معماری
اسپور

اسپور در باکتریها

اسپور
اسپور
در بعضی از باکتریها هنگامی که شرایط محیط نا مساعد گردد و منبع غذایی کم شده یا کاملا ً از بین برود ، اسپور ساخته می شود در محیط رشد باکتری این مرحله به چشم می خورد.مرحله تشکیل اسپوربعد از فازلگاریتمی یعنی در فاز رشد میباشد.
اسپورها را میتوان با رنگ امیزی مخصوص اسپور به صورت رنگی دید.

اسپور ها به طور کلی به دو صورت اند: اندوسپور و اگزوسپور
اندوسپور: اگر سلول در درون خودش تولید اسپور کند
این سولهای باکتریایی گرم مثبت تغییر یافته،دارای پوشش سلولی غیر معمول هستند که شامل یک غشای سلولی و یک غشای خارجی می باشد.لایه پپتایدوگلایکان در این حالت،اتصالات متقاطع کمتری دارد و حاوی شکل دهیدراته مورامیک اسید است. پپتایدوگلایکان اسپور با نام کورتکس مطرح می شود که بین دو غشا قرار دارد.پوششی حاوی مقدار زیادی کراتین با اتصالات متقاطع فراوان در قسمت خارجی سلول وجود دارد. اسپور باکتریایی به دلیل داشتن این پوشش،فوق العاده به عوامل شیمیایی مقاوم است.
به طور طبیعی در تقسیم سلول باکتری،همزمان با تقسیم شدن سلول دیواره ای شکل می گیرد که سلول مادر را به دو سلول دختری هم اندازه تقسیم می کند.در زمان تشکیل اسپور،تقسیم سلول به شکل نا مساوی صورت می گیرد و سلول مادری بزرگتر،سلول دختری را می پوشاند.غشای سلولی سلول دختری ، غشای داخلی اسپور را تشکیل می دهد و غشای سلولی سلول مادری ، غشای خارجی اسپور را تشکیل می دهد.
اگزوسپور: اگر سلول اطراف اسپور تجزیه شود و روی سلول فرار بگیر د
آندوسپورهای (هاگهای) باکتریایی ، ساختارهای کروی و یا بیضی شکل کوچکی هستند که نسبت به دمای بالا ، تشعشع و وجود مواد شیمیایی از قبیل ضد عفونی کننده ها بسیار مقاوم هستند . هاگها به شکل درون سلولی توسط برخی از باسیلها تولید می شوند به همین دلیل به به آنها آندوسپور می گویند. آندوسپورها از سلولهای مولد کوچکترند و مشخصات متقاوتی دارند که قابل توجه تر از همه مقاومت زیاد آنها نسبت به شرایط نامساعد است .اسپور در درون سلول به سه صورت sub terminal وcentral,terminal دیده میشود.
هاگ بخشی ازچرخه زندگی بعضی از جنسها باکتریها می باشد و در واقع هاگ یک مرحله خفته یا غیر فعال از زندگی باکتری است . هاگزایی در باکتریها بر خلاف آنچه در بعضی گیاهان عالی دیده می شود ، نوعی تکثیر تولید مثلی نیست. زیرا هر باکتری فقط یک هاگ تولید می کند و هر هاگ به نوبه خود به یک سلول رویشی (باکتری فعال) تبدیل می شود. بنابراین در گونه های مولد هاگ مانند سایر گونه های باکتریایی تکثیر از طریق تقسیم دوتایی باکتری انجام می شود.
وجود هاگ در کشت باکتریها برای تشخیص و تفکیک آنها اهمیت دارد ، زیرا تشکیل هاگ اساسا محدود با باکتریهای گرم مثبت میله ای شکل در دو جنس باسیلوسها و کلستریدیومها است .
اندازه و محل قرار گرفتن هاگ در داخل باکتری نیز برای تشخیص ارگانیسمها اهمیت دارد مثلا هاگهامی توانند در مرکز ، نزدیک به انتها و یا در انتهای یاخته قرار بگیرد. قطر هاگ می تواند بزرگتر و یا کوچکتر از خود باکتری باشد . اگرهاگ قطر بیشتری نسبت به یاخته رویشی داشته باشد موجب تورمیا بزرگی و تغییر شکل باکتری می شود.
اسپور میتواند اندازه ی باکتری یا بزگتر از ان باشد که در این حالت به فرم “راکت پینگ پنگ “در می اید و به همین نام تشخیص داده میشود.
تعدادی از باسیلهای هاگزا از عوامل مولد بیماری هستند . کلستریدیومهای بی هوازی از مشهورترین آنها هستند. کلستریدیوم بوتولینوم موجب مسمومیت غذایی (بوتولیسم) کشنده می شود. کلستریدیوم پرفرنجنز مولد قانقاریای گازی (شاربن علامتی) و کستریدیوم تتانی مولد کزاز(تتانوس) است . تمام این کلستریدیومهای اسپورزا اگزوتوکسینهای (سم خارجی)قوی تولید می کنند که اغلب کشنده هستند.قویترین اگزوتوکسین توسط کلستریدیوم بوتولینوم تولید می شود. مصرف مقدار بسیار کم از ماده غدایی دارای سم بوتولیسم معمولا موجب مرگ می شود. یک شیشه کوچک نوشابه حاوی سم بوتولیسم برای کشتن تمام مردم کره زمین کافی است.مقاوت اسپور در برابر گرما تا اندازه ای به علت نبودن آب آزاد یا اب زدایی از پروتوپلاست و زیاد بودن مقدار اسید دی پیکولونیک به صورت دی پیکولینات کلسیم ( ۵ تا ۱۵ درصد وزن خشک اسپور ) است . این ماده از طریق بیوسنتز لیزین ساخته می شود. به روشی که هنوز کاملا ً مشخص نشده است . این خواص در پایدار ماندن آنزیم های اسپور در برابر گرما تأثیر دارد .

