معماری

آزمایش PBS

نام اختصاری: PBS

سایر نام ها: گستره خون محیطی، بررسی مرفولوژی گلبول های قرمز در گستره محیطی، اسمیر خون محیطی.

Peripheral Blood: Red Blood Cell Morphology

بخش مورد انجام: هماتولوژی

نوع نمونه قابل اندازه گیری: خون کامل حاوی ضد انعقاد EDTA

حجم نمونه مورد نیاز: یک قطره خون از نوک انگشت پا یا پاشنه پا در نوزادان

شرایط نمونه گیری: نیازی به ناشتایی نمی باشد.

ملاحظات نمونه گیری:

  1. در صورت نیاز به خونگیری، نمونه گیری وریدی انجام داده و خون را در لوله ای با درب بنفش (EDTAدار) جمع آوری نمائید.
  1. پس از نمونه گیری محل خونگیری را از لحاظ خونریزی یا هماتوم بررسی نمایید. در صورت لزوم موضع را با باند فشاری ببندید.

موارد عدم پذیرش نمونه: همانند CBC

شرایط نگهداری: در دمای یخچال به مدت ۲۴ ساعت قابل نگهداری می باشد.

کاربردهای بالینی: می تواند اطلاعات فراوانی در مورد داروها و بیماری های مؤثر بر گلبول های قرمز خون فراهم سازد، همچنین برخی از بیماری های مادرزادی سلول های سفید، قرمز خون و پلاکتها را می توان با بررسی گستره خون محیطی تشخیص داد.

۱-   اختلالات اندازه :

الف) میکروسیت : فقر آهن، اسفروسیتوز ارثی ، تالاسمی

ب )  ماکروسیت : کمبود اسیدفولیک یا ویتامین B12 ، رتیکلوسیت های ناشی از افزایش اریتروپوئز، برخی اختلالات کبدی، کم خونی به دنبال طحال برداری

۲-   اختلالات شکل :

الف) انسوسیت : اسفروسیتوز ارثی، کم خونی ایمونوهمولتیک اکتسابی

ب ) الیپتوسیت :  الیپتوسیتوز ارثی، کم خونی داسی شکل

ج ) لیپتوسیت : هموگلوبینوپاتی ها، تالاسمی، سلول اسپیکول، اورمی، بیماری کبدی، زخم خونریزی دهنده

۳-   اختلالات رنگ :

الف) هیپوکرومی : فقر آهن ، تالاسمی، بیماری قلبی

ب ) هیپرکرومی : تغلیظ هموگلوبین غالبا به دلیل کم آبی

۴-   ساختمان درون سلول :

الف) هسته : وجود نورموبلاست در نوزادان طبیعی می باشد، کم خونی همولتیک، بحران داسی شکل، واکنش انتقال خون، اریتروبلاستوز جنینی، نئوپلاسم یا بافت فیروزی  …. کننده B.M مانند میلوما و لوسمی

ب ) بازو فیلیک استیلپینگ : مسمومیت با سرب، رتیکولوسیتوز

ج ) اجسام هاول- ژولی : به دنبال طحال برداری، انمی همولتیک، انمی مگالوبلاستیک

د ) صدمه RBC در اثر دارو، هموگلوبینوپاتی ها، کم خونی همولتیک، کمبود G6PD

روش: مطالعه مورفولوژی گلبول قرمز از روی اسمیرهای رنگ شده با  رنگ رایت.

ü     اندکس‏های RBC (MCV، MCH، MCHC) که توسط دستگاه‏های شمارش‏گر اتومات تعیین می‏شوند نیز درباره مورفولوژی گلبول­های قرمز اطلاعات خوبی ارایه می‏دهند.

محدوده طبیعی: مورفولوژی طبیعی

تفسیر:
بررسی اسمیر خون محیطی (PBS) جزیی از سیستم کنترل کیفی CBC است که برای تکنولوژیست پزشکی، پزشک یا هر کس دیگری که صحت نتایج CBC برایش مورد سئوال است قابل دسترس می‏باشد. در صورتی که CBC بدون بررسی PBS گزارش شود، ممکن است مواردی مثل وجود سلول تارگت، سلول داسی یا  tear drop، اجسام Howell – Jolly یا Pappenheimer، پارازیت‏های داخل سلولی و سایر اختلالات، مخفی باقی بمانند.
احتمال اینکه اشکال رینگ بابزیا (Babesia) یک پروتوزوان داخل اریتروسیتی است که مشخصه آن وجود اشکال تتراد در گلبول قرمز است) با اشکال رینگ پلاسمودیوم فالسی پاروم اشتباه شود وجود دارد. در حالی که بابزیوزیس معمولاً توسط نیش کنه انتقال پیدا می‏کند، احتمال انتقال آن از طریق ترانسفوزیون خون یا محصولات آن و اهداء عضو وجود دارد. ارزیابی میکروسکوپی مورفولوژی RBC همچنان ابزاری مهم جهت بررسی شدت کم خونی در بیماران مبتلا به فقر آهن است.
وجود الیپتوسیت در خون محیطی همراه با اسفروسیت و شیستوسیت و تاریخچه خانوادگی از الیپتوسیتوز ارثی ممکن است نشانه وجود پیروپویکیلوسایتوز ارثی (HPP) باشد. تست حساسیت حرارتی مثبت (TST) Thermal Sensitivity Test از این تشخیص نادر حمایت خواهد کرد.TST به این صورت است که خون بیمار به مدت ۱۰ دقیقه در ۴۶˚C انکوبه می‏شود و در صورت افزایش واضح در elongation و fragmentation گلبول‏های قرمز، مثبت تلقی خواهد شد.

