آزمایش سدیم خون و ادرار (میزان نرمال،تفسیر نتایج)

تفسیر نتیجه تست سدیم

در آزمایش سدیم خون میزان سدیم خون بررسی می شود. سدیم هم الکترولیت و هم ماده ی معدنی است. به برقراری تعادل آب و الکترولیت بدن کمک می کند. سدیم در عملکرد اعصاب و عضلات نقش دارد.

بیشتر سدیم بدن ( حدود ۸۵ درصد) در مایع خون و مایع لنفی وجود دارد. سطح سدیم در بدن تحت کنترل هورمونی به نام آلدوسترون است که از بخش قشری غده ی فوق کلیوی آزاد می شود. آلدوسترون میزان دفع کلیوی سدیم را در ادرار مشخص می کند. مقدار کم سدیم از راه پوست در زمان تعریق دفع می شود.

بیشتر غذاها به میزان طبیعی سدیم دارند. بسیاری از داروها سدیم دارند مثل ملین ها، آسپرین، دهان شویه ها و خمیر دندان.
کمبود سدیم ناشایع است و اغلب در اثر نارسایی قلبی، سوء تغذیه و یا اسهال ایجاد می شود.
سایر الکترولیت ها مثل پتاسیم، کلسیم، کلر، منیزیوم، و فسفات ممکن است در نمونه ی خون همزمان با بررسی سدیم خون ارزیابی شوند.

چرا تست سدیم خون انجام می شود؟
بررسی تعادل آب و سدیم بدن
یافتن علائم مربوط به سطح کم یا زیاد سدیم
بررسی پیشرفت بیماری های کلیوی و یا آدرنال

آمادگی برای تست سدیم خون
آمادگی خاصی برای انجام این تست وجود ندارد.
این تست چگونه انجام می شود

مسئول انجام تست به بازوی شما گارو می بندد و نمونه گیری را انجام می دهد.
ناحیه ورود سوزن با الکل تمیز می شود.
سوزن وارد ورید می شود.
وقتی که خون کافی جمع شد، گارو برداشته می شود.
روی محل سوزن را با باند یا پنبه فشار می دهیم تا خونریزی متوقف شود.

خطرات
ممکن است در محل نمونه گیری کبودی کوچکی رخ دهد. برای پیشگیری از این حالت، پس از برداشت سوزن برای چند دقیقه محل را فشار دهید.
در موارد نادر، ورید ممکن است پس از گرفتن نمونه ی خون ملتهب شود. این وضعیت فلبیت نام دارد و معمولا با کمپرس گرم برای چند بار در روز بیمار بهبود می یابد.
اگر خونریزی ادامه دار باشد، ممکن است اختلالات خونریزی دهنده مطرح شود. داروهایی مثل آسپرین و وارفارین و سایر داروهای رقیق کننده ی خون هم ممکن است شانس خونریزی را افزایش دهند.

علت درخواست
برای بررسی تعادل الکترولیت‌های بدن، عملکرد کلیه و پایش افرادی که سابقۀ سدیم بالا یا پایین داشته‌اند.

نمونۀ مورد نیاز
نمونه خون وریدی، ادرار یا ادرار 24 ساعته.

آمادگی قبل از انجام آزمایش سدیم
آمادگی خاصی احتیاج ندارد.

اطلاعات تکمیلی آزمایش سدیم
سدیم الکترولیتی مهم است که جهت انجام فرایندهای طبیعی بدن نظیر عملکرد ماهیچه و اعصاب ضروری می‌باشد. سدیم در کنار دیگر الکترولیت‌ها به سلول‌ها کمک می‌کنند که عملکرد طبیعی داشته باشند و همچنین باعث کنترل میزان مایعات بدن می‌شوند.
سدیم در تمام مایعات بدن وجود دارد ولی در خون غلظت بیشتری دارد. سدیم در محیط خارج از سلول‌ها یافت می‌شود و میزان سدیم خارج سلولی توسط کلیه‌ها تنظیم می‌شود.
ما سدیم را از رژیم غذایی روزانه تأمین می‌کنیم (نمک آشپزخانه). بدن به وسیلۀ مکانیسم‌هایی میزان سدیم را تنظیم می‌کند و اضافی آن را از بدن خارج می‌نماید.

مهم‌ترین این مکانیسم‌ها عبارتند از:
الف: تولید هورمون‌هایی که میزان دفع سدیم در ادرار را افزایش یا کاهش می‌دهند.
ب : تولید هورمونی که از هدر رفتن آب بدن جلوگیری می‌کند.
ج : مکانیسم تشنگی (حتی 1 درصد افزایش سدیم خون باعث می‌شود شما احساس تشنگی کنید و این امر باعث می‌شود آب بیشتری نوشیده شود و غلظت سدیم به حالت طبیعی باز گردد).

