معماری
مورفولوژی گلبول قرمز

تغییر در شکل گلبول های قرمز

تغییر شکل گلبول های قرمز را در زیر میکروسکوپ به صورت های زیر می توان دید،اکثر تغییرات مورفولوژی گلبول قرمز در بیماریهای مختلف به صورت زیر می باشد.

-تارگت سل(Target cell)
در حالتی ایجاد می شود که با افزایش سطح غشایی یاخته سرخ همراه باشد.در این گلبول ها مرکز سلول پررنگ تر از حاشیه ان می باشد.سلول هدف همیشه هیپوکروم است.این سلول ها نتیجه افزایش کلسترول و فسفولیپید غشاءو کاهش هموگلوبین می باشند.بیشتر در بیماریهای کبدی دیده می شوند.سلول هدف در اختلالات سنتز هموگلوبین نیز دیده می شود(تالاسمی ماژور و مینور،انمی سلولی داسی شکل و بیماری هموگلوبین c)در انمی فقر اهن و پس از اسپلنکتومی این نوع یاخته سرخ مشاهده می شود.

۲-اسفروسیت(Spherocyte)
در این نوع یاخته سرخ نسبت سطح به جمع کاهش پیدا کرده است.پس قطر یاخته سرخ کاهش یافته و ضخامت ان افزایش یافته است.هموگلوبین در یاخته های سرخ تغلیظ می شود،در نتیجه رنگ پریدگی طبیعی که در وسط یاخته سرخ وجود داشته و ۳/۱ جمع گلبول را اشغال می کند،مشاهده نخواهد شد.گلبول های شرخ پیر،به طور طبیعی حالت اسفروسیتی پیدا میکنند.اسفروسیتوز ارثی که به روش اتوزوم غالب به ارث میرسد نیز از علل اسفروسیتوز است.سایر علل اسفروسیتوز عبارتند از:انمی همولیتیک اتوایمون،هموگلوبینی پاتی ها،سوختگی های شدید،هیپراسپلنیسم و پس از اسپلنکتومی
۳-اوالوسیت(Ovalocyte)
گلبول قرمز حالت تخم مرغی پیدا می کند که ممکن است هیپوکروم یا نرموکروم باشد.اوالوسیتوز ارثی،انمی مگالوبلاستیک،انمی سلولی داسی شکل،الیپتوسیتوز ارثی،انمی فقر اهن،میلوفیبروز از مواردی هستند که با تولید اوالوسیت همراه می باشند.
۴-الیپتوسیت(elliptocyte)
یاخته سرخ شبیه مداد می شود و به هیچ وجه نیز هیپوکروم نمی باشد.
الیپتوسیتوز ارثی،انمب فقر اهن و میلوفیبروز از علل ان هستند.
۵-سلول داسی شگل(Derpanocyte sickle cell)
ظهور ان در موارد هموزیگوت بیماری است و در موارد هتروزیگوت به ندرت دیده میشود.(در ارتفاعات و مواقعی که اکسیژن محیط کم شود)

