معماری
فساد مواد غذایی

روشهاي جلوگيري از فساد مواد غذايي

روشهاي جلوگيري از فساد مواد غذايي كه كدبانوي منزل بايد انجام دهد :‌
به طور كلي در هر ماده غذايي بعضي ميكروبها به طور طبيعي يافت مي شوند ، كه در شرايط مناسب توانايي رشد و تكثير مي يابند و در نهايت موجب فساد و از بين رفتن ماده غذايي مي شوند . براي از بين بردن يا غير فعال كردن اين ميكروبها در غذاهاي مختلف ، شيوه هاي متفاوتي وجود دارد كه به آساني قابل دسترسي است .
يكي از مهمترين راههاي جلوگيري از فساد مواد غذايي ، سرد كردن آن است . سرما ميكروبها را نمي كشد ، اما رشد آنها را كند يا متوقف مي كند و با حذف سرما ، ميكروبها دوباره در غذا فعال خواهند شد .
استفاده از يخچال براي نگهداري كوتاه مدت غذاها مناسب است . اما براي نگهداري طولاني مدت بايد غذاها را منجمد ( فريز )‌كرد درجه حرارت يخچال بايد بين 4 تا 8 درجه سانتي گراد ( با توجه به فصل ) باشد . اما فريز كردن نيازمند برودت زير 10 درجه سانتيگراد است . بهترين درجه سرماي داخل فريز 12 تا 18 درجه سانتي گراد مي باشد .

فساد مواد غذایی
يكي ديگر از راههاي جلوگيري از فساد ماده غذايي گرماست . بر اثر حرارت هاي بالا مثل جوشاندن و پختن غذا ميكروبها از بين مي روند . در صنعت مهمترين روشهاي حرارتي نگهداري مواد غذايي پاستوريزه كردن و استريل كردن است . در روش پاستوريزه ميكروبهاي موجود به طور صد در صد از بين نمي روند ؛‌به همين دليل فرآورده هاي پاستوريزه را بايد در يخچال نگهداري كرد ، اما استريل كردن صد در صد ميكروبها را از بين مي برد و در نتيجه ماده غذايي براي مدت طولاني قابل نگهداري است .
استفاده از روشهاي حذف آب مثل خشك كردن يا غليظ كردن (‌مثل تهيه مربا ) كه در مورد سبزي ها و ميوه ها استفاده مي شود نيز از شيوه هاي نگهداري محسوب مي شوند . نبود آب در ماده غذايي مانع از رشد ميكروبها و فساد ماده غذايي مي شود .
يكي ديگر از شيوه هاي نگهداري ماده غذايي كه علاوه بر جلوگيري از فساد ماده غذايي نياز به يخچال را كم و حمل و نقل آن را آسان مي سازد ، كنسرو كردن ماده غذايي است .

روشهاي ديگري مثل نمك سود كردن ،‌دود دادن ، استفاده از مواد نگهدارنده و يا پرتوها نيز در صنايع نگهداري مواد غذايي مورد استفاده قرار مي گيرد .
در تهيه مربا و رب ، حرارت موجب كشته شدن ميكروها مي شود و نيز به علت غليظ بودن ،‌محيط براي رشد ميكروب مناسب نيست ، اما نگهداري بعدي آن نيز نيازمند توجه است .

درست كردن شوري و ترشي هم يك راه نگهداري مواد غذايي محسوب مي شود . چون ميكروبها در محيط هاي نمكي و اسيدي زياد رشد نمي كنند .

به طور كلي مواد غذايي از نظر فساد پذيري به سه دسته تقسيم مي شوند :

1 – مواد غذايي كه خيلي زود فاسد مي شوند . مثل گوشت ، مرغ ،‌ماهي ،‌تخم مرغ و .. بايد فقط مدتي كوتاه و آن هم در يخچال نگهداري شوند .

2 – مواد غذايي نيمه فساد پذير مانند سبزي ها و ميوه ها كه مي توان آنها را در هواي خنك و خارج از يخچال براي مدت كوتاهي نگهداري كرد ، اما در هواي گرم حتماً‌ بايد در يخچال نگهداري شوند .

3 – مواد غذايي دير فساد مانند حبوبات و دانه هاي خشك غلات ( گندم و برنج و .. )‌كه مي توان آنها را براي مدت طولاني در هواي معمولي و خشك نگهداري كرد . به طور كلي هر چه ماده غذايي كم آب تر و با چربي كمتر باشد ديرتر فاسد مي شود . نگهداري سالم مواد غذايي مجموعه فرآيند هاي بسيار مهم است ؛‌كه موجب مي شود غذا سالم و با كيفيت خوب مورد مصرف قرارگيرد

پس براي سالم ماندن غذاها بايد به نكات زير توجه كرد :

براي نگهداري ميوه ها در يخچال بايد توجه داشت هوا در اطراف همه قسمتهاي ميوه جريان پيدا كند ،‌بنابراين نبايد ميوه ها را در يخچال داخل نايلون گذاشت .

براي نگهداري سبزيها ابتدا آن را پاك كنيد و بشوييد ،‌سپس آنها را لاي يك پارچه تميز بپيچيد و بعد داخل يخچال بگذاريد .

براي نگهداري غذاي پخته در يخچال نبايد از ظرفهاي بزرگ استفاده كرد ، چون وسط غذا ديرتر سرد مي شود و ميكروبها مي توانند در آن قسمت رشد كنند . بايد توجه كرد كه حتي داخل يخچال هم روي ظرف غذا پوشيده باشد .

مواد غذايي خشك مثل گندم ، برنج ،‌حبوبات و را مي توان در دماي معمولي نگهداري كرد ، اما قبل از انبار كردن بايد دقت كرد حشره يا كپك نداشته باشند .

نور آفتاب مي تواند بعضي از مواد غذايي را فاسد يا بي اثر كند ، از قرار دادن روغن مايع ،‌آب ليمو ،‌سيب زميني و پياز در مقابل آفتاب خودداري كنيد .

محل نگهداري نان و بيسكوييت بايد خشك و بدون رطوبت باشد ،‌چون ممكن است روي آنها كپك رشد كند .

ترشي ها را نبايد در ظرفهاي فلزي نگهداري كرد .

روغن از جمله موادي است كه در شرايط گرم و نامناسب دچار فساد شيميايي و اصطلاحاً‌ تند مي شود .

مواد غذايي هم كه در تهيه آنها از روغن استفاده مي شود به افزايش دما حساس هستند . بنابراين بايد در محل دور از نور ، خنك و خشك نگهداري شوند . مثل انواغ مغزها و دانه ها ،‌كيك ها و كلوچه ها ، شكلات و شيريني خشك ،‌كشك و پنيرهاي محلي كم آب و پرچرب ،‌بلغور شير و …

از نگهداري غذا در ظروفي كه قبلاً غذاها در آن ترشيده و كپك زده است ، يا مواد شيميايي در آن نگهداري شده پرهيز كنيد .

از تميزي محلي كه غذا را قبل از پخت آماده سازي مي كنيد ظروف ، قابلمه ها و كاردها و قاشق اطمينان حاصل كنيد .

غذاها را هيچ گاه به مدت طولاني نگهداري نكنيد . اگر ظاهر بدي پيدا كرد و يا بوي بدي داشت يا فاسد شده بود ،‌حتماً‌ آن را دور بريزيد .

ميوه فاسد خيلي زود آلودگي را به ميوه هاي مجاور خود و نيز فضاي يخچال انتقال مي دهد ،‌ بنابراين بايد ميوه هاي فاسد را جدا كرد .

پاسخ دهید