آزمایش سیتولوژی ادرار (دستورالعمل،شرایط نمونه گیری و تفسیر)

تفسیر نتیجه سیتولوژی ادرار

سیتولوژی ادرار (Urine cytology) آزمونی برای بررسی سلول‌های غیر طبیعی در ادرار است. از سیتولوژی ادرار، در کنار سایر آزمایش‌ها و روش‌های تشخیصی، برای تشخیص سرطان‌های دستگاه ادراری استفاده می‌شود.
سیتولوژی ادرار عمدتاً در تشخیص سرطان مثانه کاربرد دارد، هرچند که می‌توان از آن در تشخیص سرطان‌های کلیه، پروستات، مثانه و مجاری ادرار نیز استفاده کرد.

سیتولوژی ادرار می‌تواند بهترین راه تشخیصی سرطان‌های بزرگ و پرخطر مجاری ادراری باشد و ممکن است سرطان‌های دستگاه ادراری که به‌آرامی رشد می‌کنند را شناسایی نکند.
درصورت مشاهدۀ خون در ادرار (هماچوری) ممکن است پزشک تست سیتولوژی ادرار را توصیه کند. از سیتولوژی ادرار هم‌چنین در افراد مبتلا به سرطان مثانه، پس از پایان دورۀ درمان و برای تشخیص و بررسی عود سرطان مثانه استفاده می‌شود..

ملاحضات نمونه گیری برای سیتولوژی ادرار

از ادرار برای غربالگری بیماری های اورولوژی (بیماری های مرتبط با مجاری ادراری –تناسلی در مردان) می توان استفاده نمود.
هرچند ادرار صبح زود برای انجام آزمایشات میکروبیولوژیک مناسب است ولی جهت انجام آزمایشات سیتولوژیک مناسب نیست .
نمونه راندوم (تصادفی) یا میانه صبح برای سیتولوژی مناسب است و بایست به سرعت برای پردازش آماده شود.

اگر تأخیر کوتاهی بین گرفتن نمونه و انجام پردازش وجود دارد، نمونه باید در یخچال نگهداری شود.و اگر این تأخیر طولانی تر باشد باید از فیکساتیو استفاده شود، یعنی به همان حجم ادرار جمع آوری شده (۱۰۰-۵۰ سی سی ) الکل ۵۰% اضافه می گردد.

حساسیت سیتولوژی ادرار با تعداد نمونه مورد بررسی افزایش می یابد.
در حالت ایده ال می بایست حداقل ۳ بار نمونه ادرار راندوم یا میانه صبح برای مطالعه سیتولوژی ارسال شود.

نمونه های کاتتر ممکن است در شرایط بالینی ارسال گردد.
بدلیل اینکه در نمونه گرفته شده از کاتتر تغییرات سلولی ایجاد می شود، ضروری است که پزشک معالج ماهیت نمونه را مشخص کند.

در صورت ضرورت از شستشوی مثانه برای جمع آوری نمونه استفاده می گردد که ممکن است نسبت به ادرار معمولی بهتر پاسخ دهد. مشکل این روش هم مثل روش جمع آوری با کاتتر بوده و پزشک باید آزمایشگاه را از روش نمونه برداری برای تفسیر دقیق مطلع نماید.

می توان توسط سیستوسکوپ براشینگ انجام داد. نمونه براش شده را مستقیماً روی لام می گذارند که می توان بر طبق پروتکل آزمایشگاه با الکل فیکس کرد یا در هوا خشک نمود.

دادن اطلاعات بالینی مانند وجود سنگ یا شیئی در مسیر راه ادرار حائز اهمیت می باشد زیرا می توانند منجر به تغییرات سیتولوژیکی شود که بدخیمی را تقلید می کند.

خطرات
ریسک آزمایش سیتولوژی ادرار بستگی به نحوه جمع‌آوری ادرار دارد. در بیشتر موارد، ادرار به طریق مستقیم و با ظرف استریل جمع‌آوری می‌شود که هیچ‌گونه ریسکی به‌همراه ندارد.

اگر ادرار با قرار دادن لوله توخالی (کاتتر/Catheter) در مجرای ادراری جمع‌آوری شود، خطر عفونت ادراری آزمایش‌شونده را تهدید می‌کند. در خصوص خطرات خاص روش‌های تشخصیصی و درمانی می‌توانید اطلاعات بیشتری را از پزشک خود دریافت کنید.

روش انجام آزمایش سیتولوژی ادرار

راه های آماده سازی آزمایشگاه متفاوت است و شامل سیتوسانتریفیوژ، آماده سازی فیلتر های غشایی و آماده سازی تک لایه ها می باشد.

رنگ آمیزی پاپانیکولا و هماتوکسیلن-ائوزین (H&E) انجام می شود و با میکروسکوپ نوری مشاهده می گردد.

کاربرد آزمایش سیتولوژی ادرار
شناسایی ضایعات التهابی از جمله عفونت های خاص، کریستال و سنگ های ادراری
تغییرات آتروزنیک و نئوپلاسم های مجاری ادراری

تفسیر سیتولوژی ادرار

گزارش وجود بدخیمی
ممکن است تفسیر نئوپلاسم های با درجه پایین (low grade) به خاطر اینکه تغییرات هسته ای ناچیز است مشکل باشد.
ممکن است تفسیر در زنان به خاطر آلودگی با سلول های مجرای تناسلی تحتانی محدود شود.

پاتولوژیست نتایج آزمایش ادرار را برای پزشک ارسال خواهدکرد. هر آزمایشگاه از روش خاص خود را برای توصیف نتایج تست سیتولوژی ادرار استفاده می‌کند. برخی از واژه‌های رایج در گزارش‌های پاتولوژیک عبارتند از:

نمونۀ نادرست. به این معنی است که سلول‌های ناکافی یا اشتباه در نمونۀ ادرار یافت شده‌اند. در این حالت ممکن است نیاز به تکرار تست سیتولوژی ادرار باشد.
منفی. این معنی عدم وجود سلول‌های سرطانی در نمونۀ ادراری بررسی‌شده است.
غیرعادی با بی‌قاعده. به این معنی است که اختلالات سلولی در نمونه‌های ادراری مشاهده می‌شوند، اما این غیرعادی بودن سلول‌ها به اندازه‌ای نبوده که سرطانی تشخیص داده‌شوند.
مشکوک. این اصطلاح می‌تواند نشان از غیر‌عادی بودن سلول‌های ادراری داشته و بیانگر احتمال ابتلا به سرطان می‌باشد.
مثبت. نتیجۀ مثبت نشان می‌دهد که سلول‌های سرطانی در ادرار یافت شده‌اند.

آزمایش سیتولوژی ادرار به‌تنهایی قاادر به تشخیص سرطان نیست.

اگر سلولهای غیرعادی یا سرطانی در سیتولوژی ادرار تشخیص داده‌شوند، احتمالاً پزشک توصیه به سیستوسکوپی و توموگرافی کامپیوتری (CT) برای بررسی مثانه و دستگاه ادراری خواهدکرد.

دیدگاهتان را بنویسید

12 − یازده =