زمانی که یکی از مکانیسم‌های مربوطه به کنترل تعادل سدیم به درستی عمل نمی‌کنند، تعادل سدیم در بدن به هم می‌خورد.

بعضی از داروها نیز می‌توانند تعادل سدیم را به هم بزنند که برای مصرف آنها حتماً باید با پزشک مشورت شود. برای بیمارانی که سطح سدیم خون آنها غیرطبیعی است یا افرادی که به علت مصرف زیاد نمک فشار خون بالایی داشته باشند علاوه بر آزمایش سدیم خون، آزمایش سدیم ادرار نیز درخواست می‌شود. تا مشخص گردد. کدام یک از مکانیسم‌های جذب یا دفع مشکل دارند.

آزمایش سدیم همچنین برای افرادی که مشکلات کلیوی دارند درخواست می‌شود. از علائم پایین بودن سدیم، پف کردن بدن، ضعف، گیجی و سنگین بودن بدن می‌باشند و از علائم بالا بودن سدیم، تشنگی، حجم ادرار پایین، انقباضات سریع و ناگهانی عضلات (پرش عضلات) و بیقراری را می‌توان نام برد.

در صورتی‌که افزایش یا کاهش سدیم به سرعت اتفاق بیفتد ممکن است فرد به حالت کما برود. پایین بودن سدیم شایع‌تر از بالا رفتن آن می‌باشد. مقادیر نسبتاً بالای سدیم را می‌توان اغلب با نوشیدن آب جبران نمود.

مقادیر طبیعی سدیم

بزرگسالان: ۱۳۶ – ۱۴۵ mmol/L یا ۱۳۶ – ۱۴۵ mEq/L
کودکان: ۱۳۶ – ۱۴۵ mEq/L
اطفال: ۱۳۴ – ۱۵۰ mEq/L
نوزادان: ۱۳۴ – ۱۴۴ mEq/L

علت بالا بودن سدیم خون

علت مقادیر بالای سدیم ( هیپرناترمی) ممکن است موارد زیر باشد
رژیم غذایی پر نمک
ننوشیدن آب و کم آبی بدن

کم آبی ( دهیدراتاسیون) ممکن است به علل زیر رخ دهد
برخی داروها مثل داروهای مدر ( دیورتیک)
اسهال یا استفراغ شدید
سندرم کوشینگ
بیماری کلیوی یا آسیب کلیوی
کتواسیدوز دیابتی
دیابت بی مزه
سطح بالای سدیم ممکن است به علت افزایش آلدوسترون باشد. ( هیپرآلدوسترونیسم)

علت مقادیر کم سدیم خون
سدیم پائین ( هیپوناترمی) ممکن است به علل زیر رخ دهد
تعریق
سوختگی
اسهال یا استفراغ شدید
نوشیدن مقدار زیادی آب ( پلی دیپسی سایکوژنیک)
تغذیه ی نامناسب
سدیم کم ممکن است به علل زیر رخ دهد:
کم کاری آدرنال یا تیروئید
نارسایی قلبی
بیماری کلیوی
سیروز
سیستیک فیبروزیس
ترشح بیش از حد هورمون ضد ادراری

عوامل اثر گذار بر این تست

داروهایی مثل: قرص های ضد بارداری خوراکی / کورتون ها / آنتی بیوتیک / استروژن / داروهای ضد افسردگی ۳ حلقه ای / هپارین / داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی / دیورتیک / لیتیوم / بسیاری از داروهای موثر در درمان فشار خون بالا
سطح بالای گلوکز، تری گلیسیرید و یا پروتئین
مصرف سدیم داخل وریدی در زمان جراحی اخیر یا بستری در بیمارستان

واکنش تداخلی
افزایش دهنده ها: جراحی، تروما، شوک، رنین، آنژیوتانسین، داروهایی از قبیل استروئید های آنابولیک، آنتی بیوتیک ها، کلونیدین، کورتیکو استروئیدها، داروهای سرفه، ملین ها، متیل دوپا، کاربنی سیلین، استروژنها و ضد بارداریهای خوراکی.

کاهش دهنده ها: داروهایی از قبیل کاربامازپین، دیورتیکها، مایعات IV فاقد سدیم، سولفونیل اوره ها، تریامترن، مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتنسین، کاپتوپریل، هالوپریدول، هپارین، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، ضد افسردگی های سه حلقه ای و وازوپرسین.

توضیحات
تست های مرتبط شامل آزمایش سدیم ادرار، آلدسترون و آنتی دیورتیک هورمون (ADH) می باشد.
استفاده از ضد انعقاد هپارین روی مقدار سدیم سرم و پلاسما با روش ISE تأثیر گذاشته و باعث کاهش آن می شود.
سرم بیماران مبتلا به هیپرلیپمی یا هیپر پروتئینمی شدید، بسته به نوع روش انتخابی روی نتایج تأثیر متفاوتی خواهد داشت.

دیدگاهتان را بنویسید

18 − 2 =