جوانه زدن در اسپور ها
فعال شدن: هنگامی که اسپور در جایی قرار میگیرد که از لحاظ مواد غذایی مناسب است جوانه زنی نمیکند زیرا قبل از جوانه زنی حتما باید پوشش اسپور به دلایلی مثل شوک الکتریکی- گرما- اسید و… سختی خود را از دست بدهد.
اغاز جوانه زنی:اسپور فعال شده چون دارای گیرنده های خاصی میباشد می تواند به سرعت تجزیه لایه های سخت و پپتیدو گلیکانی را شروع کند مثلا گیرنده حساس به الانین هنگامی که ان را دریافت میکند باعث فعال شدن انزیمی میشود که لایه های سخت را تجزیه میکند.
رشد فراتر:تجزیه شدن لایه هایی مثل cortext و لایه های خارجی موجب بیرون امدن سلول رویشی تازه با پروتو پلاست اسپوری میشود.در هنگام خروج مرحله بیوسنتز و سر انجام تقسیم سلولی صورت میپذیرد.
در واقع دیواره اسپور که داخلی ترین لایه داخلی اسپور رو تشکیل میدهد و از پپتیدوگلیکان(زیرواحد پیش ساز(مورامیل پنتا پپتید متصل به یوریدین دی فسفاتUDP)در سیتوپلاسم سنتز می شود و به غشای سلول منتقل می شود.این زیر واحد به شکل آنزیمی از نوکلئوتید به یک ناقل لیپیدی (آندکارپنول/باکتوپرنول) منتقل می شود و به شکل زیرواحد کامل(دی ساکارید پنتا پپتید به همراه پل پپتیدی متصل به آن)ساخته می شود.سپس،زیرواحدهای کامل شده به دیواره سلولی صادر می شوند.پس از رها شدن منومر،آندکاپرنول درون غشا منتشر شده و مصرف می شود.) ساخته شده است ،دیواره سلولی باکتری فعال و زایای بعدی را تشکیل میدهد.

 

پاسخ دهید