مورفولوژی گلبول قرمز
۶-استوماتوسیتوز(Stomatocytosis)
اندازه گلبول قرمز طبیعی است ولی کانالی از ناحیه کم رنگ وسط گلبول به سمت جدار ان کشیده شده است.این گلبول ها،افزایش نفوذپذیری نسبت به سدیم دارد.ممکن است به طور مصنوعی و یا در موارد اسفروسیتوز ارثی و فنوتیپ Rh null (عدم وجود انتی ژن Rh) دیده شود.
۷-اکانتوسیت(Acanthocyte)
یاخته سرخ اندازه طبیعی یا کوچک دارد و دارای ۳-۱۲ برجستگی با اندازه متفاوت است.در این نوع یاخته سرخ کلسترول غشاء بیشتر از فسفولیپید(با کاهش مشخص لیستین) است.در ابتالیپوپروتئینمی، کمبود انزیم لیستین کلسترول اسیل ترانسفراز(LCAT) که در بیماران کبدی دیده می شود هیپوتیروئیدی،کمبود ویتامین E و پس از اسپلنکتومی دیده می شود.
۸-اکینوسیت(Burr cell)
گلبول قرمز نرموکروم و نروموسیتیک و حاوی ۱۰-۳۰ زائده هم اندازه است.مشاهده ان ممکن است ناشی از ارتیفکت باشد ولی در نارسایی مزمن کلیوی،بیماران قلبی،سرطان معده،خونریزی اولسرپپتیک پس از تزریق هپارین،هیپرتیروئیدی درمان نشده و دهیدراتاسیون نیز دیده می شود.
۹-گلبول سرخ قطعه قطعه شده(Fragmented) و شیستوسیت(Shistocyte)
در قالب ۲ فرم دیده می شود:
الف:وقتی تغییر جریان طبیعی خون سبب قطعه قطعه شدن یاخته سرخ شده باشد،نظیر واسکولیت،پرفشاری بدخیم خون،T.T.P و دریچه قلب مصنوعی
ب:فرم دیگر ناشی از اختلالات خود یاخته سرخ است که در ان قابلیت تغییر شکل یاخته سرخ کاهش یافته و از این رو ان را مستعد اسیب نموده است.این مکانیسم در تخریب اسفروسیت ها و گلبول های حاوی انکلوزین و همچنین گلبول هایی که پوشیده از انتی بادی می باشند،دخیل است.شیستوسیت،شکل تشدید شده بیماری فوق است که در ان اشکال مختلف یاخته سرخ در خون محیطی دیده می شوند.این فرم در انمی های همولیتیک میکروانژیوپاتیک،D.I.C جراحی دریچه قلب ،سندرم همولیتیک اورمیک،T.T.P و سوختگی های شدید دیده می شود.
۱۰-سلول های قطره اشکی(Tear drop)
این سلول در خون محیطی به صورت سلول گلابی شکل دیده می شود.طول قسمت کشیده شده یاخته سرخ متفاوت است.این سلول ها از نظر اندازه می توانند طبیعی،بزرگتر یا کوچکتر باشند.سلول قطره اشکی عمدتا در میلوفیبروز همراه با متاپلازی میلوئید دیده می شود.علاوه بر این در سندرم تالاسمی،فقر اهن و مواردی که اجسام انکلوزیون وجود دارد،نیز دیده می شود.
۱۱-پویکیلوسیتوز(Poikilocytosis)
به معنی تغییر شکل یاخته سرخ در یک گسترش خوب با رنگ امیزی مناسب می باشد.ولی واضح است که در این حالت قطعا تنوع در اندازه و یا میزان هموگلوبین یاخته ها نیز موجود می باشد.
۱۲-اجسام سلنوئید(Selenoid bodies)
یاخته های سرخی هستند که به صورت هلال ماه درامده باشند.هرچند از نظر مورفولوژی بسیار شبیه به سلول های داسی می باشند ولی واژه ای است که تداعی کننده تغییر شکل یاخته های سرخ در اثر تغییر در مقادیر لیپوپروتئین های پلاسما می باشد.
۱۳-سلول مضرس(Crinated cell)
واژه ای عام بوده و به سلول هایی که به هر علتی مضرس شده باشند اطلاق می شود.
۱۴-یاخته سرخ به شکل کلاه خود(Helmet cell)
ویژگی ان وجود ۲ برجستگی در ۲ طرف یک ناحیه کنده شده از پیکر یاخته سرخ است،مثل این است که یک قسمت از یاخته سرخ گاز زده شده باشد.در مواردی که اجسام هاینز در خون محیطی تولید می شوند،این گلبول نیز در خون محیطی تولید می شوند.این گلبول در امبولی ریه،متاپلازی میلوئید و DIC دیده می شود.

پاسخ دهید