همراهی بالینی احتمالی واریانت‏های مورفولوژیکی گلبول قرمز:
: (Echinocyte) crenated cell اشکال طبیعی RBC.
Burr cell Schizocyte, Helmet cell, DIC:  رسوب فیبرین داخل ورید، آنمی همولیتیک میکروآنژیوپاتیک، HTN، بیماری دریچه‏ای قلب، اورمی، سوختگی، بدخیمی متاستاتیک، فقرآهن شدید نوزاد طبیعی.
الیپتوسایت، اوالوسایت: به تعداد کم در حالت طبیعی، به تعداد زیاد در الیپتوسایتوز اولیه، فقرآهن، تالاسمی، HbS، HbC، کم خونی‏های همولیتیک دیگر.
(Codocyte)Target cell: هموگلوبینوپاتی‏ها به خصوص HbS/HbC/HbD و تالاسمی فقر آهن، بیماری کبد، فقدان لسیتین کلسترول آسیل ترانسفراز.(LCAT)
ماکروسیت بیضی(Megalocyte) : کم خونی مگالوبلاستیک، فقر / B12  فولات، اختلالات میلوپرولیفراتیو (MPD)، شیمی درمانی.
اسفروسیت: اسفروسیتوز ارثی، شرایط همولیتیک ایمنی.
Tear drop cell (Dacrocyte): MPD، پروسه میلوفتیزیک، کم خونی بدخیم، تالاسمی.
(Drepanocyte) sickle cell: بیماری سلول داسی و واریانت‏های آن (یعنی سیکل / تالاسمی، بیماری SD، بیماری SC).

Acanthocyte : آبتالیپوپروتئینمی، سیروز الکلی همراه با همولیز، فقدان پیروات کیناز، در بعضی افراد پس از درمان با هپارین.
: Stomatocyte استوماتوسیتوز ارثی، الکلیسم، بیماری Rh null.
Schistocyte، Helmet cell،Spurr cell : همولیز میکروآنژیوپاتیک، بیماری دریچه قلب، DIC، سوختگی شدید، اورمی.
:Triangulocytesالکلیسم، ندرتاً در بیماری HbC، تالاسمی، بیماری غیرالکلی کبد، پورپورای ترومبوسایتوپنی ترومبوتیک (TTP)، کموتراپی آنتی‏ میتوتیک.
:Eccentrocytes توزیع نامتقارنHb ، فقدان G6PD.
:(Degmacyte) Bite cells آنمی همولیتیک، جسم Heinz، همولیز اکسیداتیو، متهموگلوبینمی ناشی از فنازوپیریدین / سولفونامید، هموگلوبین ناپایدار مثل Hb Köln، تالاسمی.
:Hemighosts آسیب اکسیداتیو شدید، آنمی همولیتیک، جسم Heinz، همولیز اکسیداتیو.
پلی کروماتوفیل، رتیکولوسیت،  RBC هسته‏دار: اریتروپوئز افزایش یافته، حالات میلوفتیزیک، حالات همولیتیک، بعد از برداشتن طحال.
: (Punctate basophilis) Basophilic Stippling مسمومیت با سرب، حالات همولیتیک، تالاسمی، فقدان پیریمیدین- ¢۵ – نوکلئوتیداز.
اجسام :(Siderocytes) Pappenheimer بعضی کم خونی‏های همولیتیک، بعد از برداشتن طحال، بعضی کم خونی‏های مگالوبلاستیک، بعضی شرایط سیدروبلاستیک.
پارازیت‏ها: پلاسمودیوم، میکروفیلاریا (نه داخل سلولی)، باسیل بیماری Whipple¢s (Tropheryma whippelii)، بابزیا و ارگانیسم‏های شبیه بابزیا، اسپیروکت گونه‏های بورلیا (تب راجعه).
:Rouleaux of RBCs افزایش غلظت پروتئین، میلوم متعدد، ماکروگلوبولینمی والدن اشتروم با زمینه رنگ شده آبی.
اجسام Howell – Jolly (قطعات هسته): کم خونی همولیتیک، هیپواسپلنیسم / فقدان طحال (splenectomy)، کم خونی مگالوبلاستیک.
Cabot Ring (بقایای هسته): کم خونی مگالوبلاستیک.
اجسام Heinz (Hb دناتوره): بعضی از کم خونی‏های همولیتیک حساس به داروهای اکسیداتیو، هموگلوبینوپاتی‏های ناپایدار.
انکلوزیون­های: HbH  تترامرهای Hbβ۴ ناپایدار در گلبول­های قرمز نادر؛ رنگ با کرزیل بلو (Cresyl Blue)
توضیحات:

  • جهت مطالعه WBC و پلاکت لطفا به آزمایش های شمارش افتراقی WBC و شمارش پلاکت رجوع شود.
  • اندازه غیر طبیعی  RBCممکن است بر MCV، MCH و MCHC تأثیر بگذارد.

پاسخ دهید