز فاقد هسته که دارای این گرانولها باشند، سیدروسیت (Siderocyte) و به سلولهای رده اریتروئید که دارای هسته بوده و در سیتوپلاسمشان نیز دارای این گرانولها هستند سیدروبلاست می گویند. در مغزاستخوان افراد طبیعی، حدود۵۰-۳۰% نورموبلاستها، سیدروبلاست هستند و دارای ۳-۱ عدد گرانول آهن می باشند. در آنمی سیدروبلاستیک بیش از۶۰% اریتروبلاستها، سیدروبلاست هستند و بیش از ۳ گرانول آهن دارند و آهن بصورت حلقه یاring دور هسته را فرا گرفته و پراکنده نمی باشد.

Basophilic Stippling : گاهی اوقات درونِ RBC ها، در رنگ آمیزی معمولی ذرات بسیار زیاد و بسیار کوچک غبار مانندی به رنگ آبی مایل به خاکستری دیده می شود که اندازه این ذرات با هم برابر بوده و بطور یکنواخت در تمام سیتوپلاسمِ RBC پخش شده اند. این ذرات از جنس RNA می باشند و چون به شکل نقطه نقطه هستند، Basophilic stippling نام دارند. پس از خروج هسته از RBC در حال بلوغ، RNA موجود در سلول و ریبوزومها توانایی خروج از سلول را نداشته، بلکه باید توسط آنزیم ۵´-Nucleotidase به مولکولهای کوچک شکسته شده و سپس به طریقه انتشار از سلول خارج شوند. بنابراین در کمبود مادرزادی این آنزیم و یا در مسمومیت با سرب که این آنزیم مهار می شود، بازوفیلی منقوط مشاهده می شود. همچنین در رتیکولوسیتوز شدید (مانند کمخونی های همولیتیک)، ذرات RNA داخل رتیکولوسیتها بصورت بازوفیلی منقوط دیده می شوند.

Heinz body : اکسیده شدن هموگلوبین یا گلوبین موجب تخریب و رسوب آن برروی جدار داخلی گلبولهای قرمز می شود. این گلبولهای قرمز در رنگ آمیزیهای معمولی (رومانوفسکی) هیچ تغییری را نشان نمی دهند و مانند سایر گلبولهای طبیعی دیده می شوند؛ ولی اگر رنگ آمیزی supravital مانند کریستال ویوله، متیل ویوله و برلیانت کرزیل بلو انجام دهیم، هموگلوبینهای دناتوره رسوب کرده، بصورت نقاط نسبتاً درشت آبی رنگ متصل به غشاء دیده می شوند که آنها را اجسام هاینز می نامند. طحال با مکانیسم pitting ، اجسام هاینز را از گلبولها خارج می کند. موارد مهمی که در آنها اجسام هاینز مشاهده می شود عبارتند از: ۱- کمبودهای آنزیمی بویژه کمبود آنزیم G6PD که موجب مستعد شدن هموگلوبین به اکسیداسیون می گردد. ۲- برخی از بیماریهایی که در آنها هموگلوبینهای ناپایدار برای اکسیداسیون تولید می شود، مانند تالاسمی، هموگلوبینهای زوریخ، کلن و..
** بیشترین مقدار اجسام هاینز در بیماری Hb-C دیده می شود.

Cabot Ring : خطوط ظریف قرمز رنگ دایره ای یا حلقه ای شکل یا ¥ شکل درونِ RBC را که بقایای میکروتوبولهای دوکِ تقسیم می باشند و در رنگ آمیزی معمولی دیده می شوند را حلقه کابوت می گویند. وجود این حلقه معمولاً بعنوان اختلال در عمل اریتروپوئز ( مانند آنمی پرنیسیوز و مسمومیت با سرب) تلقی می شود.

**Rouleax Formation : این حالت عبارتست از صف کشیدن RBC ها بررویِ یکدیگر درست مانند سکه هایی که رویهم قرار گرفته باشند. فیبرینوژن پلاسما یا گلوبولینها باعث تشکیل رولو می شوند که در نتیجه، تشکیل رولو همراه با افزایشِ ESR خواهد بود. موارد مهمی که با تشکیل رولو همراه هستند عبارتند از: مالتیپل میلوما، ماکروگلوبولینمی والدن اشتروم، تشکیل آگلوتینین سرد، حاملگی و خونِ بند ناف.

پاسخ دهید